Mediline Hastanesi Elazığ Mediline Hastanesi Elazığ
  • Yıldızbağları Mah. Yunus Emre Bulvarı No:133 /23100 Elazığ
  • 0 (424) 237 11 11
  • 7/24 ACİL

Somatoform bozukluklar, depresyon ve korku bozuklukları ile beraber en sık görülen ruhsal hastalıklardandır. Yaklaşık olarak her 100 kişiden 12'si hayatında en az bir kez somatoform bozukluk yaşamıştır. Kadınlarda erkeklere oranla iki kat daha fazla görülen Somatoform bozukluklar nedir? Somatoform bozukluklar kaç çeşittir? Belirtileri ve tedavi yolları nelerdir? İşte tüm merak edilenleri Elazığ Özel Mediline Hastanesi Psikiyatri Bölüm uzmanlarımız anlattı.

Somatoform bozukluk, kişinin işlevselliğini bozan, altta yatan organik bir nedene bağlı olmadan ortaya çıkan birden fazla fiziksel belirti ile kendini gösteren bir hastalıktır.

Somatoform Bozukluk nedir?

Günümüzde çoğu hastalığın oluşmasında psikolojik sorunlar bir faktör yani besleyici olarak görülmektedir ancak somatoform bozuklukta ana sebep psikolojiktir. Somatoform bozukluklar, kişinin belli bir organik yani tıbbi rahatsızlığı olmamasına karşı vücudunun farklı yerlerinde farklı türde ağrılar hissetmesidir. Bu hastalığın kökeni psikolojik sorunlardır, kişinin psikolojik sorunları arttıkça fiziksel ağrıları şiddetlenir. Örneğin, kişi ruhsal sıkıntı hissettiği zaman kişinin kolu tutmaz olur, baş ağrısı tutar, vücudunda uyuşmalar meydana gelir. Genelde hastalar ağır bir stres döneminden geçtiklerinde, bir travma yaşadıklarında, olaylarla mücadele etmekte zorlandıklarında ya da psikolojik sorunlarını baskıladıklarında bu hastalıkla karşı karşıya gelirler. Sorunlarını içine atan, sorunlarla mücadele etmeyen, içine kapanık kişilerin ruhsal sorunları bedensel bir sorun halini alır, ruhsal sorunlar kendini bedensel yakınmalarla ifade etmeye başlar. Kişiler başta sorunun psikolojik olabileceğini düşünmedikleri için doktor doktor dolaşırlar ve ağrılarına çare ararlar. Ağrılar o kadar gerçektir ki bazen doktorlar da sebebini anlamakta zorlanırlar.

Somatoform bozukluklar altı alt başlıkta incelenir.

Somatizasyon bozukluğu ; Bedensel herhangi bir hastalığa bağlı olmadan ortaya çıkan ve bir çok organ sistemine ait yakınmalarla seyreden bir bozukluk. Kronik seyirlidir. 30 yaşından önce başlar. Mesleki ve sosyal işlevsellik bozulması yanında aşırı tıbbi yardım arama davranışı eşlik eder.

Kadınlarda erkeklerden 5 kat daha fazla görülür. Yaşam boyu yaygınlığı %0.1-0.2 olarak bildirilmektedir. En sık rastlanan bulgular; Bulantı-kusma, şişkinlik, yutma güçlüğü, kol ve bacaklarda ağrı, unutkanlık, idrar şikayetleri gibi kronik seyirli ve sıklıkla işlev kaybına yol açan bir bozukluktur.

Hipokondriyazis ; Bedensel belirti ve duyumların yanlış yorumlanmasına bağlı olarak belirtilerden ziyade ciddi bir hastalığın olduğuna dair korku ya da düşüncesi ile aşırı zihin meşguliyeti ile karekterizedir. Hastalık Hastalığı olarak da bilinir. Bir dosya dolusu tıbbi evrakla doktor doktor gezerler.

Genel Tıbbi uygulamada yaygınlığı %3-9 arasındadır. 20-30’lu yaşlarda başlar. Erkek kadın oranı eşittir.

Konversiyon bozukluğu ; Bilinen bir nörolojik veya tıbbi hastalıkla açıklanamayan bir veya daha fazla nörolojik semptomun (örn. bayılma, felç, körlük) bir arada olması ile karekterize bir bozukluktur. Psikolojik bir çatışmanın bedensel (somatik) yakınmaya dönüştüğü varsayılır. İçsel çatışmanın yarattığı gerginlik bilinçdışı ortaya çıkan somatik bulgu ile hafiflerken bazen bu bulgular bilinçli biçimde bir amaç için kullanılabilir.

Kadınlarda 2-5 kat daha fazla görülür. Her yaşta başlayabilir.

Ağrı bozukluğu (Psikojenik ağrı) ; Ağrı bozukluğu, somatoform bozukluklarından biridir. Somatoform bozukluklarında psikolojik bozukluklar fiziksel biçim almışlardır. Fizyolojik açıklaması olmayan, istemli olarak kontrol edilemeyen somatoform bozukluğundaki fiziksel belirtilerin büyük olasılıkla kaygıya bağlı psikolojik nedenler sonucu ortaya çıktığı düşünülmektedir.

Beden dismorfik bozukluğu ; Görünümde hayali bir kusurla aşırı zihinsel uğraş ya da önemsiz bedensel bir anomali ile ilgili belirgin derecede endişe duymaktır. Sıklıkla saç, cilt, yüz biçimi ya da yüz özellikleri gibi yüz ya da baştaki hayali kusurların çarpıtılması vardır. Araştırmalar belirli popülasyonlarda %0.7-5 arasında değişen yaygınlık bildirmişlerdir. Düzeltici kozmetik cerrahiye başvuranların %2’sinin bu hastalığa sahip olduğu tespit edilmiş.

Ayrışmamış somatoform bozukluk ; Bu bozukluk herhangi bir grup altında sınıflandırılamayan ancak belli somatik bozukluklarla ilerleyen bir bozukluktur. Kişide belirli bir tıbbi duruma bağlı olmadan en az altı ay boyunca fiziksel yakınmalar görülür. Semptomlar kişiden kişiye farklılıklar gösterir. Kişiler yakınmalarına çare bulmak için doktor doktor gezerler daha sonra bir psikologa yönlendirilirler.

Somatoform Bozukluk Nedenleri Nelerdir?

Somatoform bozukluklarda tetikleyici unsurlar kişiden kişiye değişkenlik gösterir. Birçok unsur somatoform bozukluk oluşumunda etkili bir rol oynamaktadır. Ancak somatoform bozukluk uzun yıllardır var olduğu kabul edilen  bu unsurların etkileşimi olarak nitelendirilir.

Vücudun normal işleyişini anormal olarak algılan somatoform bozukluk sahibi kişiler, sürekli olarak “bende bir hastalık mı var?”, “bu bir hastalığın habercisi mi?” şeklinde kendilerini sorgularlar. Bu sorgulamaların başlangıcında yoğun stres, olumsuz ve sıkıntı veren durumlar söz konusu olabilir. Unutmayınız ki stres birçok hastalığın tetik noktası olabileceği gibi hastalıklardan bağımsız olarak kişinin kendini yorgun veya hasta hissetmesine neden olabilir.

Stres veya çeşitli etkenlerin sonucunda kişide normal olarak kabul edilen hızlı kalp atışı, karın ağrısı, baş ağrısı veya mide ağrısı somatoform bozukluğa sahip kişilerce anormal bir durum olarak algılanır. Bu tip durumları ciddi sağlık sorunlarının belirtisi olarak gören kişilerde somatoform bozukluk tanısı konmaktadır.

Kişi kendinde ciddi bir sağlık sorunun olduğuna kendini inandırmakla birlikte yapılan tetkikler sonucunda herhangi bir bulgulaya varamayan doktorları suçlamaya başlarlar. Bu nedenle tek bir doktora gitmek yerine aynı veya farklı branş doktorlarına tekrar tekrar giderler.

Somatoform bozukluk nedenleri arasında sayılan bir diğer durum ise kişinin kendini çok fazla dinlemesidir. Sürekli olarak bedenini dinledikleri ve zarar görebileceği düşüncesi ile birçok faaliyetten sakındıkları gözlemlenebilir. Tüm bu faktörler göz önünde bulundurulduğunda bu durumun uzun yıllar devam etmesi kişinin günlük yaşamanı önemli ölçüde kısıtlayabilir.

Somatoform Bozukluklar Belirtileri Nelerdir?

Somatoform bozukluklara sahip kişilerin hastaneye bedensel belirtilerle başvurması genelde yanlış tanı ve teşhise yol açmaktadır. Bu hastalığa sahip kişiler genel toplumdan 9 kat daha fazla hastaneye başvurmaktadırlar.

Somatoform bozuklarda, genelde belirtilerin ortaya çıkması bir stresör faktöre bağlıdır.

Farklı yerlerde ağrı: Kişide var olan ağrılar birbiriyle alakasızdır ve bir hastalığa ait olamayacak düzeyde ilişkisizdir. Bu ağrılar genellikle kasıtlı olarak ortaya çıkarılmazlar.

Sindirim sistemi sorunları: Hastalarda sindirim sistemine ait kabızlık, ishal, bulantı-kusma gibi şikayetler vardır. Şikayetler kişiyi gün içinde aşırı derecede rahatsız eder.

Böbrek ve boşaltım sistemi sorunları: Boşaltım sistemine bağlı idrar yapamama, altına idrar kaçırma, sık tuvalete çıkma gibi şikayetler oluşabilir.

Sinir sistemi ait yakınmalar: Bayılmalar, uyuşuklar, baş dönmeleri, sağırlık, yutma güçlüğü, felçler gibi sinir sistemine ait belirtiler sık görülür.

Ciddi bir hastalığa sahip olduğu inancı: Hasta kendisinde ciddi bir hastalığın olduğunu gittiği doktorların bunu teşhis edemediğini düşünür. Bu yüzden bu hastalar sık sık doktor değiştirirler.

Hastalığa yakalanma korkusu: Kişi hasta olmadığını bilir ama her an hastalığa yakalanabileceği hissiyle boğuşur. Bu kişiyi giderek daha kaygılı yapar.

Yakınmaların altında bedensel bir hastalığın olmaması: Birçok sisteme ait tetkiklerin yapılmasına rağmen kişide bedensel bir hastalık bulunamaz. Kişi gittiği doktorun yetersiz olduğunu düşünerek sürekli doktor değiştirir.

Şikayetlerin uzun süre boyunca devam etmesi: Şikayetler ara ara azalmasına karşın uzun bir süre boyunca devam eder. Genel olarak bu duruma bir hastalık denilebilmesi için en az 6 ay gibi bir sürenin geçmesi gerekir.

Kişinin bu şikayetler için yüksek miktarda para ve enerji harcaması: Kişi sürekli tetkik yaptırarak ve doktor değiştirerek para ve enerjisini bitirir. Bu giderek hastayı daha depresif bir duyguya sokabilir.

Kişinin çevresiyle olan ilişkilerinin bozulması: Yakınmalar kasıtlı yapılmadığı için hasta giderek daha da agresifleşir ve çevresiyle ilişkileri bozulur. Giderek daha içe kapanık toplumdan soyut bir hale gelir.

Hastalık kişinin işlevselliğini azaltması: Kişi gün içerisinde bütün enerjisini bu hastalığa harcadığından normal yaptığı işleri yapamaz hale gelir. İş hayatında, okul hayatında başarısızlıklara sebep olur.

Somatoform Bozukluk Tedavisi

Somaform hastalıklar, yapılan bilimsel araştırmalar sonucunda psikoterapinin yöntemi ile tedavi edilmesinin mümkün olduğu tespit ediliyor. Psikoterapi, hastanın bedensel rahatsızlıkları ile nasıl başa çıkabileceğini ve günlük işlerini nasıl yerine getireceğini öğrenmesine yardımcı oluyor. Terapide kullanılan unsurlar ise;

Rahatsızlıklara rağmen bedeni yavaş yavaş yeniden zorlamak

Bedensel işlemleri değiştirmek, vücudun rahatlamasını sağlamak için çeşitli esneme hareketleri ya da nefes alma teknikleri yapmak.

Somatoform bozukluklar tedavi edilmezse kişilerarası ilişkilerden depresyona kadar ilerleyen psikiyatrik bozukluklar ortaya çıkabilir. Kişi bir stresle karşılaştığında ağrılı bedensel belirtiler göstereceğinden zamanla iş yaşamında gerilemeler, içe kapanıklık karamsarlık gibi yan etkiler ortaya çıkabilir.

Somatoform bozukluklar hakkında merak ettiğiniz konuları Elazığ Özel Mediline Hastanesi Psikiyatri Bölümü uzmanlarına sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Hekimlerimizden online randevu alabilir veya +90 (424) 237 11 11 nolu Çağrı Merkezimizi arayarak bilgi ve randevu alabilirsiniz.

Önemli Not: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Kesin teşhis ve tedavi niteliği taşımamaktadır. Herhangi bir sağlık sorunu karşısında mutlaka doktorunuza başvurunuz. Unutmayın sağlık sorunlarında uygulanan tedavi yöntemleri bireylerin biyolojisi, kalıtsal özellikleri, yaş, boy, kilo farklılıkları, alerjik yönleri ve bunlar gibi onlarca farklı duruma göre değişiklik gösterebilir.

Sağlık sorunlarınızın tedavisinde size ancak ve ancak doktorunuz yardımcı olabilir.

Sosyal Medyada Paylaşın: