Mediline Hastanesi Elazığ Mediline Hastanesi Elazığ
  • Yıldızbağları Mah. Yunus Emre Bulvarı No:133 /23100 Elazığ
  • 0 (424) 237 11 11
  • 7/24 ACİL

Ülkemizde her yıl 1 milyon 200 bin doğumun gerçekleşiyor ve her bin bebekten 3’ü spina bifida sorunu ile dünyaya geliyor. Türkiye’de her yıl yaklaşık 3 bin 600 bebeğin dünyaya geldiğini belirten Elazığ Mediline Hastanesi Beyin ve Sinir Cerrahisi Bölüm Uzmanı Op. Dr. Muhammet DURANEL, spina bifidanın hidrosefaliden böbrek kaybına kadar birçok soruna neden olabileceğini belirterek, zamanında ve doğru tedavinin çok önemli kazanımlar sağlayacağına dikkat çekiyor.

Bebeğin kağıt gibi düz olan omuriliği hamileliğin birinci ayının sonunda yavaş yavaş kendi üstüne katlanıp tüp şeklini alıyor. İşlem yarıda kalır ve omurilik kapanamazsa, halk arasında “Ayrık veya açık omurga” olarak bilinen spina bifida oluşuyor. Hamileliğin ilk dördüncü haftasının sonunda oluşan bu anomalide bebeğin omuriliği ve buradan çıkan sinirlerin bir kısmı vücut dışında açık olarak ya da bir kese içinde yer alıyor. Spina bifida; beyinde sıvı toplanması (hidrosefali), kifoz (kamburluk), kısmi felç, ayaklarda yürümeyi önleyecek boyutta anomaliler, böbrek kaybına yol açabilen mesane problemleri, idrar ve büyük tuvaletini kaçırma, cinsel fonksiyon bozuklukları gibi yaşamsal öneme sahip problemlere yol açabiliyor. Spina bifida tümüyle önlenemese de, riski minimum düzeye indirmek mümkün olabiliyor. Op. Dr. Muhammet DURANEL, ülkemizde spina bifida oluşumunun en sık görülen nedeninin anne adayında yetersiz folik asit olduğuna dikkat çekerek, “Bebeğin omuriliğinin hamileliğin ilk dördüncü haftasının sonunda tüp şeklini alma sürecinde ‘folik asit’ takviyesi son derece önemli bir rol üstlenir. Hamilelik öncesinde folik asit takviyesi riski minimum düzeye düşürebiliyor. Bu nedenle anne adayının spina bifida riskine karşı hamile kalmadan önce kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurarak en az 3 ay süreyle mutlaka folik asit takviyesi alması çok önemli. Anomali, hamileliğin birinci ayının sonunda oluştuğu için hamilelik başladığında alınan folik asit takviyesi artık yarar sağlamıyor” diyor.

Spina Bifida Nedir?

Spina bifida, bir bebeğin omurgası ve omuriliğinin rahim içinde düzgün şekilde gelişmemesi ve omurgada bir boşluk oluşmasına neden olmasıdır. Spina bifida bir tür nöral tüp defektidir.

Spina bifida terimi Latince’den gelir ve kelimenin tam anlamıyla “ayrık” veya “açık” omurga anlamına gelir. Bu kusur, hamileliğin ilk ayının sonunda, bir bebeğin omurgası ve omuriliğinin (omurganın ortasından geçen bir sinir demeti) gelişmesiyle oluşur.

Spina bifidaya neyin neden olduğu bilinmemektedir, ancak gebeliğin erken evresinde ve öncesinde folik asit eksikliği önemli bir risk faktörüdür.

Spina bifida tipleri:

Spina bifida sistika (keseli spina bifida): Sırtta ince bir deri tabakası ile örtülü bir kese ya da kist gözlenmektedir. İki türü vardır:

a- Meningosel; Bu türünde kesenin içinde omuriliği ve omurilik sıvısını saran dokular bulunmaktadır. Omurilik sıvısı omuriliği ve beyni yıkar ve korur. Bu durumda sinirler fazla hasar görmediklerinden çok az özürlülük vardır. En nadir görülen şekil budur.

b- Meningomiyelosel; Daha sık görülen ve daha ciddi olan türü budur. Burada kese içinde sadece omurilik sıvısı değil, omurilik kısımları ve sinirler bulunmaktadır. Omurilik hasar görmüştür veya gelişmemiştir. Sonuçta hasarlı omur altında her zaman kısmi bir felç ve his kaybı mevcuttur. Özürlülük derecesi spina bifidanın yerine ve etkilenen sinir miktarına bağlıdır. Çocukların çoğunda aynı zamanda mesane ve bağırsak problemleri de gözlenmektedir.

Spina bifida occulta (kapalı-gizli): En yaygın ve en hafif spina bifida tipi; 1 veya daha fazla omur düzgün şekilde oluşmaz, ancak omurgadaki boşluk çok küçüktür; spina bifida occulta genellikle herhangi bir soruna yol açmaz ve çoğu insanda bunun olduğundan haberi yoktur.

Spina Bifida'nın Görülme Sıklığı Nedir?

Herhangi bir çift spina bifida’lı çocuk sahibi olabilir. Gelişmiş ülkelerde her bin çocuktan biri spina bifida’lı doğmaktadır. 2013 yılında İzmir’de yapılan Uluslararası Spina Bifida Kongresi’nde son veriler sunulmuştur. İzmir’de bu oran bin canlı bebek doğumunda 1,5 iken, Elazığ’da binde 2,2, Ankara’da binde 4’tür. Bölgesel farklılıklar göstermekle birlikte İstanbul’da bu oran daha yüksek beklenmektedir.

Spina Bifida Belirtileri Nelerdir?

Meningomiyelosel ile doğan bir bebekte omurilik açıktadır. Kesin semptomlar ve bunların ciddiyeti bebeğin özel durumuna bağlıdır ancak Meningomiyelosel genellikle çok şiddetlidir, çünkü omurilik düzgün bir şekilde gelişmemiş ve beyin etkilenmiştir.

Omurilikteki anormallikler genellikle bacak, mesane ve bağırsak fonksiyonlarında sorunlara neden olur. Bazı çocuklar mesane veya bağırsaklarının kontrolünü tamamen kaybedebilir. Bacakları kısmen veya tamamen felç olabilir veya duyarsız olabilir. Diğer çocuklarda bu vücut parçaları ve işlevleri sadece hafif derecede etkilenir.

Diğer olası semptomlar şunları içerir:

Ortopedik deformiteler

Hidrosefali (kafatasında beynin şişmesine neden olan sıvı birikmesi)

Chiari malformasyonu (beynin dengeyi kontrol eden kısmındaki yapısal kusurlar)

Omurilik açığa çıktığı için, meningomiyeloseli olan bir çocuk bakteriyel menenjit gelişme riski altındadır.

Spina Bifida Nedenleri Nedir?

Spina bifida'nın kesin nedeni bu güne kadar bilinmemektedir. Gebe kaldıktan sonraki ilk 2 ayda bir hata meydana gelir, ancak uzmanlar kesin nedenini bilmiyorlar. Düşük folik asit (bir B vitamini) seviyesine sahip kadınların nöral tüp kusurlu çocukları doğurma olasılığının daha yüksek olduğu gösterilmiştir. Araştırmacılar, fetüsteki genlerin omurganın oluşumunu kontrol ettiği zamana kadar bazı gerekli kimyasal bileşenlerin eksik olduğunu düşünüyorlar.

Spina bifida neredeyse kesinlikle tek bir genden kaynaklanmamaktadır ve herhangi bir gebelikte ortaya çıkabilir; ancak, bazı insanlar hastalığa yatkındır. Bu nedenle, ailesinde nöral tüp defekti öyküsü olan kadınların böyle bir kusuru olan bir bebek doğurma riski daha yüksektir. Spina bifidalı bir çocuğu olan çiftlerin, nöral tüp defekti olan başka bir bebeğe sahip olma riski biraz daha yüksektir.

Bununla birlikte, çoğu spina bifida vakası, hastalık öyküsü olmayan ailelerde ortaya çıkar.

Spina bifida için diğer risk faktörleri arasında obezite ve kontrolsüz diyabet bulunur.

Spina Bifida Tedavisi Nasıl Yapılır? 

Spina bifida teşhisi konulan çocuklar takip ve tedavilerinin planlanması için uzman bir ekibe yönlendirilir. Uzman ekip, çocuğun gereksinimleri ve yaşadığı sorunları ele alan  bir bakım planı hazırlar. Çocuk büyüdükçe, ihtiyaçları ve durumundaki değişiklikler hesaba katılarak yeni değerlendirmeler yapılır. Spina bifidanın neden olabileceği çeşitli problemler için farklı tedavi seçenekleri vardır. Bunlar aşağıda açıklanmıştır.

DOĞUM ÖNCESİ AMELİYAT:  Spina bifidalı bebekler sinir fonksiyonu tedavi edilmezse doğumdan sonra kötüleşebilir. Bu sebeple fetal cerrahi gerekebilir. Doğum öncesi cerrahi, hamileliğin 26. haftasından önce gerçekleştirilir. Hamile annenin rahmi açılır ve bebeğin omuriliğini onarılır. Araştırmalar, fetal cerrahinin spina bifidalı çocuklarda engelliliği ve hidrosefali riskini azalttığı, koltuk değneklerine veya diğer yürüme araçlarına ihtiyaç duyma ihtimalini düşürdüğünü göstermektedir.

FİZYOTERAPİ : Fizyoterapi, spina bifidalı hastaların mümkün olduğu kadar bağımsız hareket edebilmesine yardımcı olmanın önemli bir yoludur. Fizyoterapide temel amaç harekete yardımcı olmak, şekil bozukluğunu önlemek ve bacak kaslarını güçlendirmektir. Bacak kaslarındaki kuvvetin korunmasına yardımcı olmak için günlük egzersizler ve bacakları desteklemek için özel ateller gerekebilir.

Doğru tedavi hayat kurtarıyor

Spina bifida hamilelik sırasında yapılan kan ve ultrason takibiyle saptanabiliyor. Toplumumuzda spina bifida ile doğan bebeklerin hayata tutunamayacaklarına, yaşasalar bile zihinsel olarak geri kalacaklarına dair yaygın bir inanış var. Op. Dr. Muhammet DURANEL, toplumdaki yaygın inanışın aksine, erken dönemde doğru tedavi ve düzenli takip sayesinde spina bifida ile doğan bebeklerin yüzde 90’ının yaşadıklarını vurgulayarak, “Bu çocukların yüzde 85’i de yürüyebiliyorlar. Ayrıca her 3 çocuktan 2’si yaşamlarını idame ettirebilmek için gereksinim duydukları tüm günlük işlerini yapabiliyorlar. Yine bu çocukların yüzde 80’i de normal bir entelektüel zekaya sahip oluyor” diyor.

Op. Dr. Muhammet DURANEL spina bifidalı doğan bebeklerin doğum sonrasında ilk 36 saat içinde ameliyat edilmelerinin son derece önemli olduğunu vurgulayarak, “Bu süreçte yapılan ameliyatla spina bifidalı bebekleri gelecekte bekleyen sorunlar minimum düzeye indirilebiliyor” diyor. Ancak ameliyat başarısının spina bifidalı bebeklerin tedavisinde tek başına yeterli gelmeyeceğini vurgulayan Op. Dr. Muhammet DURANEL, sözlerine şöyle devam ediyor:

“Bu bebeklerde omurilik sorununun yanı sıra hidrosefaliden kifoza, beyincik fıtıklaşmasından idrar tutamamaya kadar pek çok sorun görülebiliyor. Tüm bunlar hayat boyu takip edileceği için spina bifidanın tedavisi bir ekip işidir. Bu ekipte Beyin ve Sinir Cerrahisi, Ortopedi, Çocuk Ürolojisi, Klinik Psikolog, Nöroloj ve hareket analizi uzmanı yer almaktadır. Biz hekimler uzun soluklu bu yolda hep beraber çalışarak spina bifida tanılı hasta gurubuna desteğimizi kesintisiz sürdürmeliyiz.”

Spina bifida ile doğan bebeklerin yüzde 90’ında idrar yolu enfeksiyonları ve idrar kaçırma gibi üriner sistemle ilgili sorunlar gelişiyor. İdrar yolu enfeksiyonları tedavi edilmediği takdirde böbrek yetmezliğine neden olabiliyor. Her hastaya özel olarak belirlenen üriner sistemle ilgili tedaviler; temiz aralıklı kateterizasyon, ilaç kullanımı, mesane kası içine uygulanan botoks ve mesane büyütme ameliyatlarından oluşuyor. Günümüzde erken dönemde tedavi, multidisipliner yaklaşım ve düzenli takip sayesinde çocuklar ileride böbrekleri korunmuş, idrar ve büyük tuvaletini kaçırma problemi olmayan, cinsel olarak aktif ve çocuk sahibi olabilen bireyler olarak yaşamlarına devam edebiliyorlar.

Spina Bifida’nın neden olduğu ortopedik problemler şu şekilde sıralanabilmektedir;

Bacakların tutmaması, hissizlik; Spina Bifida probleminin en sık neden olduğu problemdir. Cerrahi yöntemler ile tedavi edilebilmektedir.

Kifoz ve Skolyoz: Omurilik eğrilikleri olarak tanımlanan bu problemler de korse, fizik tedavi ve cerrahi yöntemler ile tedavi edilebilmektedir.

Kalça çıkıklığı: Spina Bifida probleminin neden olduğu kalça çıkıklığı probleminde alçı ve cerrahi tedavi yöntemleri uygulanabilmektedir.

Diz ekleminin açılamaması: Tecrübeli bir ortopedi cerrahı tarafından dizlerdeki açılamama defektleri tedavi edilebilmektedir.

Ayak ve bacaklarda dışa dönük defektleri: 6 yaşa kadar çeşitli materyallerle düzeltilmeye çalışılan bu problem 6 yaş sonrasında cerrahi yöntemler ile tedavi edilebilmektedir.

Spina Bifida problemi doğumsal engellilik durumuna en sık neden olan hastalıktır. Omurilik üzerinde gerçekleştirilen cerrahi uygulamaların yanı sıra bu problemin neden olduğu ortopedik defektlerin de gerek cerrahi gerekse de cerrahi dışı yöntemler ile tedavi edilmesi gerekmektedir.

Spina Bifida tedavisi hakkında merak ettiğiniz konuları Elazığ Özel Mediline Hastanesi Beyin ve Sinir Cerrahisi Bölümümüzün uzman ekibine sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Hekimlerimizden online randevu alabilir veya +90 (424) 237 11 11 numaralı Çağrı Merkezimizi arayarak bilgi ve randevu alabilirsiniz.

Önemli Not: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka hekimlerimize başvurunuz.

Sosyal Medyada Paylaşın: