Mediline Hastanesi Elazığ Mediline Hastanesi Elazığ
  • Yıldızbağları Mah. Yunus Emre Bulvarı No:133 /23100 Elazığ
  • 0 (424) 237 11 11
  • 7/24 ACİL

Zatürre(pnömoni) en sık görülen, hekime başvurmaya neden olan, en fazla ölüme yol açabilen hastalıklar arasındadır. Çocuklarda, 65 yaş üstü yaşlılarda, kronik bir hastalığa sahip olanlarda (böbrek, şeker, kalp veya akciğer hastalığı gibi), sigara kullananlarda, bağışıklık sistemini baskılayan bir hastalık veya ilaç kullanımı olanlarda görülme sıklığı daha fazladır. Toplumda gelişen pnömoniler, tüm dünyada hastane başvurularının, tedavi giderlerinin, iş-okul günü kayıplarının ve ölümlerin önemli bir kısmından sorumludur.

Bazı zatürre (pnömoni) türlerinde hasta kişiden sağlam kişilere doğrudan bulaşma riski vardır. Ama zatürre (pnömoni) hastalık çoğunlukla, hastanın kendi ağız, boğaz veya sindirim kanalında bulunan mikropların akciğere ulaşmasıyla meydana gelmektedir. Normal durumda hastalığa neden olmayan bu mikroplar, vücut savunması zayıf düşmüş kişilerde zatürre (pnömoni) oluşturur. Kusmalar, geçirilmiş uzun süreli ameliyatlar, alkol kullanımı, grip salgınları da zatürre gelişimini kolaylaştıran diğer faktörler arasındadır.

Zatürre (Pnömoni) Nedenleri Nelerdir?

İltihaplanmaya virüs, bakteri veya mantar gibi mikroorganizmalar neden olur. Zatürreye yol açan otuzun üzerinde mikroorganizma bilinmektedir.

Bulaşma ; Zatürreye neden olan mikroplar kişiden kişiye, 1-2 metrelik mesafelerden yakın temas sonucu bulaşırlar. Hastalığın sağlıklı kişilere bulaşması, öksürük, aksırık ya da hasta kişilerin konuşması sırasında havaya yayılan damlacıkların doğrudan solunması yoluyla gerçekleşir.

Zatürreye neden olan bakteriler, yakın temas sonucu solunumla beraber vücuda alınır. Üst solunum yollarında, burun ve ağzın birleştiği yerde yerleşip çoğalırlar. Burada gruplar halinde yer alırlar. Kalabalık yerler, kapalı alanlar, insanların toplu hâlde yaşadığı okullar, askeriye ve yurtlar zatürrenin bulaşma olasılığının fazla olduğu yerlerdir. Salgın şeklinde ortaya çıkabilir fakat soğuk algınlığı kadar bulaşıcı değildir. Bulaşması için en uygun ortam bir arada yaşayan ailedir. Özellikle küçük çocuklar arasında yaygındır.

Dünya Sağlık Örgütü'nün verilerine göre dünyada her yıl her 1000 kişiden 10-15'i zatürreye yakalanmaktadır. Türkiye'de ise kayıtlı olarak yaklaşık 90.000 zatürre vakası görülmektedir.

Hastalığa ortam hazırlayan etmenler ;

Alkol, uyuşturucu maddeler, sigara ve kötü hayat şartları, ağır geçen grip hastalığı zatürreye ortam hazırlayan etmenlerdir. Genellikle kızamık, boğmaca, grip, difteri, suçiçeği, tifo ve çeşitli bakteri enfeksiyonları ya da vücudu aşırı ölçüde zayıf düşüren hastalıkların seyri sırasında ortaya çıkar.

Zatürre Belirtileri Nelerdir?

Üşüme- titreme, 39- 40 °C'ye varan yüksek ateş, öksürük, kirli, iltihaplı (yeşil, sarı, pas rengi) balgam çıkarma ve yan ağrısı olabilir. Bazı pnömoni türlerinde ise sinsi başlangıç olur. Birkaç gün devam eden iştahsızlık, halsizlik, eklem ve kas ağrılarını takiben kuru öksürük, ateş yükselmesi, bulantı, kusma, baş ağrısı gibi belirtiler olabilir. Bu şikayeti olan hastalar mutlaka doktora başvurmalıdır. Pnömoni ihmal edilmemesi gereken bir sağlık sorunudur. Erken teşhis edilmesi ve gecikmeden tedaviye başlanmasının ölümleri azalttığı bilinmektedir. Hastanın yakınmaları pnömoni'yle uyumlu ise genellikle yapılan muayene ve akciğer röntgenindeki bulgularla teşhis konulabilir. Gerekirse kan ve balgam tahlilleri yapılabilir.

Yaygın olarak görülen Zatürre(pnömoni) belirtileri;

- Titreme

- Sarı veya yeşil renkte balgam çıkartmak

- Pas renginde olan koyu kırmızımsı kıvamlı balgam

- Göğüs ağrısı

- Kuru ve hırıltılı öksürük

- Soluk alındığı zaman sırta çivi batırılıyormuşçasına duyulan ağrı hissi

- Şiddetli baş ağrısı

- Şiddetli bir titremenin ardından ateş yükselmesi

- Şuur kaybı

- Yorgunluk

- Önde meme bölgesi ve arkada ise kürek kemiğinin ucunda duyulan ağrı

- Solunum hareketleri ve öksürüğe bağlı olarak şiddetlenen göğüs ağrısı

- Kemik ağrısı

- İştah azalması

- Dalgınlık

- Algılama bozuklukları

- Dudaklarda oluşan uçuklar

- Halsizlik

- Aşırı susama

- Hızlı solunum

- Bayılacak gibi olma

- Baş dönmesi

- Yüzde şişme

- Boğaz ağrısı

- Yan ağrısı

- Kuru ve beyaz dil

- Dudaklarda mavileşme

- Miktarı azalmış ve bekletildiğinde açık renk tortu bırakan idrar

- Koma

Zatürre’ nin Başka Hastalıklara Benzer Yanları Nelerdir?

Zatürre (pnömoni), kalp yetmezliğine bağlı gelişen akciğer ödemi, emboli, hemoraji dediğimiz kanama, kimyasalların akciğerde verdiği tahribatlar, ilaç reaksiyonları, sistemik romatizmal hastalıklar, akciğere özgü sarkoidoz hipersensitivite akciğer hastalığı gibi hastalıklar, KOAH akut alevlenme, astım atağı, akut bronşit, halk arasında verem olarak bilinen tüberküloz ve hatta akciğer kanseri ile karıştırılabilmekte. Ayrıca karışabilen bu hastalıklar bazen zatürreye (pnömoni)  de eşlik edebilmektedir.

Zatürre (Pnömoni) Tedavi Nasıl Yapılır?

Antibiyotikler, bol sıvı alımı, istirahat, ağrı kesiciler ve ateş düşürücüler gibi tedaviler genellikle kullanılır. Hastaneye yatması gereken hastalarda daha farklı tedaviler gerekebilir. Çok ağır zatürre durumlarında yoğun bakımda yatış, solunum desteği uygulanma zorunluluğu doğabilir.

Zatürreye neden olan mikrobun belirlenmesi çoğu kez mümkün olmayabilir. Ancak zatürre tanısı konduktan sonra en kısa zamanda antibiyotik tedavinin başlanması gereklidir. Bu nedenle hastanın yaşı, kronik hastalıkları, zatürrenin şiddeti gibi durumlar dikkate alınarak antibiyotik tedavi başlanır. Balgamda herhangi bir mikrobun izlerinin saptanması ve bu mikrobun hangi antibiyotikle tedavi edilebileceğine dair veriler 72 saat içinde sonuçlanır. Sonuçlara göre antibiyotik tedavi yeniden düzenlenebilir.

Hastanın yaşı, hastalıkları, zatürrenin şiddeti gibi durumlara göre ayaktan mı, yoksa hastaneye yatarak mı tedavi edileceğine karar verilir.

Tedavi süresi hastalığın başlangıçtaki şiddetine, sorumlu mikroba, eşlik eden bir hastalığın olup olmamasına ve hastanın bireysel yanıtına göre değişebilir. Genellikle ateşin düşmesini takiben 5-7 gün daha antibiyotiğe devam edilmesi önerilmektedir. Ancak bazı mikrop türlerine bağlı zatürre durumlarında tedavi süresini 10-14 güne bazen 21 güne kadar uzatmak gerekebilir.

Zatürre (Pnömoni) Hastalığından Korunma Yolları;

Altta yatan kronik hastalıkların kontrol altına alınması, dengeli beslenme, hijyenik önlemler, sigara ve alkol alışkanlıklarının kontrolü, pnömokok ve yıllık influenza aşıları ile Toplumda Gelişen Pnömonilerin sıklığını ve ölüm oranı azaltılabilir. Aktif veya pasif sigara içmek de Toplumda Gelişen Pnömoniler için bağımsız bir risk faktörüdür ve tanı alan olgulara sigarayı bırakma konusunda tıbbi destek verilmelidir.

Elleri yıkama ve hijyene dikkat edilmesinin, bulunulan ortamın düzenli olarak havalandırılmasının, diyabet, kalp yetmezliği gibi kronik hastalıkların uygun şekilde tedavisinin yapılmasının zatürreden korunmada etkili olabilecek diğer önemli faktörlerden olduğu bilinmektedir.

Covid-19 virüsü ve zatürre arasındaki ilişki nedir?

Covid-19 virüsün neden olduğu bir gribal enfeksiyon olup, birçok organı etkileyebileceği gibi akciğerleri de etkileyebilir. Akciğerleri etkilediğinde oluşan zatürre Covid-19 virüsüne bağlı viral bir pnömonidir. Her Covid-19  hastasında pnömoni olması şart değildir.

Zatürre aşısı nedir?

En sık görülen mikrobik pnömoni;  pnömokok bakteriyel enfeksiyonuna bağlı oluşan zatürredir. Bu mikroba bağlı oluşabilecek hastalıkların riskini azaltmak amacıyla yapılan aşıya zatürre yani pnömokok aşısı denilmektedir. 

Kaç çeşit zatürre aşısı vardır?

İki çeşit zatürre aşısı bulunmaktadır. Zatürre yani pnömokok mikrobunun doksandan fazla çeşidi vardır. Aşılar bu çeşitlerin bir kısmına karşı etkili olabilmektedirler.

Polisakkarit aşı: 65 yaş üzerinde önerilir. 5 yılda bir yapılır.

Konjuge aşı: Çocuklukta yapılan ve erişkinde pnomoni riskini azalttığı düşünülen aşıdır. 

Polisakkarit aşılar ciddi pnömoni  yapan mikrop tiplerine karşı daha etkiliyken, konjuge aşı daha güçlü bağışıklık oluşturmaktadır. Bu nedenle her iki aşının da yapılması önerilmektedir.  Daha önce hiç zatürre aşısı olmamış bir kişide her iki aşı arada en az 8 hafta süre olacak şekilde yapılabilir.

Zatürre aşısı ne zaman ve kimlere yapılır?

-   Zatürre aşısı, 1- 5 yaş altı çocuklara düzenli aşı takvimi kapsamında uygulanmaktadır. Ülkemizde her sağlıklı çocuğa ikinci, dördüncü ve on ikinci ayda konjuge aşı yapılmaktadır. 

-    Bunun haricinde 65 yaş üzeri kişilere herhangi bir kronik hastalıkları olmasa da zatürre aşısı tavsiye edilir. 

-    5 yaş üzerinde KOAH bronşektazi gibi kronik akciğer hastalıkları, diyabet, hipertansiyon, tek akciğerin alınması durumu, kalp damar hastalıkları kronik böbrek ve karaciğer hastalıkları, kronik alkolizm, dalağın olmaması durumu, bağışıklık baskılanması durumları, kan hastalıkları, toplu yaşam yerlerinde enfeksiyon riski nedeni ile yaş sınırı olmaksızın zatürre aşısı yapılabilir.

Zatürre aşısı Covid-19 virüsüne karşı koruma sağlar mı?

Pnömoni aşısının Covid-19 hastalığına yakalanma riski ile bir ilişkisi yoktur. Pnömokok  yani zatürre aşısı yukarıda bahsedilen risk gruplarında Covid-19 enfeksiyonu sonrası tabloya eklenebilecek ikincil enfeksiyon riskini azaltabilir. Bu nedenle, sadece risk gruplarında bulunan kişilerin zatürre aşısı yaptırmasının bir anlamı vardır.

Zatürre aşısının yan etkileri nelerdir?

Pnömokok aşısı üst kola kas içine uygulanmaktadır. Uygulaması kolay ve iyi tolere edilmektedir. Aşı yerinde ağrı, hassasiyet, nadiren ateş dışında ciddi bir yan etkisi yoktur.

Zatürre (Pnömoni) Hastalığı Tedavisi hakkında merak ettiğiniz konuları Mediline Hastanesi Göğüs Hastalıkları Bölümü Uzman ekiplerine sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Hekimlerimizden  online randevu alabilir veya +90 (424) 237 11 11 nolu telefonumuzu arayarak bilgi alabilirsiniz.

Önemli Not: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka hekimlerimize başvurunuz.


Sosyal Medyada Paylaşın: