Mediline Hastanesi Elazığ Mediline Hastanesi Elazığ
  • Yıldızbağları Mah. Yunus Emre Bulvarı No:133 /23100 Elazığ
  • 0 (424) 237 11 11
  • 7/24 ACİL

Ses Teli Felci (Vokal Kord Felci) Nedir?

İnsanda motor ve duyusal görevleri yerine getiren sinirler; beyinde bulunan merkezi sinir sisteminden çıkarak vücuda dağılan, sağ ve solda birer adet olmak üzere çiftli yapıya sahip, Kranial Sinirlerdir (Kafatası Sinirleri veya Kafa Çiftleri). Toplam 12 çiftten oluşur ve her birinin farklı görevi vardır.

Bu çiftlerden onuncusu olan Nervus Vagus (10. Kafa Çifti), kafatasından çıktıktan sonra ağız, kulak, gırtlak, kalp, akciğerler, mide ve bağırsaklara dağılır ve bu sistemlerin işlevlerini yerine getirmesini sağlar. Gırtlak bölümünün duyusunu ve ses tellerinin motor görevlerini diğer sinir çiftlerinden bağımsız olarak tek başına sağlar.

Vücutta bulunan sistemlerin çalışmasını sağlayan sinir çiftlerinden birinin ya da her ikisinin iletim yapmaması veya sınırlı iletim yapması nedeniyle, sistemin çalışamaması durumuna felç ya da inme (paralizi) denir.

Ses tellerinin; yanlara doğru hareket eden, nefes alırken karşılıklı olarak açılan, konuşurken de kapanan bir işlevi vardır. Gırtlak içerisinde bulunan ses tellerinin hareketlerini kontrol eden Nervus Vagus sinirinin, hasar veya deformasyon nedeniyle çalışmaması sonucunda ses tellerinin hareket edememesi ya da kısıtlı hareket etmesine Ses Teli Felci (Vocal Cord Paralysis) denir.

Ses teli felçlerinin, meydana geldikleri ve etkiledikleri alana göre farklı türleri vardır:

Tek Taraflı (Unilateral) Ses Teli Felci: Tek Bir Ses Teli Etkilenir. Ses Tellerinden Biri Tam Olarak Kapanmadan, Yarı Açık Pozisyonda Kalır Ve Hareket Yeteneğini Kaybeder. Tam Kapanan Ses Teli Ile Senkronizasyon Kaybolur. Nefes Yetersizliği Ve Tükenmesi Nedeniyle Solunumda, Sesin Alçak Çıkması Nedeniyle De Konuşmada Problemlere Sebep Olur.

Çift Taraflı (Bilateral) Ses Teli Felci: Her Iki Ses Teli De Etkilenir. Ses Telleri Tam Olarak Kapanmadan, Yarı Açık Pozisyonda Kalır Ve Hareket Yeteneklerini Kaybederler. Açıklık Az Ise Ses Iyi Çıkar Fakat Açılma Olmadığından Nefes Alma Güçleşir, Acil Müdahaleye Ihtiyaç Duyulur. Solunumun Sağlanabilmesi Ve Beslenme Esnasında Nefes Borusuna Yabancı Maddelerin Girişinin Engellenebilmesi Için, Boyun Dış Kısmından, Nefes Borusuna Bir Delik Açılır (Trakeostomi).

Gırtlakta Duyu Kaybına Neden Olan Ses Teli Felci: Tek Başına Gırtlak Bölümünün Duyusunu Sağlayan Nervus Vagus’un Işlevini Yitirmesiyle Gırtlak Duyusunun Kaybolmasıdır. Ses Telinin Gerginliği Etkilenir. Konuşma Sesi Kısılır, Soluk Borusuna Yemek Kaçabilir, Şarkı Söylerken Ses Değişir, Boğazda Basınç Duygusu Hissedilir, Boğaz Temizleme Ihtiyacı Duyulur.

Ses tellerinin hareketini sağlayan çok sayıda kas ve bu kasları hareket ettiren iki sinir vardır:

Süperior laringeal sinir; ses tellerinin gerilmesini sağlayan tek bir kası kontrol eder. Bu sinirin görevi bozulduğunda özellikle şarkı söylerken ince seslerin çıkartılması ve sesler arasında düzgün geçişler yapılması mümkün olmaz. Süperior laringeal sinir felci bulunan bir kişinin konuşurken sesi tamamen normal, şarkı söylerken bozuk olabilir.

İnferior laringeal sinir; nefes alma ve öksürme sırasında ses tellerinin açılmasını, ses çıkartırken ve yutkunurken ses tellerinin kapanmasını sağlayan kasları kontrol eder. Bu sinir beyinden çıktıktan sonra boyuna ve boyundan göğüs boşluğuna ilerler, buradan tekrar boyuna dönerek ses tellerine ulaşana kadar uzun bir yol kateder. Bu nedenle beyin, boyun, göğüs boşluğu, gırtlak hastalıkları ile boyun ve göğüs boşluğu ameliyatlarında zarar görebilir. Bu sinirin felcine ilkinden daha sık rastlanır.

Ses Teli Felci (Vokal Kord Felci) Nedenleri Nelerdir?

Ses teli paralizisi oluşmasına yol açan nedenler arasında en sık görülen baş, boyun ya da göğüs kafesi içerisinde yapılan cerrahi girişimlerdir. İlgili hastalığın tedavisi sırasında ses teli siniri istemsiz olarak hasar görebilir. Bazı durumlarda ise hastalığı tedavi edebilmek için sinirin hasar görmesi kaçınılmaz olur. Buna en sık örnekler arasında tiroid (guatr) cerrahileri, boyun omurları için yapılan cerrahiler, kalp ve büyük damarlar için yapılan cerrahiler ve beyin cerrahileri sayılabilir. Ses telini besleyen sinirler çok hassas olduğundan özenli cerrahiler sırasında dahi fonksiyon kaybına uğrayabilir, bu çoğu zaman kaçınılmaz bir durumdur.

Ses teli paralizisi oluşumunda ikinci en sık görülen neden sinirin çalışmasında soruna yol açan iltihabi durumlardır. Bu durum en sık viral enfeksiyonlar sonrasında görülür ve bazı durumlarda geçici olabilir, yani sinir bir süre sonra yeniden çalışır ve felç durumu ortadan kalkar.

Ses teli çalışmasını engelleyen üçüncü sık durum, sinir çalışmasını engelleyen, sinir üzerinde basıya yol açan tümörlerdir. İlgili sinir ve dalları, beyinden başlar, boyundan geçer, göğüs kafesi içerisine girer ve tekrar boyuna dönerek ses tellerini besler. Bu uzun yol boyunca oluşabilecek bazı iyi ve kötü huylu tümörler sinirin fonksiyonunu bozarak çalışmasına engel olur. Bu durum da ses teli felci ile sonuçlanabilir. Ses teli felcine yol açan en sık tümörler akciğerde bulunan tümörlerdir.

Ses teli felcine yol açabilen başka birçok etken daha vardır. İlaçlara bağlı toksisite, nörolojik hastalıklar, beyin kanaması gibi nedenler bunlar arasında sayılabilir.

Yaygın şekilde görülen ses teli felci nedenlerini ise şu şekilde listeleyebiliriz:

- Akciğer, boyun, gırtlak ya da yemek borusunda meydana gelen tümörler

- Boyunda meydana gelen travmalar

- Kalp büyümesi sorunu

- Doğuştan kalp problemlerinin olması

- Kafa travmaları

- Bazı ameliyatlar

- Damar hastalıkları

- Enfeksiyonlar

Özellikle akciğer, kalp, tiroit ile boyun fıtığı ameliyatları sonrasında ses teli felcinin gelişebildiğini söyleyebiliriz. Bunlar arasında söz konusu probleme yol açabilen en yaygın neden guatr cerrahisi olabiliyor.

Ses Teli Felci (Vokal Kord Felci) Belirtileri Nelerdir?

Ses telleri, nefes borusunun girişinde gırtlak bölgesinde oturan iki esnek kas dokusu grubudur. Konuşma sırasında, bu kas grupları bir araya gelir ve ses çıkarmak için titreşir. Geri kalan zamanlarda ses telleri açık pozisyonda gevşek olarak bekler ve böylece rahat nefes alınabilir.

Çoğu ses teli felci durumunda, sadece bir ses teli felç olur. Her iki ses telinin de aynı anda felç olması nadir bir durum olsa da çok ciddi bir olaydır. Her iki ses telinin de hareketi bozulduğu anda, ses ile ilgili problemlerin yanı sıra nefes alma, yutma gibi olaylarda da ciddi bozulmalar meydana gelir. Ses teli felcinin olası belirti ve semptomları şu şekilde sıralanabilir:

- Ses çıkarırken gelen nefes sesi 

- Ses kısıklığı

- Gürültülü nefes alma

- Ses aralığında kayıp

- Yiyecek, içecek veya tükürük yutarken boğulma veya öksürme

- Konuşurken sık sık nefes alma ihtiyacı

- Yüksek sesle konuşamama

- Etkisiz öksürük

- Sık boğaz temizleme ihtiyacı

Ses Teli Felci (Vokal Kord Felci) Tedavisi

Ses teli felcinin tedavisi, nedene, semptomların ciddiyetine ve semptomların başlangıcından itibaren geçen süreye bağlı olarak değişiklik gösterebilir. Tedavi seçenekleri arasında ses terapisi, toplu enjeksiyonlar, ameliyat veya bu tedavilerin kombinasyonları sayılabilir. Bazı durumlarda, cerrahi tedavi olmaksızın iyileşme mümkündür. Bu nedenle doktor, ses teli felcinin başlangıcından itibaren en az bir yıl kalıcı ameliyatı erteleyebilir.

Bununla birlikte, kollajen benzeri maddeler içeren toplu enjeksiyonlarla cerrahi tedavi genellikle ses kaybının ilk 3 ayı içerisinde yapılır. Ameliyat için bekleme süresi boyunca, hekim sinirler iyileşirken sesin yanlış kullanılmamasına yardımcı olmak için ses terapisi önerebilir.

Ses terapisi seanslarının amaçları ses teli kaslarını güçlendirmek, konuşma sırasındaki nefes kontrolünü daha iyi bir hale getirmek, ses kaslarındaki anormal gerginlikleri önlemek ve yutma gibi durumlarda hava yolunu korumaktır. Bazı durumlarda ses terapisi, ses tellerinin ek hacim veya yeniden konumlandırma gerektirmeyen bir yerde felç oluşması durumunda ihtiyaç duyulan tek tedavi seçeneği olabilmektedir. 

Ses Teli Felci (Vokal Kord Felci) Ameliyatı

Ses teli felcinin kendiliğinden tamamen düzelmemesi durumunda, konuşma ve yutma yeteneğini de eski haline getirmek amacıyla cerrahi tedaviler önerilir. Ses teli felcinin cerrahi seçenekleri şu şekilde sıralanabilir: 

Toplu enjeksiyon: Ses teli sinirinin feç olması, sel teli kaslarının zayıflamasına neden olur. Felçli bir ses teline hacim eklemek için, gırtlak hastalıkları konusunda uzmanlaşmış bir doktor, ses teline vücut yağı, kollajen veya başka bir onaylı dolgu maddesi gibi bir madde enjekte edebilir. Bu ilave hacim, etkilenen ses telini gırtlağın ortasına yaklaştırır. Böylece hareket edebilen ses teli konuşurken, yutkunurken veya öksürürken felçli ses teline daha yakın temas kurabilir. Bu da ses teli fonksiyonların bir miktar normalleşmesini sağlar.

Yapısal implantlar: Tiroplasti, medializasyon laringoplasti veya laringeal çerçeve cerrahisi olarak bilinen bu prosedür, toplu enjeksiyon kullanmak yerine, ses telini yeniden konumlandırmak için gırtlakta bir implant kullanımına dayanır. Nadiren, bu ameliyatı olan kişilerin implantı yeniden konumlandırmak için ikinci bir ameliyata ihtiyacı olur.

Vokal kordun yeniden konumlandırılması: Bu prosedürde, bir cerrah hastanın kendi dokusunun bir parçasını, gırtlak dışından içeri doğru hareket ettirir ve felçli ses telini gırtlağın ortasına doğru iter. Böylelikle felçli ve felçli olmayan ses teli, daha uygun bir biçimde bir araya gelebilir.

Hasarlı sinirin değiştirilmesi (yeniden canlandırma): Bu ameliyatta hasarlı ses telinin yerine sağlıklı bir sinir boynun farklı bir bölgesinden getirilir. Sesin düzelmesi altı ila dokuz ay kadar sürebilir. Bazen bu ameliyat, toplu enjeksiyonlarla birleştirilir. 

Trakeotomi: Her iki ses telinin aynı anda felç olması durumunda kordlar birbirine çok yakın durarak nefes almayı zorlu bir hale getirecektir. Bu durumda, nefes almak çok zor olacaktır ve trakeotomi adı verilen cerrahi bir prosedüre ihtiyaç duyulur. Trakeotomide boynun önünde bir kesi yapılır ve doğrudan nefes borusuna açılan bir açıklık elde edilir. Nefes alıp vermenin buradan yapılması sağlanır.

Ses Teli Felci (Vokal Kord Felci)  Tedavi Edilmezse Sonuçları Nedir?

Sağ veya sol ses teli felci yani tek taraflı ses teli felci, ses problemleri başta olmak üzere bazı problemlere yol açar. Ancak iki taraflı felçlerde nefes alma da etkilendiği için müdahale edilmediği takdirde ölüm dahi komplikasyonlar ortaya çıkabilmektedir. 

Ses teli felci hava yolunun açıklığının tamamen açılmasını veya kapanmasını engellediğinden, yiyecek veya sıvı tüketilmesi sonrası boğulma durumu görülebilir. Ayrıca akciğerlere ulaşan gıda ve sıvı artıkları, bağışıklık sisteminde bir problem olması durumunda tekrarlayan zatürrelere de neden olabilmektedir. 

Ses Teli Felci (Vokal Kord Felci)  tedavisi hakkında merak ettiğiniz konuları Elazığ Özel Mediline Hastanesi Kulak - Burun - Boğaz    Bölümü uzman ekibine sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Hekimlerimizden online randevu alabilir veya +90 (424) 237 11 11 nolu Çağrı Merkezimizi  arayarak bilgi ve randevu alabilirsiniz.

Önemli Not: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka hekimlerimize başvurunuz.

Sosyal Medyada Paylaşın: