Mediline Hastanesi Elazığ Mediline Hastanesi Elazığ
  • Yıldızbağları Mah. Yunus Emre Bulvarı No:133 /23100 Elazığ
  • 0 (424) 237 11 11
  • 7/24 ACİL
Pankreas İltihabı (Pankreatid) Tedavisi

Pankreas hem enzim hem de hormon sentezleyebilen bir organdır. Sentezlediği enzimler sayesinde vücudun sindirim işlevine katkıda bulunur. Bu enzimler pankreastan bir kanal vasıtasıyla ince bağırsağa salgılanır.

Pankreas İltihabı (Pankreatid) Nedir?

Akut pankreatit akut olarak, yani aniden oluşan bir pankreas iltihabıdır. Bu pankreas hücrelerinin hasar görmesine ve bu da geçici olarak bir işlev bozukluğuna neden olur. Akut pankreatit gelişimine bağlı olarak hayatı tehdit edebilir. İk farklı akut pankreatit tipi vardır:

Akut ödematöz pankreatit : Bu pankreas iltihabının hafif şeklini teşkil eder. Hastaların yaklaşık %85’i bu klinik görüntüye sahiptir. Burada pankreasın geçici bir hasarı söz konusu olur ve diğer organlar bundan çoğunlukla zarar görmezler. Kural gereği hastalar bu iltihaptan tamamen kurtulurlar. Burada pankreasta kalıcı hasarlar oluşmaz. 

Akut nekrotize edici pankreatit : Pankreasın bu en ağır iltihabı hastaların yakl. %15’inde görülür. Burada pankreas dokusunun aniden, geniş kapsamlı bir hasarı söz konusu olur. Bu diğer organların işlevinin geçici kesintisi ile bir sepsise (kan zehirlenmesine) ve böylece akut hayati bir tehlikeye yol açabilir.

Yoğun bakımda bazen haftalarca veya aylarca tedavi gerekli olabilir. Doku tahribatının kapsamına bağlı olarak pankreasın kalıcı işlev bozukluğu söz konusu olabilir.

Pankreas İltihabı (Pankreatit) Nedenleri Nelerdir?

Ana sebepler safra taşları, safra kesesi hastalıkları ve uzun süre alkol kullanımıdır

Anormal pankreas yapısı, kanda yüksek düzeyde lipid, travmatik yaralanmalar

Östrojenler ve tiazid diüretik gibi bazı ilaç türleri

Bazı viral ve bakteriyel enfeksiyonlar

Akut pankreatit çocuklarda ise genellikle kistik fibrozis, kabakulak, abdominal travma, Reye sendromu, Kawasaki hastalığı ve Hemolitik-üremik sendrom nedeniyle görülmektedir.

Akut pankreas iltihabı uzun süre yaşanırsa kronikleşir. Kronik pankreatit ise pankreas dokusunda yaralanma ve iltihaba neden olur ayrıca sindirim sistemi sorunları ile insülin düzeylerinde değişimler gözlenir. Kronik pankreatit nedenleri akut olanla aynı olmakla birlikte hiperparatiroidizm ve hiperlipidemi nedeniyle pankreas kanalının tıkanması sonucunda da görülebilir.

Pankreatitin en sık karşılaşılan nedenleri şu şekilde sıralanabilir:

Safra kesesinde bulunan taşlar

Aşırı alkol tüketimi

Akciğerlerde ya da diğer organlarda görülen mukus (kistik fibroz)

Birtakım bakteriyel ya da viral enfeksiyonlar

Östrojenler ya da tiazid diüretik benzeri ilaçlar

Kortizon ve çeşitlerinin yan etkileri

Pankreas ya da çevresinin zarar görmesine neden olan cerrahi girişimler

Kan dolaşımında yüksek seviyede kalsiyum varlığı (hiperkalsemi)

Kan dolaşımında yüksek seviyede yağ varlığı (hiperlipidemi)

Kodein ya da penisilin gibi ilaçlara karşı alerji

Safra kanallarının görüntülenmesi esnasında kullanılan tıbbî prosedürlerin meydana getirdiği komplikasyonlar

Karın bölgesinde yaralanma ya da darbe alma

Batı toplumlarında alkol, doğu toplumlarında yağlı ve ağır yemek ile safra yolu hastalıkları tüm sebepler arasında öne çıkan iki etkendir.

Pankreas İltihabı (Pankreatit) Belirtileri Nelerdir?

Akut pankreatit hastaları, çoğunlukla ilk olarak dakikalar içerisinde birden gelen ya da birkaç saat içerisinde giderek şiddetlenen kuşak şeklinde karın ağrısının varlığından bahseder. Karnın üst kısmında hissedilen bu ağrı bazen sırta kadar yayılabilir. Bazen de ağrı, sırt üstü yatma ile artarak şiddetlenir. Hasta secde eder gibi öne eğildiğinde rahat oturabilir. Bunların dışında akut pankreatitin belirtileri arasında şunlar yer alır:

Akut Pankreatit Belirtileri;

Bulantı

Kusma

Ateş

Hızlı nabız

Terleme

Şişmiş karın

Hazımsızlık

Gaz

Hıçkırık

Deri döküntüsü

Kurutma

Yorgunluk

Baş ağrısı

Hipotansiyon

Böbrek yetmezliği

Kalp yetmezliği

Kronik Pankreatit Belirtileri;

Kusma

Bulantı

Hazımsızlık

Sindirim sorunları

Kötü kokulu ve yağlı dışkı (steatorrhea)

İstemsiz kilo kaybı

Kronik pankreas iltihabı yaşayan kişilerde kilo kaybı, sindirim enzimlerinin eksikliği nedeniyle alınan gıdaların işlenmesi azaldığı için sıklıkla görülür.

Pankreas İltihabı (Pankreatit) Nasışl Teşhis Edilir?

Rahatsızlığın teşhisi fiziksel muayene, röntgen ve diğer görüntüleme testleri, kan ve dışkı testleri sonucunda koyulur. Akut ve kronik iltihabın teşhisinde farklı muayene ve laboratuvar sonuçları kullanılabilir.

Akut pankreatit doktor hastanın ateşini, kan basıncını ve nefes alış veriş hızını kontrol eder. Kan testleri ve idrar testi sonucuna bakılır. Tam kan sayımı yapılır ve şeker düzeyine bakılır. Karın bölgesi MR’ı istenebilir ve film sonuçlarında safra kesesi taşlarına bakılır. Ayrıca bu filmlerde pankreas hücrelerinde zarar olup olmadığı tespit edilir.

Kronik pankreatit teşhisinde serum amilaz, lipaz ve tripsinojen seviyelerine bakılan kan testleri, ultrason ve endoskopik retrograd kolanjiopankreatografi (ERCP) gibi görüntüleme testleri yapılır. Bu testlerde pankreasta kalsiyum tortusu düzeyine bakılır.

Pankreas İltihabı (Pankreatit) Tedavisi

Pankreas iltihabı tedavi edilmez ise önemli komplikasyonlara sebep olabilir ve bu durum hastanın hayatını kaybetmesine yol açabilir.  Bu nedenle hastanın tedavisine hızlıca başlanmalıdır. Pankreas iltihabının tipine göre yani akut veya kronik olmasına göre tedavi yaklaşımı değişebilmektedir. 

Akut Pankreatit tedavisi: Akut pankreatit hastalığının şiddeti hafif ve kendi kendini sınırlayan bir hastalıktan hayatı tehdit eden ciddi bir hastalığa kadar uzanan geniş bir aralığa sahip hastalıktır. Bu nedenle hastalıktan şüphe edilirse şiddetine bakılmadan hasta tedavi için hastaneye yatırılmalıdır. Hastanın tanısı doğrulandıktan sonra maksimum destek ve tedaviye başlanmalıdır. Bu tedavi basamakları sırası ile şöyledir;

Sıvı yüklemesi: Akut pankreatit tedavisinin ilk basamak tedavisi kan dolaşımındaki azalan sıvı hacminin yerine koyulmasıdır. Bu şekilde oluşabilecek organ yetmezliğinin önüne geçerek hastada hayati fonksiyonların korunmasıdır. Bu tedavi hastanın kan basıncı, kan hacmi ve çıkardığı idrar miktarı kontrol edilerek uygun miktarda kristaloit sıvılar verilerek yapılır. Ayrıca hastanın kanındaki elektrolitlere bakılarak elektrolit yüklemesi de yapılabilir. 

Ağrının kontrolü: Akut pankreatit hastada dayanılmaz ağrılara sebep olabileceği için hastanın dinlenmesini engeller. Hastada mide ve pankreas salgılarının salgılanmasını metabolik etkilerle uyarabilir. Ancak ağrıyı kesmek için morfin kullanılmaz. Çünkü morfin pankreas ve safra kanalının on iki parmak bağırsağına boşaldığı yerdeki “Oddi kasını” kasılı halde bırakıp sıvıların akmasını engelleyebilir. 

Enfeksiyonların tedavisi: Akut pankreatitte görülen ciddi bir durumdur ve hastaların en sık ölüm nedenidir. Bunun için hastada iltihap şüphesi olursa hemen ince uçlu iğne ile biyopsi alınıp incelemeye gönderilmelidir. Ayrıca cerrahi olarak boşaltılıp temizlenmezse %50 oranında ölüme neden olabilir. Hastaya uygun antibiyotikler hemen başlanmalıdır. Antibiyotik tedavisi fayda sağlamaz ise gelişebilecek mantar üremesinden dolayı bu duruma yönelik antibiyotik verilir.

Pankreas ve mide salgılarının üretiminin azaltılması: Ağızdan beslenmenin kesilmesi ve mide salgısının azaltılması ile pankreasın salgılama yapması azaltılmalıdır. Bu şekilde pankreas fazla çalışmamış olur dinlendirilir. 

Cerrahi: Hastaya 72 saat boyunca yoğun bakımda ilaç tedavisi verilmesine rağmen hastanın genel durumunda düzelme olmamışsa, hastada abse ve kist gibi komplikasyonlar meydana gelmişse, pankreas dokusunda iltihap ve kan akımının azalmasından dolayı dokularda ölüm olmuşsa, pankreasın çevresindeki organlarda belirti varsa ve hastada vücudun genelinde etkilenme varsa hasta mutlaka ameliyat edilmelidir. 

ERCP ( Endoskobik Retrograd Kolanjio Pankreotografi): ERCP ile girilerek hastanın pankreas ve safra kanallarında herhangi bir tıkanıklık varsa veya bu kanalların on iki parmak bağırsağına döküldüğü açıklıkta bulunan kas topluluğunda bir darlık varsa bu durumları tedavi etmek için ERCP kullanılabilir. 

Bilier pankreatit tedavisi: Bilier pankreatit, safra taşlarının neden olduğu tıkanmalar sonucunda oluşan pankreas iltihabıdır. Akut pankreatitin bir türü olan bilier pankreatit tedavisinde safra taşlarının neden olduğu tıkanık açılabilir. Endoskopik yöntemler ile kapalı olarak hastanın safra kesesini çıkarma işlemleri yapılabilir. Eğer hasta ameliyat yönünden riskli ise ERCP ile safra ve pankreas kanallarına girilerek kanalların temizlenmesi sağlanabilir. 

Kronik pankreatit tedavisi: Kronik pankreatitin temel tedavisi belirtilere yöneliktir. İlk amaç ağrının kesilmesini sağlamaktır. Bunun yanında ameliyat ile de hastanın tedavisi yapılır.   

Ağrının kontrolü: Hastalara ağrı kesici tedavisi verilerek hem hastayı rahatlatmak hem de pankreasın salgı yapmasının uyarılmasını engellemek amaçlanır. Ayrıca alkol kullanımını da keserek hastada meydana gelen ağrı önemli ölçüde azaltılabilir. 

İnsülin tedavisi: Pankreasın uzun süreli hasarı sonucu işlevlerinde bozulma meydana gelebilir. Bu işlev bozukluğunun neden olduğu hastalıkların başında da diyabet gelir. Ağızdan alınan diyabet ilaçlarının bir yararı yoktur. Hastanın kan şekerini kontrol etmek için insülin tedavisi verilir. 

Enzim tedavisi: Hastaya ağız yolu ile pankreas enzimleri verilir. Bu tedavideki amaç hastada meydana gelen pankreas yetmezliği sonucundaki enzim eksikliğini gidermek ve hastanın ağrısını gidermektir. Bu şekilde hastada kolesistokinin hormon miktarını azaltarak pankreasın salgı yapmasını kısmi olarak engeller. Bu sayede pankreas kanallarında artan basınç azalır ve kanal rahatlar. Eğer bu tedavi ile rahatlama sağlanamazsa ERCP tedavisi ile pankreas kanallarının yapısı kontrol edilip darlık veya tıkanıklık olup olmadığına bakılır.

Sinirsel tedavi: Alkol enjeksiyonu ile pankreas üzerinde etkili olan çölyak sinir ağı etkisizleştirilerek hastada meydana gelen ağrının kesildiği görülmüştür.

Cerrahi tedavi: Hastanın ağrısı sürekli olarak devam ediyorsa ve ilaçlara yanıt vermiyorsa, safra kanallarında ve kalın bağırsakta tıkanıklık varsa, pankreas kanserinden şüphe ediliyorsa, dalak ve karaciğer toplardamarında tıkanıklık veya darlık varsa hasta ameliyat edilmelidir. Bu ameliyatlar ile pankreasın kanallarındaki birikintiler boşaltılabilir ya da pankreasın bazı bölümleri ve tamamı çıkartılabilir.   

Pankreas İltihabı (Pankreatit) Tedavi Edilmez ise Ne Olur?

Pankreas iltihabı tedavi edilemez ya da uygun ve zamanında bir tedavi verilmezse sadece pankreasın olduğu bölgede değil bütün vücutta olumsuz etkilere neden olabilir. Bunun için pankreas iltihabının ve gelişebilecek komplikasyonlarının tedavisi mutlaka yapılmalıdır. Kronik pankreas iltihabında daha fazla komplikasyon gelişme ihtimali vardır. 

Akut pankreatit komplikasyonları bölgesel ve sistemik yani bütün vücudu etkileyebilen komplikasyonlar olarak iki başlık altında toplanabilir. 

Sistemik komplikasyonlar

Sistemik komplikasyonlar tüm vücudu etkileyebilen ve hastada hayati belirtilere sebep olabilen durumlardır. Bu durumlar şöyledir;

Akciğer etkileri: Zatürre, akciğerde sıvı toplanması solunum yetmezliği, 

Kalp ve damar etkileri: Tansiyon düşmesi, kan hacminin azalması, ani ölüm, (Perikardit - Kalp Zarı İltihabı)  kalp zarlarında sıvı birikmesi

Böbrek etkileri: Böbrek yetmezliği, idrar çıkışında azalma, 

Metabolik etkileri: Diyabet, kalsiyum düşmesi, yağ hücrelerinin kanda artması, ani körlük

Kan etkileri: Kanda iltihap olması gibi istenmeyen durumlar

Bölgesel komplikasyonlar

Pankreatik nekroz: Pankreas hücrelerinde birçok etkenden dolayı görülen hücre ölümüdür. Bu ölü hücreler de iltihaplanabilir ve bu durumda tedavisi değişebilir. Ölüm hücrelerin iltihaplanması durumunda tedavi cerrahi tedavilerdir. 

Pankreatik apse: İltihaplanan ölü hücrelerin kendi kendilerini sınırlandırması yada yalancı kistin iltihaplanması sonucu oluşur. Nadir görülmekle beraber en sık 4-5. haftalarda görülür. Hayatı tehdit eden ve ölüm riski olan pankreatik apselerin tedavisi cerrahi olarak apseyi boşaltmaktır. 

Psödokist (yalancı kist): Kist kendi kendine yok olabilir. 4-6 hafta takip edilmelidir. Bu zaman aralığında hastanın şikâyetleri artarsa hemen ameliyat edilmelidir. 

Pankreatik asit: Pankreas sıvılarının aşırı salgılanarak karın boşluğuna akmasına denir. Tedavisi sıvıyı boşaltmaktır.

Komşu organ hasarları: Komşu organlarda kanama, tıkanıklık, ezilme, bağırsaklarda kanlanma sorunu ve bağırsak tıkanıklığı gelişebilir.

Kronik pankreatit komplikasyonları

Psödokist (yalancı kist): Kist kendiliğinden yok olabilir. 4-6 hafta hasta takip edilir. Bu zaman aralığında hastanın şikâyetleri artarsa hemen ameliyat edilmelidir.

Pankreatik apse

Sarılık: Safra kanalında darlık olması sonucu sarılık gelişir.

Pankreatik asit

Dalak ve Karaciğer damarlarında tıkanıklık

Pankreas başında kitle: Pankreas başında iltihap nedenli kitle oluşabilir. Bu kitle ciddi derecede ağrıya, safra yollarında, pankreas kanalında ve on iki parmak bağırsağında daralmaya yol açabilir. Tedavide pankreas başını cerrahi olarak çıkarmak gerekebilir.

Pankreas İltihabı (Pankreatid) tedavisi hakkında merak ettiğiniz konuları Elazığ Özel Mediline Hastanesi Dahiliye (İç Hastalıklar) Bölümü Uzman ekiplerine sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Hekimlerimizden  online randevu alabilir veya +90 (424) 237 11 11 nolu Çağrı Merkezimizi arayarak bilgi alabilirsiniz.

Önemli Not: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka hekimlerimize başvurunuz.

Sosyal Medyada Paylaşın: