Mediline Hastanesi Elazığ Mediline Hastanesi Elazığ
  • Yıldızbağları Mah. Yunus Emre Bulvarı No:133 /23100 Elazığ
  • 0 (424) 237 11 11
  • 7/24 ACİL

Parapleji; omurilik felci şeklinde de bilinen, insan vücudunun belden aşağı olan bölümünün tutmamasına verilen isimdir. Her iki bacağı, mide ve bel bölümünü kapsayan yerlerde his kaybına neden olan bir hastalıktır. Peki, parapleji nedir? Parapleji belirtileri nelerdir? Parapleji tedavisi nasıl yapılır? gibi soruların cevaplarını Elazığ Özel Mediline Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon uzmanlarımız yanıtlıyor.

Parapleji (Omurilik felci) Nedir?

Parapleji; daha çok omurilik felci şeklinde bilinen, insan vücudunun bel kısmından aşağısının tutmama durumuna verilen isimdir. Her iki bacakta, karında ve gövdede güç, his, kuvvet kaybı vardır. Parapleji; sırt birinci omur ve daha aşağı bölümlerde yer alan omurlardaki hasarlar ortaya çıkmaktadır. Hasarın seviyesine göre tam ya da kısmi felç vaziyeti belirlenmektedir.

Omuriliğin zedelenmesinden sonra yeniden büyümez ve iyileşemez. Omurilik tam anlamıyla zedelenmedi ise ve spinal şok adlı travma sonrasında ortaya çıkan bir durum söz konusuysa, düzelme ve iyileşme olasıdır. Hasar durumu; bası yapan tümör ya da diğer bir hastalıklardan ötürü oluşmuşsa tam olarak düzelme olasılığı da vardır.

Hemipleji ve Tetrapleji Nedir?

İnsan vücudunda hareket sistemlerinde meydana gelen problemlerden biri olarak hemipleji ve tetrapleji öne çıkmaktadır. Bu iki hastalık ayrı ayrı ele alınmalı ve tanımlar üzerinden anlatılmalıdır.

Hemipleji: Halk arasında bilinen adıyla hemipleji inme olarak geçmektedir. Beyin damarlarında meydana gelen tıkanıklık ile beraber beyin hücrelerindeki hasar sonucu yaşanır. Vücudun sol veya sağ tarafında kısmi hareket kaybı ya da azalması şekilde meydana gelmektedir. Bu konuda hasarın şiddeti beyin kanlanmasındaki miktara bağlı olarak değişkenlik gösterir. Bu hastalığa daha birçok farklı durum sebep olabilmektedir.

- Yaşlanma

- Şeker hastalığı

- Hipertansiyon

- Sigara ve alkol kullanımı

- Kalp rahatsızlıkları

- Sedanter (Hareketsiz) yaşam

- Obezite

- Genetik birtakım faktörler

Kol ve bacaklarda kasların kuvvetsiz hale gelmesi ve ciddi oranda hareket kısıtlanması ile bu sorun meydana gelmektedir. Aynı zamanda duyu ve konuşma bozukluğu ile zaman ve mekan kaybı gibi birçok problem yaşanabilmektedir.

Tetrapleji: Boyun omurlarında meydana gelen hasar sonucu oluşan bir hastalık olarak tetrapleji öne çıkıyor. Bu hastalık neticesinde kişi kollarını ve bacaklarını kullanamaz bir aile gelir. Özellikle boyundan aşağısı konusunda tam bir felç durumu ile karşı karşıya kalmak mümkün. Kol ve bacaklarından herhangi bir his ve refleks alması mümkün değildir. Genel olarak kazalar ile beraber darbeler ve birçok farklı sebep karşısında bu sorun yaşanabilmektedir.

Parapleji (Omurilik felci) Nedenleri Nelerdir?

Omuriliği zedeleyen her durum paraplejiye neden olabilir. Zedelenmenin veya hasarın seviyesi torakal omur ve altında ise paraplejiye neden olabilir.

Genel anlamda nedenler;

Araba ve motosiklet kazaları

Düşmeler, şiddet uygulanması

Spor aktivitelerinde meydana gelen kazalar (sığ suya dalma, yüksekten atlama gibi sporlarda)

Polio (çocuk felci), MS (multiple skleroz), Pott hastalığı (omurga veremi), menenjit gibi enfeksiyonlar

Benign (iyi huylu) veya malign (kötü huylu) tümörler

Ateşli silah yaralanması, bıçaklanma

Spina bifida gibi doğumsal deformiteler (spina bifida bebeğin anne karnında gelişirken omuriliğin ve omurganın düzgün gelişmemesi ve omurgada boşluk oluşması)

Doğal afetler

İş kazaları

İleri derecede omurga fıtıkları

İlerlemiş skolyoz (omurga eğriliği)

Otoimmün hastalıklar

İnme gibi vasküler hastalıklar

Herediter (kalıtsal) spastik parapleji gibi genetik bozukluk

Parapleji (Omurilik felci) Belirtileri Nelerdir?

Parapleji de belirtiler hasarın derecesine, seviyesine göre değişebilir. Eğer omurilik tamamen hasar gördüyse hasar görülen bölgeden itibaren ve alt kısımda his ve hareket kaybı görülür.

Kişi bacaklarını ve gövdesini hareket ettiremez, kuvvetsizlik, güçsüzlük, refleks kaybı görülür. Mesane ve bağırsak kontrolü kaybolur. Cinsel işlev fonksiyonları bozulur.

Eğer kısmi bir hasar varsa sfinkter kontrolü korunabilir, yani mesane ve bağırsak kontrolü kısmen devam edebilir. Duyu ve az da olsa hareket olabilir.

Parapleji (Omurilik felci) Tedavisi

Parapleji tedavisinde ilk aşama kişinin hayati fonksiyonlarını normal seviyede tutmaktır. Travma veya kazaya bağlı gelişmiş ise hastanın acil müdahalesi yapıldıktan sonra hasar tespiti ve seviyesi belirlenir. Ancak omurilik yaralanmalarından sonra spinal şok görülebilir. Spinal şokta omurilikte tam bir kesi olmasa bile tam bir fonksiyon kaybı vardır.

Kaslardaki tonus yani sertlik tamamen kaybolmuştur ve refleksler alınamaz. Spinal şok 1 saatte başlayıp 6 aya kadar da devam edebilir. Spinal şok dönemi bittikten sonra fonksiyonlar geri kazanılıp birtakım iyileşmeler görülebilir. Omurilik hasarında ilk 1-2 yıl içinde bazı iyileşmeler görülebilir. Fakat daha ilerleyen zamanlarda iyileşme beklenmez. Omurilik hücreleri tekrar onarılmaz ve büyüyemez.

En iyi tedavi fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanı tarafından kişinin durumuna göre belirlenecek fizik tedavi programının uygulanmasıdır. Fizik tedavi programı hastanın genel sağlık durumu, yaşı, yaralanmaya seviyesi, yaralanmanın kısmi veya tam oluşuna göre hastaya uygun şekilde belirlenir. Tedavinin başarısında hastanın katılımı ve yakınlarının desteği önemlidir.

Fizik tedavi programı ve uygulamaları genel anlamda şunları içerir;

Hastanın yatak pozisyonlaması ve hastada bası yarası oluşturmamak için hastanın 2 saatte bir pozisyonunun değiştirilmesi

Pasif ve aktif eklem hareketleri, hastanın normal eklem hareket açıklığını korumak için pasif egzersiz, germe egzersizleri yaptırılır.

Sağlam ve düzelme başlayan kaslara güçlendirme egzersizleri yaptırılır.

Hastanın durumuna göre yatak içi egzersiz, tilt-table (hastayı kademeli olarak ayağa kaldıran sedye), paralel bar kullanılabilir. Hastanın bağımsız hareket edebilmesi, akülü veya tekerlekli sandalyeyi kullanabilmesi amaçlanır. Hastayı ayağa kaldırabilmek, yürütmek için de egzersiz ve eğitim çalışmaları yapılır.

Paraplejik hastalar uzun süre hareketsiz ve yatakta kaldıkları için komplikasyonlar yani birtakım sorunlarla ve hastalıklarla karşılaşabilirler. 

Paraplejik hastada karşılaşılan bazı komplikasyonlar şöyledir;

Bası yarası: Uzun süre aynı pozisyonda yatmak, sürtünme ve hareketsizlikten dolayı yatak yarası olarak da bilinen başı yaraları oluşabilir. Oluşmaması için sık sık pozisyon değiştirilmeli, cilt bakımı yapılmalı, ödem varsa giderilmeli, destek yüzeyleri ve özel yataklar kullanılmalıdır. Bası yaraları yara temizliği, ölü dokunun alınması ve antibiyotik kremler kullanılması ile iyileştirilebilir. Eğer çok ileri evrede ise cerrahi tedavi gerekebilir.

Derin ven trombozu ve pulmoner emboli: Derin venlerde oluşan kan pıhtısı ile gelişir. En sık alt bacak ve uylukta, hareketsiz dönemin 2-8. haftalarında görülür. Erken tanı konmazsa pıhtı akciğere giderek pulmoner emboli oluşturabilir. Oluşmaması için kompresyon veya varis çorapları, eklem hareket egzersizleri, yatak içi egzersiz ve konumlanma da son derece önemlidir.

Nörojenik şok: Hasar sonrası sempatik aktivedeki azalmaya bağlı ortaya çıkar. Tansiyon düşüklüğü, kalp atım hızının azalması ve vücut sıcaklığının düşmesi ile karakterizedir. Takip edilmezse pulmoner ödeme ve daha kötü sonuçlara yol açabilir. Damar içi sıvı tedavisi, trendelenburg gibi pozisyonlamalar tedavide kullanılır.

Ortostatik Hipotansiyon: Vücut pozisyonundan dolayı kan basıncının düşmesidir. Sıklıkla torakal 6. omur ve üzerindeki yaralanmalarda gözlenir.

İskelet sistemi: Eklemlerde kontraktür gelişebilir yani eklem uzun süre kasılı kaldığında anormal şekil alır. Kaslar, tendonlar ve diğer yumuşak dokularda elastikiyet kaybı ve hareket kısıtlılığına neden olur. Egzersiz yapılmalı, eklem hareket açıklığı korunmalıdır. Osteoporoz ve kırık oluşma riski de hareketsizlikten ve düşme sırasındaki yaralanmalardan dolayı artacaktır.

Pulmoner sistem: Akciğerler uzun süre yatış pozisyonunda kalınca rahatça genişleyemez yani ekspansiyonu azalır. Dolayısıyla solunum problemleri ortaya çıkar. Hasta zatürre geçirebilir, akciğerlerde atelektazi oluşabilir. Atelektazi nedeniyle akciğerin bir kısmı büzüşür, yeterince genişleyemez, fonksiyonunu yitirir. Solunumun egzersizleri ve pozisyonlamalara dikkat edilirse akciğerde hastalık oluşma riski azalacaktır.

Genito-üriner sistem: Mesane, bağırsak fonksiyonları bozulabilir ve kontrol mekanizması kaybolabilir. Nörojenik mesane, omurilik zedelenmesi olan hastalarda kontrol bozulması ile gerçekleşen mesane disfonksiyonudur. İdrar yapamama, idrarı tam boşaltamamak veya idrar kaçırmak gibi şikayetler olabilir. İlaç tedavisi, kateter veya sonda ile idrarı boşaltmak, kalıcı sonda takılabilir. İnfertilite (kısırlık) ve cinsel işlev bozukluğu görülebilir.

Omurilik yaralanmaları için etkin bir tedavi ve ilaç yoktur. Omurilik yaralanmasında son yıllarda yeni tedaviler üzerine çalışmalar yapılmaktadır. Bu tedavilerden biri de kök hücre tedavisidir. Hasar gören sinir hücrelerine kök hücre enjekte edilerek veya hasar görmüş omurilikteki sinir kök hücreleri kullanılarak yapılabilir. Hasar gören hücrelerin yerine kök hücreler konarak iyileşme ve hasarın onarılması hedeflenmektedir. Bu konuda çalışma ve denemeler devam etmektedir.

Parapleji (Omurilik felci)  hakkında merak ettiğiniz konuları  Elazığ Özel Mediline Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü uzman ekibine sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz.  Hekimlerimizden online randevu alabilir veya +90 (424) 237 11 11 nolu Çağrı Merkezimizi arayarak bilgi ve randevu alabilirsiniz.

Önemli Not: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka hekimlerimize başvurunuz.

Sosyal Medyada Paylaşın: