Mediline Hastanesi Elazığ Mediline Hastanesi Elazığ
  • Yıldızbağları Mah. Yunus Emre Bulvarı No:133 /23100 Elazığ
  • 0 (424) 237 11 11
  • 7/24 ACİL

Tetanos, insandan insana bulaşma özelliği olmayan ancak tanı konur konmaz acil tıbbi müdahale gerektiren bir hastalıktır. Çene kaslarında spazmlar ve sertlik, yutma zorluğu, baş ağrısı, ani ve istemsiz kas kasılmaları, ateş ve terleme gibi belirtileri olan Tetanos nasıl bulaşır? Tetanos aşısı ne zaman yapılır? Merak edilen tüm detayları Elazığ Özel Mediline Hastanesi Tıbbi Mirobiyoloji Bölüm uzmanlarımız anlatıyor.

Tetanos nedir?

Tetanos, sinir sisteminizi etkileyen ve özellikle çene ve boyun kaslarınızda ağrılı kas kasılmalarına neden olan Clostridium Tetani denilen sporlu bakterinin neden olduğu ciddi bir hastalıktır. Tetanos nefes alma kabiliyetinize müdahale edebilir ve hayatınızı tehdit edebilir.

Tetanos Nasıl Bulaşır?

Tetanos kişiden kişiye bulaşmadığı için aşıyla önlenebilen diğer hastalıklardan farklıdır. Clostridium tetani, oksijensiz ortamda özellikle nemli ve ılık topraklarda, tozlarda ve gübrelerde yıllarca canlı kalabilen, insan ve hayvanların sindirim sistemlerinde de yaşayabilen bir bakteridir.

İnsanlara kontamine objelerle (tırnak, iğne, çivi gibi) oluşmuş kesiklerden ya da toz, toprak, dışkı veya tükürükle kirlenmiş yaralardan, yanık ve kazalarda meydana gelen ölü dokulardan, yeni doğanlarda göbek kordonundan bulaşır.

Dünya Sağlık Örgütünün 2002 yılında açıkladığı rapora göre tetanos nedeniyle dünya genelinde her yıl 213.000 ölüm olmaktadır. Vakaların çoğunun hijyenik doğum yapmayan kadınlar olduğu bildirilmiştir. Maternal Neonatal Tetanos denilen bu durum, tetanosa karşı bağışıklanmamış kadınlara doğum sırasında mikrobun bulaşmasıyla oluşmaktadır.

Tetanos Nedenleri Nelerdir?

Tetanos, toprak, toz ve hayvan dışkısında doğal olarak bulunan Clostridium tetani isimli bakteri sporları tarafından üretilen bir toksinden kaynaklanır. Bu sporlar derinin üst tabakalarını aşan, derin bir et yarasına girdiğinde, güçlü bir toksin olan tetanospazmin üretebilen bakterilere dönüşürler. Bu toksin bireyin kaslarını kontrol eden sinirleri, yani motor nöronları bozar ve bireyde doğrudan tetanosun ana belirti ve semptomları olan kas sertliğine ya da spazmlara neden olabilir.

Neredeyse bütün tetanos vakaları ya hiç aşılanmamış bireylerde veya 10 yıllık pekiştirme aşılarını uygulamayan bireylerde görülür. Tetanos, insandan insana bulaşabilen bir hastalık değildir. 

Bununla birlikte çeşitli faktörler tetanos olma riskini artırabilir. Bunlar arasında öncelikle tetanosa karşı güçlendirici aşı olmama veya aşıları güncel tutmamak, tetanosa neden olan bakterinin sporlarının yaralı dokuya girmesine izin verecek türden bir yaralanma veya çivi, iğne ya da kıymık gibi yabancı bir cismin batması sonucunda yaralanma tetanos vakalarını gelişmesine yardımcı olacaktır.

Vücut piercingi, dövme, ve enjeksiyon ilaçları dahil olmak üzere delinmeden kaynaklanan yaralar, kurşun yaraları, kemiklerde çoklu kırık, yanık, cerrahi yaralar, enjektör ile uyuşturucu kullanımı, hayvan ısırması, böcek sokması, enfeksiyon geçiren ayak ülseri, diş enfeksiyonları ve aşıları yetersiz olan annelerin bebeklerinin göbek bağında gelişebilecek enfeksiyonlar da tetanosa yol açabilir. 

Tetanos Aşısı Nedir?

Aşılar, genel anlamda vücudun doğal bağışıklık sistemine yardımcı olarak ya da bağışıklık sisteminin gelişmesini sağlayarak belli bir hastalığa yakalanma riskini en aza indirmeyi hedefler. Aşılama yapıldıktan sonra, vücut, dışarıdan gelen virüsü ya da bakteriyi tanıyabilir ve böylece bu sistemlere karşı antikor üretebilir hale gelir. Üretilen bu antikorlar da hastalıkla savaşmak için vücutta bulunan doğal proteinler kullanılarak oluşturulur. Aynı zamanda, aşılama sayesinde vücudun daha önce karşılaştığı hastalıklar açısından gelecekteki tehditlere karşı da koruma sağlanır.

Uygulanan aşı belli bir süreliğine etkisini koruyabileceği gibi, bazı aşılar ömür boyu kişiye bağışıklık sağlar. Hem hastalık ortaya çıkmadan müdahale edilebilmesi hem de aşılama sayesinde tedavi sürecindeki ilaçlara gerek kalmaması nedeniyle aşılar, hastalıklara karşı günümüzde en çok tercih edilen korunma yöntemlerinden biridir. Tetanosa karşı korunmada ise uzun yıllardır güvenle kullanılan aşıların olduğu söylenebilir. 1940’lardan itibaren uygulanmaya başlanan aşılama ile birlikte tetanos hastalığının dünya genelinde ölüme sebep olduğu vakalar ilk aşılanma dönemlerine kıyasla 21. yüzyılın başı itibariyle yaklaşık 5 kat azalmıştır.

Ülkemizde ise 1960’ların ortasında ilk kez uygulanmaya başlanan tetanos aşısı, 1985 yılında başlatılan bir kampanya ile ülke çapında kullanılmaya başlanmıştır. Bu süreçten sonraki dönemde kaydedilen hemen hemen her vakada hastalığın ya hiç aşılanmamış ya da daha sonraki aşı dozlarını yaptırmamış kişilerde ortaya çıktığı gözlemlenmiştir. Toksoid bir aşı olan tetanos aşısı inaktif aşı grubunda yer alır. Bu aşı içerisinde bulunan mikroorganizmaların toksin yapısı değiştirilerek toksik özellikleri ortadan kaldırılır. Mikroorganizmaların zararlı özellikleri ortadan kaldırıldığından, aşının bağışıklık kazandırma amaçlı olduğu ve hastalığa sebep olmayacağı söylenebilir. Temel olarak tetanosa karşı geliştirilmiş 2 farklı aşı çeşidi bulunur. Bu aşılar farklı hastalıklara karşı da koruma sağlayan aşılardır:

- Tdap aşısı; difteri, tetanos ve boğmacaya karşı,

- Td aşısı ise difteri ve tetanosa karşı bağışıklık sağlar.

Tetanos Belirtileri Nelerdir?

Tetanos belirtileri bir çok hastalıkla karıştırılabilir; örneğin, menenjit, diş absesi, kuduz, htpokalsemik tetani, epilepsi, deserebrasyon, narkotik mahrumiyeti, antipsikotiklerin distonik reaksiyonları ve striknin zehirlenmesi gelir. 

Çene Kası Sertleşmesi: Tetanosta ilk belirti, çeneyi kontrol eden kaslarda spazmdır

Spazm sırasında kaslar katıdır ve çene kapalı şekilde sıkıca kilitlenir

Çenedeki kasılmalar nedeniyle salya akması yaygın görülür

Yine çene kaslarında ki kasılmalar nedeniyle ağzı açamama

Boyun Sertleşmesi: Tetanos zehri vücutta aşağı doğru indikçe diğer organlarda tetanos belirtileri görülmeye; çene ve yüz spazmlarını boyun sertleşmesi izler

Yutkunma Zorluğu: Boyun sertleşmesinden sonra yutkunma zorlukları başlar

Solunumda meydana gelen güçlükler

Ateşle birlikte terleme ve baş ağrısı

Yüzdeki Spazmlar: Yüzde oluşan spazmlar tetanosun erken dönem belirtisidir

Genellikle midede gerçekleşen istemsiz ağrılı kasılmalar

Tansiyon yükselmesi ve yüksek kalp hızı

Vücudun genelinde ağrılı kas tutulmaları ve idrar tutamama.

Tetanos Tedavisi

Tetanos hastalığını tedavi edilebilecek bir ilaç yoktur. Bunun nedeni tetanos toksininin sinir uçlarına bağlanması durumunda çözülmesinin imkansız oluşudur. Bu nedenle, tam iyileşme yeni sinir uçlarının gelişimi sonrasında olur; bu da aylar alabilir. Yine de doktorunuz tetanosun ilerlemesini durdurmak ve semptomları hafifletmek için size bir çok tedavi uygulayabilir. Tetanosla başa çıkmak için yardımcı tedaviler şu şekilde sıralanabilir:

Yara temizlenmesi: Yara pansumanı yapılır. Ayrıca ölü dokular Clostridium tetani bakterisinin üremesine neden olduğu için yara ölü dokulardan arındırılır.

Antitoksin: Tetanos immünglobülini denen bir antitoksin, henüz sinir dokusuna bağlanmamış serbest dolaşan tetanos toksinlerine bağlanarak, bunların sinir hücrelerine bağlanmasını ve hastalığın ilerlemesini durdurabilir.

Antibiyotikler: Tetanos bakterisi ile savaşmak için enjeksiyon ya da hap şeklinde antibiyotikler reçete edilir.

Aşı: Aşı sadece tetanosdan korunmak için değil, tetanos teşhisi alan hastalara da uygulanır.

Sakinleştiriciler: Kas spazmlarını önlemek için çok kuvvetli kas gevşetici ve sakinleştiriciler reçete edilir.

Diğer ilaçlar: İstemsiz olarak kasılan kasların aktivitelerini düzenlemek için magnezyum sülfat, beta blokerleri gibi ilaçlar reçetelenebilir

Tetanos aşısı sayesinde gelişmiş ülkelerde hastalığa çok az rastlanır. Aşının yan etkileriyle de çok nadir karşılaşılır. Tetanos hastalığında yapılan aşı zehirin zehirsizleştirilmiş halidir. Tetanos aşısı 10 yılda bir yenilenmelidir yoksa ileriki yaşlarda herhangi bir koruma sağlayamaz. Çocuklukta tetanos aşısı olunması yaşam boyu tetanostan korunma anlamına gelmez.

Tetanos tedavisi hakkında merak ettiğiniz konuları Elazığ Özel Mediline Hastanesi Tıbbi Mikrobiyoloji Bölümü Uzman ekiplerine sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Hekimlerimizden  online randevu alabilir veya +90 (424) 237 11 11 nolu Çağrı Merkezimizi arayarak bilgi alabilirsiniz.

Önemli Not: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka hekimlerimize başvurunuz.

Sosyal Medyada Paylaşın: