Mediline Hastanesi Elazığ Mediline Hastanesi Elazığ
  • Yıldızbağları Mah. Yunus Emre Bulvarı No:133 /23100 Elazığ
  • 0 (424) 237 11 11
  • 7/24 ACİL

Amenore nedir?

İlk kez âdet görecek kişilerde bazı durumların oluşması gerekir. Bunlar uterus ve genital yolların sağlıklı olması, endometrium tabakasının fonksiyonel olarak bulunması, overlerin sağlıklı ve fonksiyonel olması, hipotalamus ve hipofizin sağlıklı olması ve tüm bu 4 kompartımanın da bütünsel olarak düzenli çalışması gerekir. Tüm bu koşullar sağlandığında 9 ile 18 yaş aralığında ve ortalama olarak 12 yaşında ilk menstrüasyonun görülmesi beklenir. 14 yaşına kadar sekonder seks karakteri gelişimi denen, meme gelişimi ve tüylenme olmayan kişiler ya da sekonder seks karakteri gelişimi başlamış ancak 16 yaşına gelmiş olmasına rağmen hiç âdet görmemiş kişilerde bulunan bu duruma primer amenore denir. Sekonder amenore ise, daha önce âdet görmüş kişilerin, menopoz ve gebelik dışındaki dönemlerde, 3 ay süreyle üst üste menstrüasyon görmemesi durumuna denir.

Primer amenore nedir?

15 yaşına gelen kişilerin %98'i âdet görmüş olur. Bu yaş civarında yeterli olgunluğa erişemeyen kişilerde menstrüasyon görülmez ise primer amenore şüphesi ile gerekli tetkiklerin uygulanması kesin tanı ve tedavi için hekime başvurulması gerekir. Doğumsal anomaliler, hormonal bozukluklar, uterus ve vajina yokluğu, üreme organlarının gelişmemesi, kromozom anormallikleri primer amenoreye sebep olabilir. Bir kişinin âdet görebilmesi için 4 farklı kompartımanın da düzenli ve uyum içinde çalışması gerekir.

Amenore Belirtileri Nelerdir?

Amenorenin ana semptomu adet kanamasının olmamasıdır. Fakat bununla birlikte amenoreye neden olan sorunun da etkisiyle çeşitli ek semptomlar görülebilir. Bu semptomlar altta yatan sağlık sorununa göre farklılık gösterse de yaygın olarak şunları içerir:

· Tüylenme (hirşutizm)

· Baş ağrısı

· Görme bozuklukları

· Meme başından süt veya akıntı gelmesi

· Pelvik ağrılar

· Akne

· Saç dökülmesi

· Meme gelişiminin olmaması (primer amenorede)

Amenoreye ek olarak görülebilen bu belirtiler, adet kanamasını engelleyen sağlık sorunu hakkında önemli fikirler verebilir. Bu nedenle hiç adet görememe tedavisi için sağlık kuruluşlarına başvuran hastaların yaşadıkları ek semptomlar hakkında hekimlerini bilgilendirmelerinde fayda vardır.

Amenore Nedenleri Nelerdir?

Amenore’un birçok potansiyel nedeni vardır. Örneğin, birincil amenore, cinsel organlarınızla ilgili yapısal sorunlardan kaynaklanabilir. Az gelişmiş veya hatalı çalışan yumurtalıkların bir işareti olabilir. Hipofiz veya tiroid bezlerinizle ilgili sorunlar ikincil amenore ile sonuçlanabilir. Düzgün çalışırken, bu bezler adet için gerekli hormonları üretir.

Primer amenore nedenleri:

Hipotalamus ve hipofize ait patolojiler, tümörler

İmperfore Hymen (Kızlık zarında açıklık olmaması)

Turner sendromu

Yapısal gelişme gecikmesi

Galaktozemi

Transvers vajinal septum (Vajinada perde olması)

Vajina, serviks (rahim ağzı) veya rahmin doğuştan gelişmemiş olması 

Sekonder amenore nedenleri:

– Fizyolojik: Gebelik, korpus luteum kisti, süt verme, menopoz

– Hipotalamus

– Hipofiz aksının baskılanmasına bağlı

– Doğum kontrol hapı alımı sonrası amenore

– Stres, depresyon

– Kilo kaybı, aşırı zayıflık, iyi beslenememe

– Hipofiz hastalığı: Hipofizin ablasyonu (alınması), Sheehan sendromu,

– Prolaktinoma (hiperprolaktinemi, süt hormonunun aşırı üretilmesi)

– Kontrol edilmemiş endokrinopatiler: Diyabet, hipotiroidizm ve hipertiroidizm

– Polikistik over hastalığı

– Kemoterapi

– Radyoterapi

– Endometrial Ablasyon (ameliyatla rahim iç dokusunun alınması)

– Rahim içi yapışıklık gelişmesi (Asherman sendromu)

– İlaç tedavisi: Sistemik steroidler, danazol, GnRh Analogları

– Prematürovaryen yetmezlik, erken menopoz

– Sarkoidoz

– Hiperandrojenemi (Testesteron benzeri erkeklik hormonlarının artması)

Sekonder amenorenin doğal nedenleri şunlardır:

Gebelik

Emzirme

Menopoz

Doğum kontrolünü başlatmak, durdurmak veya değiştirmek de menstrüel döngünüzü etkileyebilir.

Amenore Tedavisi

Amenore tedavisi, altta yatan nedene ve bireyin sağlık durumuna ve hedeflerine bağlı olarak değişir.

Primer veya sekonder amenore yaşam tarzı faktörlerinden kaynaklanıyorsa, hekim aşağıdaki alanlarda değişiklik önerebilir:

Kilo: Aşırı kilolu olmak adet döngüsünü etkileyebilir. Sağlıklı bir kiloya ulaşmak ve bunu korumak genellikle hormon seviyelerini dengelemeye ve adet döngüsünün düzenlenmesine yardımcı olur.

Stres: Stres, hormon dengesini etkileyen önemli nedenlerden biridir. Bu yüzden hastanın hayatındaki stresi azaltmaya çalışması gerekir.

Fiziksel aktivite seviyesi: Adet döngüsünü düzene koymak için fiziksel aktivite düzeyini değiştirmek gerekebilir.

Primer amenore için, yaşa ve yumurtalık fonksiyon testinin sonuçlarına bağlı olarak, hekim bir süre daha beklemeyi önerebilir. Çünkü az da olsa FSH ve LH hormonlarını üretebilen bir hastada adet kanaması gecikebilir. Özellikle ailede gecikmiş adet öyküsü olan kadınlarda, bu tür bir gecikme yaygındır. Doğum kontrol haplarıyla hormonları düzenlemeye çalışarak adet görme kolaylaştırılabilir.

Ancak eğer neden hormonlar değil de fiziksel nedenlerse tarlusal ile adet görememe gibi durumlar görülebilir. Çünkü bu durumda doğum kontrol hapları işe yaramaz.

Kromozomal veya genetik problemlerin neden olduğu primer amenore ameliyat gerektirebilir. 46, XY gonadal disgenez adı verilen genetik bir durumu olan kadınların bir X ve bir Y kromozomu vardır ancak yumurtalıkları normal olarak gelişmez. Bu durum yumurtalıklarda kanser gelişme riskini artırır. Yumurtalıklar genellikle kanser riskini önlemek veya azaltmak için laparoskopik cerrahi ile çıkarılır.

Sekonder amenore tedavisi ise, nedene bağlı olarak, tıbbi veya cerrahi tedavileri veya ikisinin bir kombinasyonunu içerebilir.

Sekonder amenore için yaygın tıbbi tedaviler şunları içerir:

Doğum kontrol hapları veya diğer hormonal ilaçlar: Bazı doğum kontrol hapları adet döngüsünün yeniden başlatılmasına yardımcı olabilir.

Polikistik over sendromu semptomlarını hafifletmeye yardımcı olan ilaçlar: Klomifen sitrat tedavisi genellikle yumurtlamayı tetiklemeye yardımcı olmak için reçete edilir.

Östrojen replasman tedavisi (ERT): Östrojen replasman tedavisi, hormonal seviyelerin dengelenmesine ve primer yumurtalık yetmezliği olan kadınlarda adet döngüsünü yeniden başlatmaya yardımcı olabilir. ERT, rahim kanseri riskini artırabilir, bu nedenle hekim bu riski azaltmak için progestin veya progesteron reçete edebilir.

Genel olarak, ilaçlar güvenlidir. Ancak bazıları ciddi olabilecek yan etkileri olabilir. Herhangi bir tıbbi tedaviye karar vermeden önce yan etkileri ve riskleri hekim hastaya açıklar.

Amenore tedavi edilmediğinde altta yatan durumlara bağlı olarak da çeşitli komplikasyonlara neden olabilir.

Başlıca yaratacağı sorunlar şunlardır:

Kısırlık: Bir kadın adet göremezse yani yumurtlamasında bir problem varsa bu durumda hamile kalamaz. Bu yüzden bir hekime görünmesi gerekecektir.

Kemik erimesi (Osteoporoz): Altta yatan nedene bağlı olarak amenoreye östrojen hormonu düşüklüğü eşlik ediyorsa, kişide kemik erimesi gelişebilir.

Sosyal Medyada Paylaşın: