Mediline Hastanesi Elazığ Mediline Hastanesi Elazığ
  • Yıldızbağları Mah. Yunus Emre Bulvarı No:133 /23100 Elazığ
  • 0 (424) 237 11 11
  • 7/24 ACİL

Beynin yüz tanımlama bölümünde yaşanan travmatik bir sorun sonucu yüzleri ayırt etmede güçlük çekilmeye başlanır. Bilim literatüründe prosopagnozi olarak geçen yüz körlüğü rahatsızlığını nedir? Yüz körlüğünün belirtileri nelerdir? gibi soruları Elazığ Özel Mediline Hastanesi Nöroloji Bölüm uzmanımız anlatıyor.

Prosopagnozi Nedir?

Orijinal yazılışı “Prosopagnosia” okunuşu ve Türkçe’de kullanılış şekli “Prosopagnozi”dir.  Yunanca “yüz” anlamına gelen “prosopon” ile “kayıtsızlık” anlamına gelen “agnosia” kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir. “Yüz Körlüğü” olarak da adlandırılan bu olay insan yüzlerini tanıyamama, ayıramama durumudur. Prospagnozikler göz, burun, ağız gibi yüzün her parçasını tek tek görmekte, fakat bu organların birbirleri ile ilişkisini kuramamaktadırlar. Bu yüzden prpsopagnozik bir kişi için herkes birbirine benzeyen aynı maskeleri takmış gibidir. Nörolojik bir hastalıktır. Prosopagnosia ayrıca “fasiyal agnoz” olarak da adlandırılmaktadır.

Yüz körlüğü hastalığı tıp litaratürüne 1947 yılında Alman Nöroloji Uzmanı Bodamer tarafından girmiştir. Yüz körlüğü; doğuştan, kafa tasının darbe alması, yaşanan travma, ya da beyinde oluşan ciddi ödem toplaması sonucu meydana gelir. Doğuştan yüz körü olan hastalar üzerinde yapılan araştırmalarda beynin yüz tanıma bölümündeki rengin pembe yerine gri olduğu gözlemlenmiş.

Prosopagnozi Tipleri Nelerdir?

Yüz körlüğü yani prosopagnozinin, edilmiş Prosopagnozi ve doğumsal prosopagnozi olarak bilinen iki tipi bulunmaktadır. Buna göre Prosopagnozi tipleri;

Edinilmiş Prosopagnozi: Bu edinilmiş tipteki Prosopagnozi türü sonradan gelişmiş hasar ve anormallikler neticesinde oluşmaktadır. Hastada gözlemlenen Prosopagnozi tipi eğer edilmiş Prosopagnozi türü ise ve eğer çocukluk döneminin erken zamanlarında ortaya çıkan bir durumsa çocuk yüzleri tanıma becerisini tam geliştiremeden ve en acısı yüzleri tanıma becerisinin olmadığını fark etmeden büyüyebilir. Bu tip kendi içinde ikiye ayrılmaktadır. Bunlar;

Tamalgısal Tip Edinilmiş Prosopagnozi: Tamalgısal tip edinilmiş Prosopagnozi hastalığı oluşumunda hasarlı olduğu düşünülen kısım beynin sağ arka tarafındaki oksipital korteksidir. Bu tamalgısal tip edinilmiş Prosopagnozi hastalığına sahip olan insanların gördükleri yüzler onlar için bir ifade etmez, yüzlerden herhangi bir anlam çıkaramaz ve kendilerine birkaç farklı yüz fotoğrafı gösterildiğinde bu yüz fotoğraflarını birbirinden ayırt etmekte sorun yaşarlar. Bu rahatsızlığa sahip hastalar ne yakın ilişkiler içinde bulundukları insanları ne de yabancı yüzleri tanıyamazlar.

Asosyatif Tip Edinilmiş Prosopagnozi: Asosyatif tip edinilmiş Prosopagnozi hastalığına sahip kişilerde beynin sağ ön temporal bölge kısımlarında sorun bulunmaktadır. Bu kişiler fotoğrafları incelediklerinde aynı kişileri tespit edebilir veya farklı kişileri ayırabilir. Hatta asosyatif tip edinilmiş prosopagnozide kişilerin yüzüne bakarak yaşlarını ya da cinsiyetleri hakkında doğru tahminlerde bulunabilir. Ancak tüm bunlara rağmen kişiyi nerden tanıdığını, mesleğinin ne olduğunu, yakınlık derecesi gibi durumları hatırlamayabilmektedir.

Konjenital (Gelişimsel) Prosopagnozi: Gelişimsel yani doğumsal Prosopagnozi de ise kişi dünyaya geldiğinde var olan, hayat boyu süren ve herhangi bir edinilmiş beyin hasarı olmayan hastalık tipidir. Bu konjenital (gelişimsel) prosopagnozinin sebebi ise genetik bir mutasyon ya da genetik delezyonlar (gen bölgelerinde eksilme) olabilmektedir. Vakaların büyük bir bölümünü konjenital Prosopagnozi oluşturmaktadır.

Prosopagnozi Nedenleri Nelerdir?

Yüz körlüğünün kökeni, beynin fusiform girus adı verilen bir kısmıyla ilgili hasar veya gelişim sorunlarından kaynaklanıyor gibi görünmektedir . Fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme (fMRI) taramaları, fusiform girusu, görsel bilişte yer alan beynin diğer bölgelerinden daha güçlü bir şekilde insan yüz tanımasına bağlamıştır. Diğer yüzleri okumak için özel kapasite, insanlar gibi oldukça sosyal bir tür için kritiktir. Bu nedenle prosopagnozi, bunu yaşayan insanlar için sıklıkla psikolojik zorluklara neden olur.

Prozopagnozinin konjenital versiyonu ailelerde görülme eğilimindedir ve bu da onu potansiyel bir risk faktörü haline getirir. Ayrıca şu anda otizm ve prosopagnozi arasındaki ilişki tartışılmaktadır. Otizm spektrumundaki kişiler muhtemelen olmayanlara göre körlüğe karşı daha duyarlıdır.

Prosopagnozinin Belirtileri Nelerdir?

Prozopagnozinin birincil semptomu, kişileri yüzlerinden tanıyamamaktır. Yüz tanıma ile ilgili bu zorluk çeşitli şekillerde ortaya çıkabilir:

Tanıdık kişilerin şahsen veya fotoğraflarda yetersiz tanınması

Yüzleri tarif edememe

Çok sayıda karakter içeren filmler veya oyunlardaki olay örgüleriyle ilgili kafa karışıklığı

Kalabalık yerlerde yönelim bozukluğu hissi

Üniforma veya benzer giyim eşyası giyen bireyleri ayırt etmede güçlük

Kişisel sorular sorarak veya gösterişli kıyafetlere, saç stillerine, mücevherlere, parfümlere veya kolonyalara odaklanarak kimliklerin oluşturulması

Kişileri adıyla selamlamayı reddetme

Yeni insanlarla tanışmaktan kaçınma.

Prozopagnozinin iki ana biçimi vardır: edinilmiş ve gelişimsel. Edinilmiş prosopagnozi , felç, travmatik kafa yaralanmaları veya nörodejeneratif tıbbi durumların neden olduğu bir tür beyin hasarının sonucudur. Gelişimsel prozopagnozi, ilk kez çocuklukta ortaya çıkan yaşam boyu süren bir durumdur. Doğuştan prostopagnozi olarak da bilinir . Gelişimsel prosopagnozinin muhtemelen genetik bir kökü vardır.

Prosopagnozi Tedavisi

Prosopagnozi yani yüz körlüğü, neden kaynaklandığı tespit edilebilen ancak henüz tedavi edilemeyen bir hastalıktır. Yüz körlüğü tedavi edilememekle birlikte hastalığın teşhis edilmesi ile beraber bu kişilere yüzleri ayırt edebilmeleri için yapması gerekenler hakkında eğitim verilebilmekte, böylece hayat kalitelerinin artmasına katkı sağlanmaktadır.

Prosopagnozi hakkında merak ettiğiniz konuları Elazığ Özel Mediline Hastanesi Nöroloji Bölümü Uzman ekiplerine sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Hekimlerimizden  online randevu alabilir veya +90 (424) 237 11 11 nolu Çağrı Merkezimizi arayarak bilgi ve randevu alabilirsiniz.

Önemli Not: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır.. Tanı ve tedavi için mutlaka hekimlerimize başvurunuz.

Sosyal Medyada Paylaşın: