Mediline Hastanesi Elazığ Mediline Hastanesi Elazığ
  • Yıldızbağları Mah. Yunus Emre Bulvarı No:133 /23100 Elazığ
  • 0 (424) 237 11 11
  • 7/24 ACİL

Nörobiyolojik kalıtsal bir rahatsızlık olan Tourette sendromunun (TS), erken semptomları tipik olarak ilk çocuklukta fark edilir, ortalama olarak 3 ila 9 yaşları arasında başlar. TS, tüm etnik gruplardan insanlarda görülür; erkekler kadınlardan üç ila dört kat daha fazla etkilenir. Tourette sendromu nedir? Belirtileri ve tedavisi ile ilgili merak edilenleri Elazığ Özel Mediline Hastanesi Nöroloji Bölüm uzmanlarımız anlatıyor.

Tourette Sendromu Nedir?

Tourette sendromu (Tourette), çocukluk çağında başlayan, çoklu motor tikleri ve en az bir ses (fonik) tik ile karakterize yaygın bir nörogelişimsel bozukluktur. Tourette sendromu ilk defa 1825 yılında tanımlanmış ve ismini de 1885 yılında Fransız doktor Georges Gilles de la Tourette'den almıştır.

Tourette sendromu genellikle çocukluk yaşlarında başlayan bir tür tik hastalığıdır. Bu hastalık “nörobiyolojik” kalıtsal bir rahatsızlıktır. Beyindeki gelişimsel bozukluklarlar ve her hastalıkta olduğu gibi nörokimyasal dengesizlikler hastalığın muhtemel sebebidir. Kişide istemsiz bedensel tikler vardır. Bunlar göz kırpma, omuz silkme, kafa sallama şeklinde olabilir. Tikler vucudun herhangi bir bölgesinde aynı biçimde tekrar tekrar meydana gelen istemsiz, hızlı, ani hareketlerdir.

Tourette Sendromu tikleri yapılarının yanı sıra motor ve vokal olmak üzere iki tipe ayrılmaktadır. Motor ve vokal tikler basit ya da karmaşık olabilmektedir.

Motor Tikler : Kas tikleri olarak da bilinen motor tikler bir ya da birden fazla kasın aynı anda çalışması ile oluşan tiklerdir. Omuz silkme, göz kırpma, kafa sallama gibi basit yapılı tiklerin yanı sıra bu tiklerin eş zamanlı görülmesi de motor tik olarak değerlendirilir. Kompleks motor tikler arasında çömelme, nesnelere dokunma, burna dokunma, nesneleri koklama, tekme atma gibi hareketler bulunmaktadır.

Vokal Tikler : Fonik tik olarak da bilinen vokal tikler ise ağız, burun ve boğaz bölgelerinde oluşan seslerle karakteristiktir. Burun çekme, öksürme, boğaz temizleme, havlama gibi basit yapılı vokal tiklerin yanı sıra daha karmaşık yapılı tikler de görülmektedir. Müstehcen ve aşağılayıcı sözler, küfürler ve deyimler kompleks yapılı vokal tiklerden bazılarıdır. Koprolali ve ekolali olarak da bilinen bu tikler hastaların genellikle sosyal ortamda zor durumda kalmasına neden olmaktadır.

Tourette Sendromu Nedenleri Nelerdir?

Beyindeki gelişimsel bozukluklar ve nörokimyasal dengesizlikler tourette sendromunun sebeplerindendir. Kişide istemsiz bedensel tikler vardır. Bunlar göz kırpma, omuz silkme, kafa sallama şeklinde olabilir. Tikler vücudun herhangi bir bölgesinde aynı biçimde tekrar tekrar meydana gelen istemsiz, hızlı, ani hareketlerdir.

Tourette sendromu geçiren bazı hastalarda sesli tikler de vardır. Bu tikler öksürme, boğaz temizleme, istemsiz ses çıkarma şeklinde karşımıza çıkar. Sık görülen tikler arasında kafa sallama, kaş-göz oynatma, göz kırpma, hayvan sesleri çıkarma, boyun çevirme, göz devirme, diş gıcırdatma, omuz oynatma, yüz buruşturma ve buna benzer yüz hareketleridir. Bazı tourette sendromu hastaları, istemsiz bir şekilde küfür eder veya kötü sözler söylerler. Bu da ileriki zamanlarda bu hastalıktaki kişilerin sosyal izolasyonuna sebep olabilir.

Tourette Sendromu Belirtileri Nelerdir?

Tourette Sendromu’nun belirtileri ağır ya da hafif tikler olarak kendini göstermektedir. Yalnızca 1-2 saniye süren hafif tikler belli belirsizdir. Bazı tikler ise daha uzun süreli ve daha belirgindir. Bu farklı tikler şiddetine, sürelerine ve tekrar etme sıklıklarına göre basit ve karmaşık olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır. Yüz kaslarının çok kısa bir süre oynaması, göz kırpma, burun çekme gibi aniden ortaya çıkan ve saniyeler süren tikler basit tik olarak adlandırılmaktadır. Karmaşık tikler ise daha kompleks bir yapıya sahiptir. Bu tiklerde aynı anda birden fazla kas harekete geçmektedir. Örneğin, göz kırpmak basit bir tikken aynı anda hem göz kırpmak hem de kafayı ileri ve geri hareket ettirmek karmaşık tik oluşturmaktadır.

Tourette Sendromu’nun genel belirtileri şu şekilde sıralanmaktadır:

- Omuz silkme,

- Göz kırpma ve devirme,

- Başı sallama,

- Göz ve burunda seğirme,

- Dişleri sürtme,

- Titreme,

- Burna dokunma,

- Nesneleri elleme ve koklama,

- Hareketleri taklit etme,

- Eğilme, çömelme, zıplama ve tekme atma,

- Diğer insanlara dokunma,

- Havlama, bağırma, hıçkırık ve çığlık atma,

- Burun çekme,

- Öksürme ve boğaz temizleme,

- Havaya üfleme,

- Müstehcen sözler ve deyimler kullanma.

Tourette Sendromu Kimlerde Görülür?

Tourette sendromu, çoğunlukla çocuklarda görülür. Özellikle 4-6 yaşlarındaki çocuklarda ilk belirtiler gözlenir. Tourette sendromu, 10-12 yaşlar arasında ortaya çıktığında hastalık daha ciddi ilerler. Klinik bulgularda, ergenlik sonrası hastaların dörtte üçünde Tourette sendromu şiddeti azaldığı görülür. Yetişkinlerde ise şiddetli gözlemlenen Tourette sendromuna çok nadir rastlanır.

“Nörobiyolojik”, kalıtsal bir hastalık olan Tourette sendromu, kadınlara oranla erkeklerde daha sık rastlanır. Tourette sendromu, görülme oranı yaşa bağlı olarak her 10.000 kişide 2-5 olarak tespit edilmiştir.

Tourette Sendromu Tedavisi

Tik belirtileri sıklıkla bozulmaya neden olmadığından, Tourette Sendromlu kişilerin çoğunluğu tik supresyonu için ilaç gerektirmez. Bununla birlikte, belirtileri işlevini engelleyen kişiler için etkili ilaçlar mevcuttur. Nöroleptikler (psikotik ve psikotik olmayan bozuklukları tedavi etmek için kullanılabilecek ilaçlar), tik baskılaması için en tutarlı ilaçlardır; bir sayı mevcuttur, ancak bazıları diğerlerinden daha etkilidir.

Ne yazık ki, Tourette Sendromlu herkese yardımcı olacak tek bir ilaç yoktur ve herhangi bir ilaç semptomları tamamen ortadan kaldırmaz. Ayrıca, tüm ilaçların yan etkileri vardır. Birçok nöroleptik yan etki yavaşça tedaviye başlanarak ve yan etkiler meydana geldiğinde dozu azaltarak yönetilebilir. Nöroleptiklerin en sık görülen yan etkileri sedasyon, kilo alımı ve bilişsel matlamadır. Tremor, distonik reaksiyonlar (büküm hareketleri veya duruşlar), parkinson benzeri semptomlar ve diğer diskinetik (istemsiz) hareketler gibi nörolojik yan etkiler daha az yaygındır ve doz azaltma ile kolayca yönetilir.

Nöroleptiklerin uzun süreli kullanımdan sonra kesilmesi, tikler ve geri çekilme diskinezilerinde rebound artışlarını önlemek için yavaşça yapılmalıdır. Tardive diskinezi adı verilen bir diskinezi, nöroleptiklerin kronik kullanımından kaynaklanabilecek TS’den farklı bir hareket bozukluğudur. Bu yan etkinin riski, daha kısa süreler için düşük dozda nöroleptik dozları kullanarak azaltılabilir.

Diğer ilaçlar da tik ciddiyetini azaltmak için faydalı olabilir, ancak çoğu nöroleptikler kadar tutarlı bir şekilde çalışılmamıştır ya da tutarlı bir şekilde faydalı olmamıştır. Etkinliği kanıtlanmış ilave ilaçlar arasında, klonidin ve guanfasin gibi alfa-adrenerjik agonistler bulunur. Bu ilaçlar temel olarak hipertansiyon için kullanılır, ancak aynı zamanda tikler tedavisinde de kullanılır. Bu ilaçların kullanımlarını engelleyen en yaygın yan etkisi sedasyondur. Bununla birlikte, bu ilaçlarla ilişkili düşük yan etki riski göz önüne alındığında, bunlar nöroleptiklerle tedaviye geçmeden önce genellikle birinci basamak ajanlar olarak kullanılır.

Tourette Sendromlu hastalarında ortaya çıkabilecek bazı nöro-davranış bozukluklarının tedavisinde etkili ilaçlar da mevcuttur. Son araştırmalar, metilfenidat ve dekstroamphetamin gibi uyarıcı ilaçların, TS’li kişilerde DEHB semptomlarını azaltıp tikler daha şiddetli hale gelmesine neden olamayacağını göstermektedir. Bununla birlikte, uyarıcılar için etiketleme yapan ürün şu anda, bu ilaçların tikler / TS’li ve ailede tikler öyküsü olan çocuklarda kullanımını kontrendike etmektedir. Bilim adamları gelecekteki çalışmaların, TS’de veya TS ailesinde öyküsü olanlarda uyarıcıların riskleri ve yararları hakkında kapsamlı bir tartışma içereceğini ve bu konuyu netleştireceğini umuyorlar. Serotonin geri alım inhibitörlerini (klomipramin, fluoksetin, fluvoxamine, paroksetin,

Farkındalık eğitimi gibi davranışsal tedaviler de tikleri azaltmak için kullanılabilir.

Tourette Sendromu tedavisi  hakkında merak ettiğiniz konuları Elazığ Özel Mediline Hastanesi Nöroloji Bölümü Uzman ekiplerine sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Hekimlerimizden  online randevu alabilir veya +90 (424) 237 11 11 nolu Çağrı Merkezimizi arayarak bilgi ve randevu alabilirsiniz.

Önemli Not: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır.. Tanı ve tedavi için mutlaka hekimlerimize başvurunuz.


Sosyal Medyada Paylaşın: