Mediline Hastanesi Elazığ Mediline Hastanesi Elazığ
  • Yıldızbağları Mah. Yunus Emre Bulvarı No:133 /23100 Elazığ
  • 0 (424) 237 11 11
  • 7/24 ACİL

Raşitizm; her yaşta görülebilen fakat yetişkinlere göre 6 ile 36 aylık bebeklerde daha fazla görülen, tedavi edilmemesi durumunda kalıcı iskelet deformasyonuna ve  boyun kısa kalmasına neden olabilir. Raşitizm nedir? Raşitizmin belirtileri nelerdir, tedavisi nasıl yapılır? Elazığ Özel Mediline Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Bölüm uzmanı Doç. Dr. Mehmet BULUT, Raşitizm hastalığının gelişmekte olan ülkelerde daha fazla görüldüğünü söyledi. Hastalığın D vitamini, fosfor ve kalsiyum gibi kemik gelişimi adına oldukça önemli minerallerin yetersiz olması durumunda yetersiz ve dengesiz beslenmeden kaynakladığını bildirdi.

Raşitizm Nedir?

Raşitizm, çocuklarda genellikle aşırı ve uzun süreli D vitamini eksikliği nedeniyle görülen kemiklerin yumuşaması ve zayıflaması durumuna verilen isimdir. D vitaminini eksikliğinin yanı sıra nadir vakalarda kalıtsal sorunlar da raşitizme neden olabilir.

D vitamini, insan vücudunun gıdalardan kalsiyum ve fosforu emmesine yardımcı olur. Yeterli D vitamini olmaması bireyin kemiklerinde uygun ve sağlıklı kalsiyum ve fosfor seviyelerini korumayı zorlaştırır. Bu da gelişme çağında olan çocuklarda raşitizme neden olabilir.

Normal şartlar altında bireyin diyetine D vitamini veya kalsiyum eklemek, raşitizm ile ilişkili kemik sorunlarının düzelmesini sağlayabilir. Ancak raşitizm altta yatan başka bir tıbbi sorundan kaynaklandığında, bireyin ek ilaçlara veya başka bir tedaviye ihtiyacı olabilir. Raşitizmin neden olduğu bazı iskelet deformiteleri için düzeltici cerrahi uygulamaların gerçekleştirilmesi gerekli olabilir.

İnsan vücudundan bulunan kemiklerdeki diğer mineral bileşen olan fosforun nadir görülen kalıtsal bozukluklar nedeniyle düşük seviyelerde olması durumunda, buna bağlı olarak başka ilaçların kullanılması gerekli olabilir.

Raşitizmin Belirtileri Nelerdir? 

Raşitizm genellikle yaşamın ilk yılının sonuna doğru ve ikinci yılı esnasında görülür. Raşitizm hastalığında huzursuzluk, terleme, motor gelişim bozukluğu, kas gücü ve tonusu azalması, kemik ağrısı, bileklerde ve ayak bileklerinde genişlemeler, bacak eğrilikleri, göğüs kafesinin öne çıkıklığı, alında çıkıntı, kafanın gövdeye göre büyük olması, kapanması gecikmiş bıngıldak, kafatası kemiğinin yumuşaması görülür. Erken bebeklik döneminde hastalarda diş çıkmasında gecikme veya dişlerde çürük görülebilmektedir. Raşitizm aynı zamanda gelişme geriliğini ve enfeksiyonlara duyarlılığı arttırabilmektedir.

 - Omurga, pelvis, bacak ve kol kemiklerinde ağrı ya da hassaslık,

 - Geç çıkan dişler,

 - Diş çürümesi,

 - Kemik kırılması,

 - Boy kısalığı, 

 - Büyüme bozukluğu,

 - Kas krampları,

 - Diş yapısında sorunlar,

 - Abseler,

 - Dişlerin arasındaki boşlukların oluşması,

 - Ayak ve el bileklerinin genişlemesi,

 - Kavisli omurga,

 - Pelvik deformasyon,

 - Çıkıntılı göğüs kemiğinin varlığı,

 - Çarpık bacaklar,

 - Kafatasının gövdeye göre büyük olması gibi durumlar raşitizm belirtileri arasındadır. 

Raşitizmin Nedenleri Nelerdir?

İnsan vücudunun gıdalardan gelen kalsiyum ve fosforu almak için D vitaminine ihtiyacı vardır. Çocuk vücudu yeterli miktarda D vitamini alamazsa veya vücudunun D vitaminini doğru kullanmada problemleri varsa, raşitizm oluşabilir. Bu nedenle raşitizmin nedenleri D vitamini eksikliği ve emilim ile ilgili sorunlar olarak iki başlık altında toplanabilir.

D Vitamini eksikliği ; 

D vitamininin güneş ışığı ve gıda olmak üzere iki önemli kaynağı vardır. 

Güneş ışığı: İnsan cildi güneş ışığına maruz kaldığında D vitamini üretir. Ancak gelişmiş ülkelerdeki çocuklar dışarıda daha az zaman geçirme eğilimindedir. Ayrıca cilt kanseri korkusu nedeniyle kullanılan güneş koruyucular güneş ışınlarını engelleyerek D vitamini sentezini azaltır.

Gıdalar: Balık yağı, yumurta sarısı, somon ve uskumru gibi yağlı balıklar D vitamini içerir. D vitamini ayrıca süt, tahıl ve bazı meyve suları gibi yiyecek ve içeceklere gıda firmaları tarafından da eklenir. 

Vitamin emilim sorunları ; 

Bazı çocuklar vücutlarının D vitamini emilimini etkileyen hastalıklara sahip olabilirler. 

Bu hastalıklar aşağıdaki gibi sıralanabilir:

Çölyak hastalığı

Enflamatuar bağırsak hastalığı

Kistik fibroz

Böbrek sorunları

D vitamini ve kalsiyumdan zengin besinler almamak, barsaklardan emilim bozukluğu, karaciğer yetmezliği ya da böbrek yetersizliği gibi. Bunlara ek olarak, uzun süreli olarak kullanılan bazı ilaçlar da D vitamini metabolizmasını etkileyerek raşitizme yol açabilir.

Raşitizm Tedavi Yöntemleri

Raşitizm, tedavisi olmayan bir hastalık değildir. Temelde vitamin ve mineral eksikliğine bağlı olarak ortaya çıkan bu hastalık, eksikliğin giderilmesi mantığına dayanarak tedavi edilir. Tedaviye başlamadan önce birtakım testler ile hastalığın tanısı konur.

Bunun için el, el bileği, bacak grafisi çekilir. Daha sonra kan testleri yapılır. Bu testlerde kalsiyum, fosfor, alkalen fosfataz ve paratroit hormonlarının düzeyine bakılır. Aynı zamanda kemiklerin röntgenleri çekilir. Bu röntgenlerde kemik durumu incelenir. Daha sonra hastalığın ne kadar ilerlediği tespit edilir ve kişiye tedavi uygulanmaya başlanır.

 D Vitamini tedavisi ; D vitamininin eksikliğine bağlı olarak yaşanan kemik gelişim bozuklukları bu tedavi ile giderilmeye çalışılır. Vitamin tedavisinde temel esas kişideki D vitamini eksikliğini ortadan kaldırmak. Bunun için ilk olarak ağızdan verilen vitaminler ile başlanır. Her gün 2000-5000 IU miktarında D vitamini alınır. Bu miktar günlük ihtiyacın 12 misli kadarıdır. Bu tedavi 3 ay süre ile devam eder. Bir başka yöntemde ise yüksek dozda D vitamini bir defada ağızdan verilir. Hangi tedavi şeklinin uygulanacağı doktor tarafından belirlenir. 

Mineral tedavisi ; Bir diğer destek tedavisi de kalsiyum ve fosfor rezervi olmayan kişilerde bu açığı kapatmak. Bu amaçla hastaya 3 hafta boyunca damar yolu ile mineral takviyesi yapılır. Daha sonra hastadaki değişimler izlenerek mineral deposunun dolu olup olmaması kontrol edilir. Kemikler mineral takviyesi ile hızlıca değişim gösterir. Destek mineral tedavisi ile 3-6 hafta içinde kemik ucundaki kemikleşme kıkırdakları ortaya çıkar. Kas gevşekliği kaybolur. Genel kemik postüründe olumlu değişimler gözlenir. Bu tedavilere ne kadar erken başlanır ise sonuç o kadar olumlu olur.

Fizyoterapi ; Vitamin ve mineral desteği ile tedaviyi sürecinde hastaya fizyoterapi uygulanır. Bazı çocuklarda kas ve kemik gelişmezliği yüzünden yürüme sorunları vardır. Hem bunları gidermek hem de kas ve kemikleri yeniden forma sokmak için uzman fizyoterapistler eşliğinde periyodik tedaviler uygulanması gerekir.

Cerrahi İşlemi ; İskelet deformitelerinde uygulanan bir diğer tedavi seçeneği cerrahi işlemlerdir. Terapi yönteminin yetersiz kaldığı noktalarda cerrahi seçenek devreye giren. İskelet sisteminde meydana gelen bozukluklar ve yanlış yöndeki gelişimler cerrahi seçenek ile son bulabilir. Cerrahi işlem kararı uzman doktorun analizlerine ve test sonuçlarına bağlı olarak alınır. Kişi iskelet deformite rahatsızlığından kurtulmak için cerrahi işlem seçeneğini seçebilir. Fakat bu işlemi uygularken deformasyona uğrayan noktanın verileri detaylı olarak incelenmelidir. Çünkü iskelet sisteminde birçok bölge birbirine komşu olan iskelet grupları ile bağlantılıdır. Bağlantılı noktalar operasyona dahil edilebilir.

Raşitizm Tedavi Edilmezse

Raşitizmin tedavi edilmeyişi, özellikle büyüme çağında görülmesi sebebiyle çeşitli kas ve iskelet sistemi problemlerine yol açar. Bodur boy, kemiklerde zayıflık, dişlerde problemler gibi semptomlar, kalıcı hale gelmektedir. Öyle ki gecikmiş bir tedavi, cerrahi müdahale gerektirecek boyutlara ulaşabilir.

Raşitizme Ne İyi Gelir?

D vitamini sentezi için orta derecede güneşe maruz kalmak gerekmektedir. İngiltere Ulusal Sağlık Servisi (UNH)’e göre, raşitizmi önlemek için ilkbahar ve yaz aylarında haftada en az birkaç kez elleri ve yüzü güneş ışığına çıkarmak yeterlidir.

D vitamini, tereyağı, süt, peynir, yumurta, balık ve karaciğer gibi hayvansal besinlerde bulunuyor. D vitamini, D2 vitamini şeklinde bitkilerde de bulunur. Ancak sadece hayvansal gıdalardan alınan D3 vitamini vücutta depolanıyor.

Besinlerle bu vitamini yeterince almak için zenginleştirilmiş besinler gerekir. Eğer besinler özel olarak D vitamininden zenginleştirilmemişse, genellikle sıradan bir beslenme günlük gereksinimi karşılamaya yetmez. Balık ürünleri ve balık yağı dışında günlük ihtiyacı karşılayacak miktarda D vitamini her besinde yoktur.

Raşitizme Ne İyi Gelmez?

Yoğun fiziksel aktivite içeren oyunlar, kemik zayıflığı bulunan raşitizmli çocuklarda kırılma gibi durumlara sebep olabileceği için, çocuğun tedavi süreci boyunca aşırı hareketlilikten kaçınması gerekmektedir.

Ayrıca D vitamini sentezlemek için direkt gün ışığında durmamak gerekmektedir. Güneş ışığı alırken yoğun UV ışınlarının vücuda zarar verebileceği unutulmamalıdır. Bunun için güneş losyonlarının kullanılması, şapka takılması önerilir.

Raşitizm tedavisi hakkında merak ettiğiniz konuları Elazığ Özel Mediline Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Bölümümüzün uzman ekibine sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Hekimlerimizden online randevu alabilir veya +90 (424) 237 11 11 nolu Çağrı Merkezimizi arayarak bilgi ve randevu alabilirsiniz.

Önemli Not: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka hekimlerimize başvurunuz.

Sosyal Medyada Paylaşın: