Mediline Hastanesi Elazığ Mediline Hastanesi Elazığ
  • Yıldızbağları Mah. Yunus Emre Bulvarı No:133 /23100 Elazığ
  • 0 (424) 237 11 11
  • 7/24 ACİL

Yemekten sonra karın şişkinliği, ağrı veya doygunluk ile kendini gösteren hazımsızlık, toplumda sık görülen yaygın bir gastrointestinal sistem bozukluğudur. Gastrointestinal  sistem, sindirimde önemli bir rol oynar ve eğer bu sistemde bir problem olursa vücudun besinleri iyi sindiremez.

Hazımsızlık bu noktada bireylerde sıklıkla görülen bir sindirim sistemi bozukluğu olarak tanımlanır. Özellikle üst karın bölgesinde rahatsızlık veya ağrı olarak tanımlanan hazımsızlık, genellikle gıda alımına bağlı olarak gelişebileceği gibi bazı ilaçların kullanımı veya enfeksiyon gibi nedenlere bağlı olarak gelişebilir. 

Hazımsızlık (Dispepsi) Nedir?

Hazımsızlık (Dispepsi), çoğu zaman yemek yemeye bağlı olarak gelişse de bazı durumlarda enfeksiyonlar veya kullanılan birtakım ilaçlara bağlı şekilde de ortaya çıkabilen karnın üst bölgesindeki ağrı ve şişkinlik hissidir. Bu olumsuzluklara ek olarak hazımsızlık sorunu yaşayan hastalarda genel olarak rahatsızlık hissi, mide bulantısı ve kusma isteği, gaz çıkarma (geğirme) gibi semptomlar görülür. Bazı hastalarda ise karındaki ağrı hissi göğüs bölgesine de yayılarak göğüs ağrısı gibi hissedilebilir. Genellikle yeme ve içme eylemlerinin hemen sonrasında ortaya çıkan bu semptomlar kişinin az miktarda yemek yemiş olsa dahi aşırı yemek yemiş gibi hissetmesine neden olur. Hazımsızlık sorunu başlı başına bir hastalık olmayıp çeşitli nedenlere bağlı olarak ortaya çıkan karın rahatsızlığına ilişkin bir grup semptoma verilen genel addır. Bu nedenle hazımsızlık şikayeti olan kişilerde bu belirtilere yönelik semptomatik ilaç tedavileri tercih edilebilse de tedavinin temel parçası soruna yol açabilecek olası nedenlerin araştırılmasıdır.

Hazımsızlık (Dispepsi) Belirtileri Nelerdir?

Hazımsızlık çeken kişilerde aşağıdaki semptomlardan bir veya daha fazlası olabilir:

• Yemek sırasında erken doygunluk. Yemeğinizin çoğunu yemediniz, ancak zaten kendinizi tok hissediyorsunuz ve yemek yemeyi bitiremeyebilirsiniz.

• Yemekten sonra rahatsız edici tokluk. Dolgunluk olması gerekenden daha uzun sürer.

• Üst karın bölgesinde rahatsızlık. Göğüs kemiğinizin altı ile göbeğiniz arasındaki bölgede hafif ila şiddetli bir ağrı hissedersiniz.

• Üst karın bölgesinde yanma. Göğüs kemiğinizin altı ile göbeğiniz arasında rahatsız edici bir ısı veya yanma hissi hissedersiniz.

• Üst karın bölgesinde şişkinlik. Bir gaz birikmesinden dolayı rahatsız edici bir gerginlik hissedersiniz.

• Mide bulantısı. Kusmak istiyormuş gibi hissediyorsun.

Daha az görülen semptomlar arasında kusma ve geğirme bulunur.

Bazen hazımsızlık çeken insanlar da mide ekşimesi yaşarlar, ancak mide ekşimesi ve hazımsızlık iki ayrı durumdur. Mide ekşimesi, yemek sırasında veya sonrasında göğsünüzün merkezinde boynunuza veya sırtınıza yayılabilen bir ağrı veya yanma hissidir.

Hazımsızlık (Dispepsi) Nedenleri Nelerdir?

Hazımsızlık birçok farklı nedenden kaynaklanabileceği gibi bazı kritik nedenler hazımsızlığa sebep olabilmekte. Aşırı asit salgısı, mide iltihabı veya on iki parmak bağırsağı iltihabı, gıda alerjileri, bazı ilaç yan etkileri (örneğin, aspirin, ibuprofen ve naproksen gibi steroidal olmayan anti-enflamatuar ilaçlardan) ve Helicobacter pylori enfeksiyonu, hazımsızlığa neden olabilir. Bunlarla birlikte yanlış beslenme şekilleri, sigara ve alkol tüketimi, obezite, pankreas iltihabı, peptik ülser, çok hızlı yemek yeme, çok yemek yeme, aşırı stres durumu, gazlı içeceklerin tüketimi ve fazla kafein alımı gibi nedenler hazımsızlığın oluşmasında rol alan en büyük etmenler.

Hazımsızlık yaşayan bireylerin yaşam kaliteleri düşer ve iş performansları ciddi bir şekilde etkilenir. Saymış olduğum nedenlere ek olarak bazı bireylerde yapılan detaylı inceleme sonucunda hazımsızlığın nedeni bulunamayabilir. Bu duruma ise fonksiyonel dispepsi adı verilir. Fonksiyonel dispepsi durumunda yapısal bir bozukluk olmamasına rağmen mide alınan besinleri verimli bir şekilde sindiremez.

Genel olarak hazımsızlık nedenlerini şu şekilde sıralayabiliriz : 

Hızlı yemek yeme alışkanlığı: Hazımsızlık sorununun en büyük nedenlerinden biri hızlı yemek yeme alışkanlığıdır. Özellikle akşam yemeklerini hızlı bir şekilde, yeteri kadar çiğnemeden tüketen kişilerde görülür. Bunun önüne geçmek için her lokma defalarca çiğnenmeli ve kısa süreli yemek araları verilmelidir.

Aşırı miktarda gazlı içecekler tüketmek: Öğünlerde sıklıkla gazoz ve kola gibi içecek tüketen bireylerde hazımsızlık, had safhada görülüyor. Bu içecekler başta asit olmak üzere birçok zararlı bileşeni içeriğinde bulundurmaktadır. Bu da yemeklerin sağlıklı bir şekilde sindirilmesine engel olmakta ve kişilerin midelerinde rahatsızlık hissetmelerine neden olmaktadır.

Sağlıksız beslenme: Patates kızartması, hamburger ve benzeri fast-food gıdaları tüketmek de büyük oranda hazımsızlığa neden oluyor. Bu ürünler doğal değil yapay katkı maddeleri ile pişirildiği için mide tarafından tam anlamıyla sindirilemez. Donmuş yağ oranı yüksek olan gıdalar da midede şişkinliğe ve aşırı gaz birikimine neden olabilir.

Aşırı baharat tüketimi: Sofraların vazgeçilmezi olan baharatların tüketimi de bu türde şikayetlerin artmasına neden oluyor. Özellikle pul biber, nane ve kekik gibi keskin baharatlar hazımsızlık şikayetlerinin artmasına sebebiyet vermektedir.

Hareketsizlik: Akşam yemeklerinden sonra direkt olarak yatmak ve hareket etmemek, vücudun sindirim güçlüğü çekmesine neden olur. Bu ise çeşitli belirtilerle sindirim sisteminin tam olarak çalışamadığını gösterir. Bunun önüne geçebilmek için öğünlerden sonra yürüyüşe çıkmak öneriliyor.

Hazımsızlık (Dispepsi) Tedavisi

Hazımsızlık (dispepsi) tedavisinde eğer hazımsızlığa neden olan bir hastalık varsa öncelikle o hastalık tedavi edilir. Eğer yoksa; amaç, belirtileri hafifletmek, ancak uzun süreli ve yan etkileri olabilecek, etkisi kesin olmayan tedavilerden kaçınmaktır. Tedavide kullanılan ilaçların etkisi kişiden kişiye değişebilir.

Bazı kişilerin yarar gördüğü ilaçtan bazıları yarar görmemektedir. Bu açıdan doktor kontrolleri düzenli yapılmalıdır. Gerektiğinde ilaç değişiklikleri yapılabilir. Hastalarda tedavi ilk olarak yiyecek ve içecek değişiklikleri, basit yaşam değişiklikleri ve ilaçlar ile desteklenmelidir.

Hazımsızlık ilaç ile tedavisi ve etkileri

Proton pompa inhibitörleri (PPI): Peptik ülser ve reflü tedavisinde kullanılan Esomeprazol gibi bu ilaçlar midedeki proton pompası denilen kanalı geri dönüşümsüz şekilde engelleyerek uzun süreli asit salınımını baskılarlar. Halk arasında ‘mide hapı veya mide koruyucu’ olarak bilinmektedir. Günde 1 defa ve sabah açken kullanılırlar. Lansoprazol, pantoprazol, omeprazol gibi ilaçlardır.

H2 reseptör blokörleri: Midedeki asit salgısını baskılayarak hazımsızlığı tedavi etmektir. Famotidin, nizatidin ve ranitidin gibi ilaçlardır. İshal, kabızlık, baş ağrısı, döküntü ve kaşıntı yapabilir.

Antiasitler: Bazik yapıdadırlar. Midedeki asidin etkisini azaltarak dispepside yararlı olurlar. Alüminyum, magnezyum bileşikleri gibi ilaçlardır. Magnezyum fazlalığı, kabızlık, ishal yapabilir.

Midede koruyucu tabaka oluşturan ilaçlar: Peptik ülser gibi durumlarda yara yüzeyini kaplayarak asitten korurlar. Yemeklerden 1 saat önce ve gece yatarken alınırlar. Sukralfat ve bizmut bileşikleri gibi ilaçlardır ve dışkıyı ve dili siyahlaştırabilir.

Prokinetikler: Sindirim sisteminin ve midenin çalışma hızını arttırarak mide boşalmasını hızlandırır ve hazımsızlığı azaltır. Domperidon, metoklopramid gibi ilaçlardır. Depresyon, istemsiz hareketler ve kaslarda spazm yapabilir.

Antibiyotikler: Helicobacter pylorinin midede yapmış olduğu enfeksiyonun tedavisinde amoksisilin, klaritromisin, tetrasiklin gibi antibiyotikler kullanılır.

Antidepresanlar ilaçlar: İrritabl bağırsak sendromu ve diğer psikojenik kökenli dispepsilerin tedavisinde kullanılmaktadır. Amiltiriptilin ve desipramin bu amaçla düşük dozda kullanılabilirler. Kişide depresyon olmasa da dispeptik şikayetleri hafifletebilir. Etkileri genellikle başlangıçtan birkaç hafta sonra başlar. Bu ilaçlar doktordan habersiz kesilmemelidir. Bulantı, gece terlemesi, kabızlık gibi yan etkileri olabilir.

Hazımsızlık (dispepsi) sorunu olanlara öneriler : 

Yeme alışkanlığınızı gözden geçirin, hazımsızlık yaptığını bildiğiniz besinlerden sakının, ağır, yağlı yiyecekler yemeyin, fazla yemeyin, akşam geç saatlerde yemeyin, hızlı yemeyin, egzersiz öncesi yemeyin, sigara içmeyin, alkolden sakının, özellikle akşamları fazla almayın, sağlıklı bir kiloda kalın, haftanın 4-5 günü en az yarım saat egzersiz yapın.

Hazımsızlık (Dispepsi)  tedavisi hakkında merak ettiğiniz konuları Elazığ Özel Mediline Hastanesi Dahiliye Bölümü Uzman ekiplerine sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Hekimlerimizden  online randevu alabilir veya +90 (424) 237 11 11 nolu Çağrı Merkezimizi arayarak bilgi ve randevu alabilirsiniz.

Önemli Not: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka hekimlerimize başvurunuz.

Sosyal Medyada Paylaşın: