Mediline Hastanesi Elazığ Mediline Hastanesi Elazığ
  • Yıldızbağları Mah. Yunus Emre Bulvarı No:133 /23100 Elazığ
  • 0 (424) 237 11 11
  • 7/24 ACİL

Doğumsal olarak görülebildiği gibi sonradan da ortaya çıkabilen şaşılık (gözde kayma), özellikle ergenlik döneminde oldukça can sıkıcı bir durum olabiliyor. Gözün içe, dışa, aşağıya ya da yukarıya doğru anormal pozisyon alma durumu olarak tanımlanan şaşılık, genelde yenidoğan ve erken çocukluk döneminde ailelerin şüphesi üzerine teşhis edilebiliyor. Şaşılık nedir? Şaşılık tedavisi nasıl yapılır? gibi soruların cevaplarını Elazığ Mediline Hastanesi Göz Sağlığı ve Hastalıkları uzmanlarımız cevaplandırıyor.

Şaşılık Nedir?

Şaşılık, gözlerin aynı hizada olmaması ve farklı yönlere bakmasıdır. Senkronik göz hareketlerinde paralelliğin bozulması durumudur.

Doğumdan itibaren çocuklar dış dünyadan gelen görsel uyarıları yaşlarına göre tecrübe etmeye başlarlar. Hayatın ilk aylarında itibaren her iki gözden gelen görüntüleri beyinde görme merkezinde birleştirerek derinlik hissi olarak da adlandırabileceğimiz 3 boyutlu görmeyi geliştirmeye başlarlar.

Bu tecrübe döneminin ilk başlarında yani bebekliğin ilk 3 ayında ara ara ortaya çıkan şaşılıklar normaldir. Dördüncü aydan sonra devam etmesi ise göz sağlığı açısından dikkate alınmalıdır.

En sık rastlanan şaşılık tipleri İçe kayma ve Dışa kayma şeklindedir.

İçe kayma : Çocuklarda en sık gözlenen şaşılık tipidir. Doğumdan sonraki 6 aya kadar çıkan şekline infantil tip denir ve ameliyatının 1 yaşına kadar yapılması önerilir. İçe kaymalar genellikle hipermetropiyle birlikte görülür. Hipermetroplar uzaktaki cisimleri iyi görebilmek için uyum yaparlar. Uyum gözleri içe çeker. Hipermetropinin gözlükle tam düzeltilebilmesi sonucu, şaşılık tam düzelebilir. Bu akomodatif tip içe şaşılıktır. Bu tip şaşılıkta çocuk büyüdükçe hipermetropik gözlük numarası azaltılarak, şaşılık kontrol edilir ve ameliyata gerek duyulmaz. Bazı durumlarda ise hipermetropinin tam düzeltilebilmesine rağmen, belirgin bir şaşılık kalabilir. Bu kısmi akomodatif tiptir. Şaşılığın gözlükle düzeltilmeyen kısmı ameliyatla düzeltilir. Bazı çocuklarda yakına bakınca içeri kayma çok artar. Bu durumda bifokal gözlük, prizmalar, bazı göz damlaları ve bazen cerrahi, tam düzeltmeyi sağlayabilir. Hipermetropiye ve akomodasyona bağlı olmayan tipteki içe şaşılıklarda tedavi yalnızca cerrahidir. İçe şaşılıkla ameliyat gereksinimi varsa, cerrahi en kısa sürede planlanır. İçe şaşılığın temel cerrahi prensibi, gözü içeri çeken kasın göze yapışma yerinden geriletilerek etkisinin zayıflatılması ve gözü dışa çeken kasın kısaltılarak etkisinin kuvvetlendirilmesi şeklindedir.

Dışa kayma : Ara sıra ortaya çıkan ve devamlı olan tipleri vardır. Ara sıra dışa kayma görünen şekli iki tiptir. Yakına bakarken normal çift taraflı görmenin olduğu, uzağa bakarken ise gözlerden birinin dışarı kaydığı tipe diverjans fazlalığı denir. Konverjans yetmezliği denilen diğer tipinde ise uzağa bakış normal iken, yakına bakışta gözler dışarı dışarı kayar. Bu tip dışa şaşılıklarda öncelikle miyopi ve astigmatizma tam düzeltilir. Ortoptik (göz kaslarını çalıştırıcı) tedavi ve prizmalardan yararlanılır. Son çare cerrahidir. Hem yakına hem de uzağa bakarken görülen devamlı dışa kaymalarda da aynı tedavi yöntemleri geçerlidir. Dışa kaymada cerrahi içe şaşılıkların tam tersine olarak, gözü dışa çeken kasın yapışma yerinin geriletilerek zayıflatılması ve içe çeken kasın kısaltılarak kuvvetlendirilmesi prensibine dayanır.

Şaşılık Nedenleri Nelerdir?

Her bir gözün dışında, gözün hareketlerini kontrol eden 6 tane kas bulunur. Bu kaslarda kuvvet azlığı veya fazlalığı olması gözlerde kaymaya neden olur. Bu durumda gözler birbiri ile uyumlu olarak hareket edemez. Şaşılık birden çok nedene bağlı olarak gelişebilir. Hamilelik ve doğum sırasında yaşanmış olan hastalıklar, çocuğun gelişimindeki bozukluklar veya geçirdiği hastalıklar şaşılık için risk faktörü olarak kabul edilmektedir. Anne veya babada kayma varsa çocukta şaşılığın görülme ihtimali daha yüksektir. İki yaşından sonra ortaya çıkan şaşılıklarda ise neden çoğunlukla gözlerdeki miyopi, hipermetropi veya astigmat gibi göz bozukluklarıdır.

Trafik kazaları, kafaya gelen darbeler, ateşli hastalıklar, beyindeki kitleler, nörolojik hastalıklar, hipertansiyon ve şeker hastalığı gibi durumlarda göz kaslarına gelen sinirlerin hasarına bağlı olarak göz kaslarında felç oluşabilir ve gözlerde kaymaya neden olabilir.

- Toplumun %2-4'ünde şaşılık görülmektedir. Gözü hareket ettiren kaslar, kasları yöneten sinirler ya da göz hareketlerinin merkezi olan beyindeki problemler neticesinde şaşılık gelişebilir. 

- Genetik geçiş söz konusudur. Ailede şaşılık olanlarda risk daha fazladır.

- Annenin hamilelik döneminde geçirdiği hastalık, zor ve uzamış doğum, erken doğum, doğum sonrası travma, yüksek ateşli hastalık ve havale öyküsü olanlarda görülme ihtimali artmaktadır.

- Göz numarası yüksek olan bir çocuk net görmeye çalıştıkça gözlerinde kayma ortaya çıkabilir.

- Serebral palsi, down sendromu ve diğer kalıtsal kromozomal hastalıklarda görülme ihtimali artmaktadır.

Şaşılık Belirtileri Nelerdir?

Şaşılığın birincil belirtisi, bir gözün içeri, dışarı, yukarı, aşağı veya eğik bir açıyla dönmesine neden olacak şekilde gözlerin görünür bir biçimde yanlış hizalanmasıdır.

Korneal ışık refleksi (Hirschberg) testi: Göze parlayan ışığın yansımalarının konumuna göre göz hizalamasını değerlendiren şaşılık için bir tarama testi.

Gözlerin yanlış hizalanması büyük ve belirgin olduğunda, şaşılığa, düz gözün görme çizgisi ile yanlış hizalanmış gözün görme çizgisi arasındaki sapma açısına atıfta bulunarak "büyük açılı" adı verilir. Daha az belirgin göz dönüşleri küçük açılı şaşılık olarak adlandırılır.

Tipik olarak, sabit büyük açılı şaşılık, göz yorgunluğu ve baş ağrısı gibi semptomlara neden olmaz, zira beynin gözleri düzeltmek için neredeyse hiçbir girişimi yoktur. Bu nedenle, büyük açılı şaşılık tedavi edilmezse genellikle dönmüş gözde ciddi ambliyopiye neden olur.

Daha az fark edilen küçük açılı şaşılık vakalarının, özellikle de şaşılık aralıklı veya dönüşümlü ise, yıkıcı görsel semptomlara neden olma olasılığı daha yüksektir. Baş ağrılarına ve göz yorgunluğuna ek olarak, semptomlar rahatça okuyamama, okuma sırasında yorgunluk ve kararsız veya "gergin" görme içerebilir. Küçük açılı şaşılık sabit ve tek taraflı ise, yanlış hizalanmış gözde önemli ambliyopiye yol açabilir.

Hem büyük açılı hem de küçük açılı şaşılık psikolojik olarak zarar verebilir ve diğerleriyle normal göz temasını etkileyerek çoğu zaman utanç duymaya ve sakarlığa neden olduğu için bu rahatsızlığa sahip çocukların ve yetişkinlerin özgüvenlerini etkileyebilir.

Yenidoğanlarda çoğunlukla görme gelişiminin tamamlanmamış olması nedeniyle aralıklı şaşılık görülür ancak bu, bebek büyüdükçe ve görsel sistem olgunlaştıkça sıklıkla kaybolur. Bununla birlikte, şaşılık tiplerinin çoğu, çocuk büyüdükçe kaybolmaz.

Rutin çocuk göz muayeneleri şaşılığı tespit etmenin en iyi yoludur. Genellikle, şaşılık ne kadar erken tespit edilir ve göz muayenesinin ardından ne kadar erken tedavi edilirse, sonuç da o kadar başarılı olur. Tedavi edilmezse, çocuğunuzda okuma ve sınıf eğitimini engelleyebilecek çift görme, ambliyopi veya görsel semptomlar gelişebilir.

En belirgin şaşılık belirtileri ;

- Gözde paralelliğin kaybolması

- Göz sulanması

- Ağrı

- Baş ağrısı

- Çift görme

- Üç boyutlu görüntünün kaybolması

- Bulanık görme

- Baş veya yüzün bir yana dönük olması

Şaşılık Tedavisi

Şaşılık tedavisinde erken teşhis çok önemlidir. İlk göz muayenesi için geç kalındığında çocukların gözlerinde estetik problemlerinin yanı sıra ömür boyu sürecek görme azlığı sorunları da oluşabilmektedir. Bazı hastalarda göziçi veya kafaiçinde problemler olabilmektedir. Doğumdan hemen sonra ve çocukluk döneminde çocukların göz şikayeti olmasa bile düzenli olarak mutlaka uzman bir göz hekimine muayene olması gereklidir.

Şaşılık Tedavi Yöntemleri:

Şaşılık birçok nedenden kaynaklandığı için tedavi de kişiden kişiye farklılıklar gösterir. Şaşılık her yaşta tedavi edilebilir bir göz problemidir.

Gözlükle Tedavi: Bazı tip şaşılıklar kırma kusuruna bağlı olarak oluşur. Hasta gözlük kullanmaya başlayınca şaşılık düzelir. Bu tip şaşılıklarda gözlük yeterli olmaktadır.

Kapama Tedavisi: Bu tedavi yöntemi hastanın gözünde tembellik varsa uygulanmaktadır.

Ortoptik Tedavi: Bu tedavi her iki gözle görme yeteneğini ve derinlik hissini kazandırmak amacı ile göze uygulanan egzersizlerden oluşmaktadır.

Cerrahi Müdahale (Şaşılık Ameliyatı): Şaşılık ameliyatları büyük çoğunlukla göz küresinin dışında yer alan kaslar üzerinde gerçekleşir. Şaşılığın düzeltilmesi ve gözler arasındaki paralelliğin sağlanması için muhtelif teknikler kullanılarak bu kasların güçleri arttırılır, azaltılır veya kasların etki noktaları değiştirilir.

Doğuştan olan kaymalar genellikle gözlük gerektirmeyen, erken dönemde (6 ay - 1 yaş ) ameliyat edilmesi gerekli kaymalardır. Göz kaymaların büyük çoğunluğu ise 2–3 yaş civarında ortaya çıkar ve genellikle gözlükle tam olarak düzelebilir. Gözlük takıldığı halde düzelmeyen kaymalara ise cerrahi tedavi gerekir. Şaşılık ameliyatları çoğunlukla genel anestezi altında gerçekleştirilir.

Şaşılıkta erken tanı ve tedavi ile göz tembelliği önlenebilir, 3 boyutlu görme sağlanabilir. Bu nedenle şaşılık şüphesi olan her çocuğun belirli bir yaşa gelmesi beklenmeden şaşılık uzmanı göz hekimine götürülmesi gerekir.

Botox Tedavisi: Kaymaya neden olan kas içerisine botilinum toksin enjeksiyonu yapıldığında gözde paralellik sağlanır, etkisi yaklaşık 6 ay kadardır ve daha çok sinir felcine bağlı şaşılıklar gibi özel durumlarda tercih edilen bir tedavi yöntemidir. Bu tarz şaşılıklarda genel eğilim 6–8 ay beklemektir, ancak bekleme döneminde çift görmenin azalması amacıyla botoks uygulaması yapılabilir.

Şaşılık Tedavisi sonrası ; Şaşılık için yapılan herhangi bir tedaviden sonra düzenli olarak mutlaka uzman bir göz hekimine muayene olmak gerekmektedir. Gözlük numarası kontrollerde düzenlenmelidir. Görme derecesi ölçülmelidir ve görme azlığının tedavisi sürdürülmelidir. Ameliyat sonrası gözlerde paralelliğin devamı takip edilmelidir.

Şaşılık tedavisi hakkında merak ettiğiniz konuları Elazığ Özel Mediline Hastanesi Göz Hastalıkları ve Sağlığı Bölümü Uzman ekiplerine sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Hekimlerimizden  online randevu alabilir veya +90 (424) 237 11 11 nolu Çağrı Merkezimizi arayarak bilgi ve randevu alabilirsiniz.

Önemli Not: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka hekimlerimize başvurunuz.

Sosyal Medyada Paylaşın: