Mediline Hastanesi Elazığ Mediline Hastanesi Elazığ
  • Yıldızbağları Mah. Yunus Emre Bulvarı No:133 /23100 Elazığ
  • 0 (424) 237 11 11
  • 7/24 ACİL
Paranoya (Paranoid Kişilik Bozukluğu) Tedavisi

Paranoya (Paranoid Kişilik Bozukluğu) Tedavisi

Paranoid bozukluk (paranoya) hastalarında, kendi inançlarına ikna olma, karşıt bulgular ve fikirlerden rahatsız olma gibi anormal davranışlar görülür. Peki paranoid bozukluk (paranoya) nedir? Nedenleri, belirtileri nelerdir? Paranoya tedavisi...

Paranoya Nedir?

Paranoya, hiçbir kanıt olmasa da kişinin tehdit altında olduğuna inanmasıdır. İzlendiğine, dinlendiğine, zarar göreceğine dair endişe hali olan paranoya; abartılı gurur, bencillik, kuşku ve güvensizlikle kendini gösterir. Hafif paranoyak düşünceler toplumda oldukça yaygındır ve doğal olarak iyileşme eğilimindedir ancak uzun süreli paranoya, şizofreni gibi zihinsel bir bozukluğun belirtisi olabilir ya da uyuşturucu kullanımı, demans veya beyni etkileyen diğer tıbbi durumlardan kaynaklanabilir. Belirtileri arasında korku, öfke, abartılı şüphe, aldatılma ve alay edilme korkusu bulunmaktadır. Paranoyak insanlar sanrıları gerçek algıladıklarından tıbbi yardımı kabul etmezler; bu durum tedavi sürecini yavaşlatır ve zorlaştırır.

Paranoya Evreleri 

Günümüzde birçok kişi paranoya hastası olduğundan habersiz bir şekilde yaşamaktadırlar. Paranoyanın tedavi edilmemesi gerek kişinin kendisine gerekse yakın çevresine ciddi zararlar verebilir. Paranoya hastası olduğunun farkında olmayan veya tedaviyi reddetmiş kişilerin büyük çoğunluğunun aile fertlerinden birini ya da birkaçını öldürmüş ve intihara kalkışmış kişiler olduğunu görüyoruz.

Paranoya kesinlikle tedavi edilmesi gereken bir hastalık olduğu gibi genellikle paranoya hastaları bu durumu kabul etmez ve tedaviyi şiddetle reddederler. Bu nedenle paranoya hastalarını tedaviye ikna etmek oldukça zordur. Ancak uygulanan tedavi sonrasında hasta daha önceki hallerine ve davranışlarına anlam veremez ve “ben bunu nasıl yapmışım” şeklinde ifadelerde bulunur. Aşırı evham, kuruntu ve endişeye dayanan bir hastalık olarak tanımlanan paranoya, tedavi edilmemesi durumunda ilerleme göstererek ciddi psikolojik hastalıkları da beraberinde getirebilir. Bu durumda kişi sosyal ve özel hayatında ciddi sıkıntılar yaşayarak dışlanmaya başlar. Zamanla kendini toplumdan soyutlayarak çevresindeki herkesten şüphe duymaya başlar.

Dikkat ve Analiz Evresi : Hasta sürekli olarak çevresini ve etrafı dikkatli bir şekilde inceler. En ufak detaylara dikkat ederek kendisine karşı yapılacak davranışları önceden keşfetmeye çalışır.

Perseküsyon Evresi : Bu dönemde hasta kendini koruma altına alır. Şüphe duyduğu her durum karşısında kendisini korumaya yönelik davranışlar sergilerler. Bulundukları ortamlarda sürekli olarak kapı ve pencereleri kontrol edebilecekleri gibi etrafta dinleme cihazı aramaya başlarlar. Bazı vakalarda öldürülme korkusuna karşılık bulunduğu yeri veya yolu değiştirme girişiminde bulunurlar. Hatta bazıları bulundukları yerden göç ederler.

Büyüklük Hezeyanlar Evresi : Bu dönemde hasta kendini büyük görerek insanların onu çekemediklerini ve kıskandıklarını düşünür.

Paranoya Nedenleri Nelerdir?

Paranoya, gizli ve atanmış anlamlar içeren zihinsel ve duygusal işlevlerin dökümüdür. Özünde tüm paranoyak süreçler güven-güvensizlik arasındaki mücadeledir. Semptomlar bastırılmış, reddedilmiş, yansıtılmış duygularla ilgilidir. Nedenleri değişken ve belirsizdir; biyolojik, psikolojik, çevresel faktörlerin bir kombinasyonu olduğu düşünülmektedir.

İzole yaşam: İnsanlardan izole yaşamak; medyadaki suç, terör, şiddet raporlarından etkilenmenize, paranoyak duyguların tetiklenmesine yol açabilir.

Ruh sağlığı: Paranoya kişilik bozuklukları ve şizofreni gibi akıl hastalıklarında psikoz döneminin bir parçası olabilir, anksiyete ve depresyon paranoya olasılığını arttırabilir.

Fiziksel hastalık: Huntington, Parkinson, Alzheimer, felç, demans gibi hastalıkların belirtisi olabilir, işitme kaybı paranoyayı tetikleyebilir.

Uykusuzluk: Korkular ve endişeler genellikle gece geç saatlerde gelişir; güvensizlik, rahatsız edici hisler, halüsinasyonlar tetiklenebilir.

Uyuşturucular: Kokain, esrar, ecstasy, LSD, metamfetamin gibi uyuşturucular, amfetamin gibi uyarıcılar ve alkol bağımlılığı beyin kimyasını değiştirebilir. Ayrıca bazı böcek öldürücüler ve sporcular tarafından alınan bazı steroidler paranoyayla ilişkilendirilmiştir.

Genetik: Araştırmalar paranoya ve genetik yatkınlık arasında bağlantı olabileceğini göstermektedir.

Travma: Çocuklukta suistimal, açıklanamayan, kafa karıştırıcı, rahatsız edici deneyimler insanın yaşamı boyunca düşünme ve hissetme şeklini bozabilir. Dünyanın güvensiz olduğuna inanmanıza, başkalarından şüphelenmenize, özgüveninizin, özsaygınızın düşük olmasına yol açabilir.

Stres: Çalışmalar kötü hissettiren savunmasız durumların, sürekli stres ortamlarının paranoyayı tetiklediğini göstermiştir.

Paranoyanın Belirtileri Nelerdir?

Paranoid kişilik bozukluğu yaşayan kişiler, psikolojik sorun yaşayan diğer kişilerden farklı tepki verebilirler. Paranoya geliştiren kişilerin ortaya koyduğu tepkiler şunlardır;

- İletişim kurmakta ve ortak bir fikirde buluşmakta zorlanmak

- Sürekli zarar göreceğini düşünmek

- Kendiyle ilgili kör noktalarının çok fazla olması

- Herkese ve olaya karşı aşırı şüphecilik

- Herhangi bir olumsuz eleştiride aşırı tepki verme

- Her söylenen sözün altında anlam arama hali

- Kendini insanlardan soyutlama davranışı

- İnsanlara düşmanca yaklaşma eğilimi

- Herkesin arkasından iş çevirdiğini zannetme

- İnsanların sadakatsiz olduğunu düşünme

- Sürekli gerginlik hali

- Her tartışmadan haklı çıkma isteği

Paranoya (Paranoid Kişilik Bozukluğu) Tedavisi 

Paranoid kişilik bozukluğu hastayı ikna etmek zor olduğundan dolayı tedavisi de zor olan bir bozukluktur. Tedavisi, ilaç tedavisi ile birlikte psikoterapi uygulamasıdır.  Eğer hasta akut paranoid sanrılar yaşıyor ise ve büyük bir telaş içinde ise hastayı, hastaneye yatırmak gerekir. Örneğin; kesinlikle ona komplo kurulacağını düşünüyor, kendini güvende hissetmediği ve öleceğini düşündüğü için ne yapacağını bilemez bir durumda ise kişi mutlaka hastaneye yatırılmalı gözetim altında tedavi edilmelidir.

Psikoterapide Bilişsel Davranışçı Terapi uygulanır. Terapi sırasında hastaya sanrılarının yanlış olduğu ile ilgili ısrarcı bir karşıt davranış sergilenmemelidir. Doktor hastadan gizli ailesi ile görüşmeler yapmamalıdır. Bu durumda hasta ve hekim arasındaki güven zedelenir ve tedaviden tam bir verim alınamaz. Doktor hastanın ailesi ile yapacağı görüşmeleri hastaya bildirerek, hastanın da olduğu bir odada yapmalıdır.

Paranoyalar, çeşitlerine göre kişinin hayatını farklı şekillerde etkileyen durumlardır. Eğer tedavi edilmez ise kişi hayatını sanrıları doğrultusunda şekillendirdiği için kişinin yaşam kalitesini oldukça etkilediği gibi kişinin sanrılara karşı uyguladığı yaptırımlar kötü sonuçlara da sebebiyet verebilir.

Örneğin; kişi birilerinin onu öldüreceğini düşünüyor ise sürekli güvensiz hisseder, savunmasız olacağı ortamlara girmez, sürekli güvensiz hissetmekten ve duyduğu korkudan dolayı çökkünlük yaşar ve depresyona girebilir. Ayrıca kendisine zarar vereceğini düşündüğü kişilere karşı kendini savunmak amacıyla suçlamalarda bulunabilir veya kendi yöntemleri ile savunma adı altında etrafındakilere zarar verebilir.

Paranoya (Paranoid Kişilik Bozukluğu) tedavisi hakkında merak ettiğiniz konuları Elazığ Özel Mediline Hastanesi Psikiyatri Bölümü uzmanlarına sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Hekimlerimizden online randevu alabilir veya +90 (424) 237 11 11 nolu Çağrı Merkezimizi arayarak bilgi ve randevu alabilirsiniz.

Önemli Not: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka hekimlerimize başvurunuz.

Sosyal Medyada Paylaşın: