Mediline Hastanesi Elazığ Mediline Hastanesi Elazığ
  • Yıldızbağları Mah. Yunus Emre Bulvarı No:133 /23100 Elazığ
  • 0 (424) 237 11 11
  • 7/24 ACİL

Aplastik anemi, kemik iliğinin yeterli miktarda yeni kırmızı kan hücrelerini (alyuvar) üretememesinden dolayı oluşan bir kan hastalığıdır. Kemik iliği, kemiğin içinde bulunan kırmızı kan hücrelerine, beyaz kan hücrelerine ve trombositlere dönüşen kök hücrelerini oluşturan süngerimsi bir dokudur. Belirtiler arasında yorgunluk, güçsüzlük, nefes darlığı ve kanama vardır. Bu hastalık kalp ritminin düzensiz olması, kalp büyümesi ve kalp yetmezliği gibi diğer sağlık sorunlarına yol açabilir. Bazı ilaçlara maruz kalmadan, kemoterapiden, bağışıklık sistemini bastırmak için yapılan ilaç tedavilerinden, hamilelikten, radyasyon terapilerinden ya da arsenik gibi toksinlerden kaynaklanabilir. Hastalığın sebebi bilinmiyorken idiyopatik aplastik anemi adıyla anılır. 

Aplastik Anemi Belirtiler ve Semptomlar

Aplastik aneminin belirtileri hastalığın ne kadar şiddetli olduğuna ve kan değerlerinin ne kadar düşük olduğuna göre farklılık gösterir.

Kırmızı Kan Hücrelerinin Az Sayıda Olması (Anemi): Solgunluğa, baş ağrısına, çarpıntıya, hızlı kalp atışına, nefes alamıyor gibi hissetmeye, yorgunluğa ya da ayakların terlemesine sebep olur.

Trombositlerin Az Sayıda Olması (Trombositopeni): Dişeti kanamalarına, burun kanamalarına, iç organların kanamalarına ve deride morarmalar ile sonuçlanırlar.

Beyaz Kan Hücrelerinin Az Sayıda Olması (Nötropeni): Enfeksiyonları, tekrarlayan enfeksiyonları ve ağız yaralarını oluşturabilir.

Aplastik Anemi Nedenleri Nelerdir?

Kemik iliği kök hücrelerinin hasar görmesi aplastik anemiye neden olur. Kök hücreler hasarlandığı zaman sağlıklı kan hücrelerine farklılaşamaz. Hasarın nedeni doğuştan olabilir ya da sonradan gelişebilir. Bazen ebeveynlerden çocuğa genetik bir geçiş söz konusudur. Ancak çoğu zaman otoimmündür yani kök hücrelerin bağışıklık sistemi tarafından kazara yıkımından kaynaklanır. Normalde, bağışıklık sisteminiz sadece yabancı maddelere saldırır. Bağışıklık sisteminiz kendi vücudunuza saldırdığında, bir otoimmün hastalığınız olduğu söylenebilir.

Çoğu aplastik anemi vakası tanımlanan sebeplerden bağımsız ya da bilinmeyen sebeplerden olur. Araştırmacılar bu hastalık vakalarının çoğunun bağışıklık sisteminin yanlışlıkla kemik iliğini hedef almasıyla oluştuğuna inanmaktadırlar. Otoimmün hastalıklar, vücudun yabancı ya da istila edici organizmalara karşı bilinmeyen sebeplerden dolayı sağlıklı dokulara saldırmasından kaynaklanır. Bu hastalığı herhangi bir vakada doğrulamak için test etmek kolaylıkla mümkün değildir ama bu patojenik mekanizmayı desteklemek için kanıtlar mevcuttur.

Kemik iliği hematopoietik kök hücrelerini içerir. Bu kök hücreler bölünebilir, farklılaşabilir ve alyuvarlara, akyuvarlara veya trombositlere dönüşebilirler. Aplastik anemide başlatıcı olayın hematopoietik kök hücrelerinin yıkımının immün sistem aracılı tetiklemesi olduğu varsayılır. Bazı immün sistemi hücrelerinin (T lenfositler), kan hücrelerine ve hematopoietik kök hücrelere dönüşebileceken ilkel hücreleri hedeflediğine ve yok ettiğine inanılmaktadır. Aplastik anemiye sahip bireyler matür kan hücreleri üretmek için yeterli sayıda kök hücreye sahip değildirler. Kemik iliği yağ ile yer değiştirmek için görülebilir. Etkilenen bireylerde zamanla alyuvar, akyuvar veya trombosit eksikliği gözlenir. Geçmişte, aplastik aneminin başta benzen olmak üzere bazı çevresel faktörlere bağlantılıydı. Benzen direkt olarak kemik iliği hücrelerine zararlıdır. Kemik iliği yetersizliğinin pestisit ve böcek ilaçları gibi diğer kimyasallar ile olan ilişkisi daha az anlaşılmıştır. Bazı tıbbi ilaçların kullanımı viral olmayan hepatit gibi aplastik anemi ile nadiren ilişkilidir. Her ikisi de yanlışlıkla hematopoietik kök hücreleri yok eden bağışıklık sistemi tepkisini tetikleyebilir. Ancak, çoğu vakada belirlenmiş çevresel faktör bulunamamıştır.

Sonradan gelişen aplastik anemi yaşamın herhangi bir döneminde başlayabilir. Tanı konulan vakalardan %75'inde herhangi bir sebep bulunamaz. Kalan durumlarda neden genellikle aşağıdakilerle bağlantılı olabilir:

 Pestisitler, arsenik ve benzen gibi toksinler

Kanser tedavisinde kullanılan radyasyon ve kemoterapi

Romatoid artrit ve lupus gibi diğer bazı otoimmün hastalıklar için kullanılan ilaçlar 

Hamilelik: Hamilelikte gelişen aplastik anemi bazen doğumdan sonra kendiliğinden iyileşir.

Hepatit, Epstein-Barr virüsü, sitomegalovirüs, parvovirüs B19 ve HIV gibi bulaşıcı hastalıklar.

Bazen vücudun başka bir kısmındaki kanser, kemik iliğine yayılıp burada tahribat yaparak aplastik anemiye neden olabilir.

Aplastik Anemi Tedavisi

Tedavi süreci ve yöntemi; kişinin yaşı, medikal geçmişi ve belirtilerin şiddetine göre değişiklik gösterir. Belirti göstermeyen ya da sadece hafif belirtiler gösteren hastalarda tedaviden çok, alınacak önlemlerle durum kontrol altına alınabilir. Örneğin, düzenli alınan bazı ilaçların bırakılması ya da kişinin aşırı derecede maruz kaldığı zararlı kimyasaldan uzaklaşması sonucu durum normale dönebilir.

Tedavinin temel amacı aplastik anemiye neden olan durumun önüne geçmektir. En yaygın olarak başvurulan tedavi yöntemleri ise bağışıklık sistemini güçlendirici ilaçlar, kan nakli ya da kemik iliği naklidir.Kan nakli; genel olarak kısa dönemli görülen aplastik anemi hastalarında başvurulan bir yöntemdir. Vücudun ihtiyaç duyduğu kan hücreleri hastaya dışarıdan verilir. Kısa süreli olarak belirtilerin azaltılmasını sağlayan bu yöntemin uzun dönemde başarılı olma ihtimali ise düşüktür.

Kemik iliği naklinde ise çeşitli nedenlere bağlı olarak işlevini yerine getiremeyen kemik iliği uygun bir donörden alınır ve hastaya verilir. Bu yöntem, genellikle durumun kronik hale geldiği hastalarda uygulanır. Genellikle 50 yaş ve altındaki hastalara önerilen yöntemde, en sağlıklı sonuçlar hastanın ailesinden birinin kemik iliğini vermesi sonucu görülür. Bu anlamda, kişiye en uyumlu donörlerin genel anlamda hastanın kardeşleri olduğu söylenebilir. Kemik iliği naklinin amacı uzun dönemli olarak hastanın kemik iliğini tekrar çalışır hale getirmektir.

Kemik iliği için uygun donör bulunamayan ve 50 yaş ve üzeri kişilerde uygulanan çeşitli ilaç tedavileri bulunmaktadır. Örneğin, bağışıklık sistemini baskılayıcı ilaçların kullanıldığı yöntemde, kişinin bağışıklık sisteminin kemik iliğine zarar vermesinin önüne geçilmesi hedeflenir. İlaçların kullanımına bağlı olarak kan hücrelerinde artış gözlenebilir, ancak bu durum kalıcı olmayabilir. Bunun yanı sıra, kullanılan ilaçlar yüksek tansiyon ve bazı böbrek problemleri gibi çeşitli yan etkilere yol açabilir.

Tedavi süreci düzenli takip gerektirir. Kişinin bu süreç içerisinde kendini enfeksiyonlardan koruması oldukça önemlidir.

Yeni keşfedilen bir herediter aplastik anemi tipi, telomer olarak adlandırılan kromozomların uçlarının aşırı kısalmasından kaynaklanır. Bu genellikle yetişkinlikte teşhis edilir. Hastanın aile üyeleri aplastik anemi, akciğer ya da karaciğer skarlaşması hastalıklarına sahip olabilirler. Hastalığın bu tipi sadece özel testlerle teşhis edilebilir.

Aplastik anemi  hastalığı  tedavisi hakkında merak edilen konuları Elazığ Özel Mediline Hastanesi İç Hastalıkları Bölümü Uzman ekiplerine sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Hekimlerimizden  online randevu alabilir veya +90 (424) 237 11 11 nolu çağrı merkezimizi arayarak bilgi alabilirsiniz.

Önemli Not: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka hekimlerimize başvurunuz.

Sosyal Medyada Paylaşın: