Mediline Hastanesi Elazığ Mediline Hastanesi Elazığ
  • Yıldızbağları Mah. Yunus Emre Bulvarı No:133 /23100 Elazığ
  • 0 (424) 237 11 11
  • 7/24 ACİL

Kuduz, insan ve memeli hayvanların çoğunda beyin dokusunda iltihap meydana getiren, zoonotik (hayvanlardan insanlara bulaşan) bir hastalıktır. Köpek, kedi, keçi, at, eşek, inek gibi evcil hayvanlar ile kurt, tilki, çakal, domuz, ayı, sansar, kokarca, gelincik, kirpi, köstebek gibi yabani hayvanlar kuduza yakalanabilir. Kuduz nedir, belirtileri nelerdir? Kuduz nasıl bulaşır? gibi soruların cevaplarını Elazığ Özel Mediline Hastanesi Tıbbi Mikrobiyoloji uzmanlarımız cevaplandırıyor.

Kuduz Nedir?

Kuduz, insanlarda ve diğer memelilerde Rhabdovirüs ailesinin bir RNA virüsünün neden olduğu, beyinde iltihaplanmaya yol açan viral bir hastalıktır. Enfekte bir hayvan başka bir hayvanı ya da insanı yaraladığında ya da ısırdığında yayılır. Enfekte bir hayvanın salyası, göz, ağız veya burun ile temas ederse kuduzu da iletebilir. Erken dönemde tedavi edilmediğinde ölümle sonuçlanır.

İki tür kuduz bulunmaktadır. 

Ensefalitik kuduz: Bu, insanlardaki vakalarının yüzde 80’inde görülür. Kişinin hiperaktivite ve hidrofobi yaşama olasılığı daha yüksektir.

Paralitik kuduz: Felç, baskın bir semptomdur.

Kuduz, virüsün vücuda girdiği andan hastalığın belirtilerinin görülmeye başladığı an arasındaki süre kuluçka süresi olarak adlandırılır. Kuduzun kuluçka süresi değişkendir.

Vücudun neresini kaç kez ısırdığına, yaranın derinliğine ve bulaşan virüs miktarına göre değişkenlik gösterebilir. Bu duruma bağlı olarak bu süre birkaç gün ila altı yıl arasında değişebilir. Ancak olguların çoğunluğunda bu süre ortalama 20-90 gün arasındadır.

Kuduz Nedenleri Nelerdir?

Kuduz enfeksiyonuna kuduz virüsü neden olur. Kuduz virüsü, enfekte canlıların tükürüğü yoluyla yayılır. Herhangi bir memeli, yani yavrusunu emziren hayvan türlerinin tamamı kuduz virüsünü başka türlere bulaştırabilir. Enfekte hayvanlar, başka bir hayvanı veya kişiyi ısırarak virüsü yayabilir.

Daha nadir vakalarda ise enfekte olmuş tükürük, ağız ya da gözler gibi mukoza zarlarının bulunduğu dokularla veya açık bir yara ile temasa girdiğinde kuduz virüsü yayılabilir. Bu, enfekte bir hayvanın bireyin cildinde açıkta duran küçük bir kesiği yalaması durumunda dahi  meydana gelebilir. Isırmanın yanı sıra pençeleme gibi yaralanmalar da kuduz virüsünün taşınmasına yol açabilir.

Çok nadir vakalarda virüsün doku ve organ nakli alıcılarına enfekte bir organ aracılığı ile taşındığı görülmüştür. Aynı zamanda kuduz bir hayvanın etinin veya sütünün çiğ olarak tüketilmesi de kuduz bulaşmasına neden olabilir.

Çeşitli faktörler kuduz hastalığına yakalanma riskini artırabilir. Bunlar arasında Afrika ve Güneydoğu Asya ülkeleri dahil olmak üzere kuduzun daha yaygın olduğu gelişmekte olan ülkelerde seyahat etmek veya yaşamak, mesela vahşi hayvanları kamp alanından uzak tutmak için önlem almadan yarasaların yaşadığı mağaralarda keşfe çıkmak gibi bireyi kuduz riski taşıyan vahşi hayvanlarla temas ettirme olasılığı bulunan faaliyetlerde bulunmak, laboratuvarda kuduz virüsü ile çalışmak, tanınmayan hayvanlar ile yakın temasta bulunmak, ve kuduz virüsünün beyne daha hızlı ulaşmasına yardımcı olabilecek baş veya boyun yaraları bulunur.

Kuduz Belirtileri Nelerdir?

Halsizlik: Kuduz rahatsızlığının en önemli belirtilerinden biri halsizliktir. Önemli olmasının nedeni ise ilk semptomlar arasında yer almasıdır. Kişi, uykudan uyandığında dahi kendini aşırı yorgun hisseder. Herhangi bir şey yapmak istemeyen kişilerde şiddetli baş ağrıları da ortaya çıkabilir. Halsizlik, katlanarak artar ve kişi en sonunda yatağa düşer.

Yüksek ateş: Kuduz hastalığının ilerleyen safhalarında yüksek ateş gözlemlenir. Başka bir hastalık ile karıştırmamak adına diğer belirtileri de göz önünde bulundurmak gerekiyor.

İştahsızlık: Halsizlik ile birlikte ortaya çıkan büyük belirtilerden bir diğeri de iştahsızlıktır. Kişi hiçbir şekilde kendisini aç hissetmez. Öğün sayısı günden güne azalır. Kuduz virüsü bulaşmış kişilerde aşırı kilo kayıpları gözle görünür oranda ortaya çıkar.

Suya karşı korku duyma: Kuduz, doğrudan doğruya yutak felcine neden olur. Bu da hastaların tamamında sudan korkma semptomu olarak gözlemlenebilir.

Yaranın etrafında kaşıntı: Isırılan yerin etrafında giderek artan bir kaşıntı ihtiyacı duyulur. Yara kaşındıkça kanar ve derinleşir.

Kuduz Nasıl Bulaşır?

Her ne kadar kuduz, sadece köpeklerden bulaşıyor sanılsa da bu bilgi gerçeği yansıtmamaktadır. Başta köpek olmak üzere birçok evcil hayvanın ısırması sonucu kuduzun bulaşma riski vardır. Bazı durumlarda hayvanların salyasının üzerine gelmesi bile kuduz riskinin oluşması için yeterlidir.

Kuduz Tedavisi

Bir kişi kuduz bir hayvan tarafından ısırılır veya çizilirse veya hayvan açık bir yarayı yalarsa, bu durumda 15 dakika boyunca sabunlu su, povidon iyot veya deterjan ile hemen her türlü ısırıkları ve çizikleri yıkamalıdır. Bu viral parçacıkların sayısını en aza indirebilir. Daha sonra aynı anda tıbbi yardım almalıdırlar.

Maruz kaldıktan sonra ve semptomlar başlamadan önce, bir dizi çekim virüsün gelişmesini engelleyebilir. Bu genellikle etkilidir.

Stratejiler şunları içerir:

Hızlı etkili immün globülin: En kısa zamanda, ısırık yarasına yakın olarak verilir, bu virüsün bireyi enfekte etmesini engelleyebilir.

Kuduz aşıları: Bunlar, sonraki 2-4 hafta boyunca kola enjekte edilecektir. Bunlar, vücudun virüsle savaşmasını sağlar.

Çok az sayıda insan kuduzdan kurtulmayı başarabilmiştir. Çoğu vaka semptomlar geliştiğinde ölümcüldür. Bu aşamada etkili bir tedavi de yoktur.

Isıran ya da yaralanmaya yol açan hayvanı kızgınlıkla öldürmek yanlıştır. Saldırı devam etmiyorsa devam eden bir tehlike yoksa ısıran veya tırmalayan hayvanlar kesinlikle öldürülmemelidir. Oluşan yarayı değişik yöntemlerle tedavi etmeye çalışılmamalıdır. Ne olursa olsun bir sağlık kuruluşuna başvurmayı ihmal etmemek gerekir. Önemsiz görerek olay göz ardı edilmemelidir. Genel olarak ;

Yiyeceğini yemekte olan hayvanlardan uzak durulmalı

Tanınmayan hayvanlara yaklaşılmamalı

Hayvanların canı yakılmamalı

Evde veya işimiz gereği bakılan yetiştirilen hayvanların aşıları zamanında yaptırılmalı

Hasta veya yardıma ihtiyaç duyan hayvanlara dikkatle yaklaşılmalı

Yavruları olan hayvanlara dikkat edilmeli

Evcil hayvanlar kontrol altında tutulmalı

Önemli önemsiz her türlü yaralanmada mutlaka eller ve yaralar sabunlu su ile yıkanmalıdır.

Kuduz aşısı

Kuduz aşısı 1885 yılında Louis Pasteur tarafından bulunmuştur. Kuduzun önlenmesinde kullanılan aşı kuduz virüsünden elde edilir. Bu ölü virüsün vücuda enjekte edildiğinde hastalığa neden olması söz konusu değildir.

Riskin çok yüksek olduğu durumlarda ise kuduz antiserumları kullanılmaktadır.

Kuduz tedavisi hakkında merak ettiğiniz konuları Elazığ Özel Mediline Hastanesi Tıbbi Mikrobiyoloji Bölümü Uzman ekiplerine sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Hekimlerimizden  online randevu alabilir veya +90 (424) 237 11 11 nolu Çağrı Merkezimizi arayarak bilgi alabilirsiniz.

Önemli Not: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka hekimlerimize başvurunuz.



Sosyal Medyada Paylaşın: