Mediline Hastanesi Elazığ Mediline Hastanesi Elazığ
  • Yıldızbağları Mah. Yunus Emre Bulvarı No:133 /23100 Elazığ
  • 0 (424) 237 11 11
  • 7/24 ACİL

Fazla miktarda kolesterol insan sağlığı üzerinde olumsuz etkilere yol açabiliyor. Hiperlipidemi bazı hastalarda belirgin bir belirti vermeden de ortaya çıkabiliyor ve rutin bir kan testinde fark edilebiliyor. Bu makalemizde Elazığ Özel Mediline Hastanesi İç hastalıkları Bölüm uzmanlarından Uzm. Dr. Asena Serap YALÇINKAYA, kolesterol yüksekliği, kan yağlarındaki yüksekliğin belirtileri ve tedavisi hakkında bilgi verdi.

Kolesterol yüksekliği nedir?

Vücudumuzun sağlıklı hücrelerin oluşumuna devam edebilmesi için kolesterole ihtiyacı vardır. Fazla miktarda kolesterol, sağlığımız üzerinde olumsuz etkilere yol açabilir. Bu durum farklı şekillerde oluşur ve genellikle önlenebilir ya da tedavi edilebilir. Lipid (yağ) miktarının fazla olduğu bir kan, genellikle "hiperlipidemi" olarak adlandırılır. Kandaki kolesterol miktarlarının aşırı miktarı olarak tanımlanır.

Yüksek kolesterol çeşitleri nedir?

Kolesterolün iki tipi vardır

İyi Kolesterol HDL : Yüksek yoğunluklu kolesterol olan HDL, iyi kolesterol olarak bilinmektedir. HDL, damar duvarında bulunan kolesterolü karaciğere taşıyarak damar sertliğine karşı koruyucu rol üstlenmektedir.

Kötü Kolesterol LDL : LDL İse düşük yoğunlukta kolesterol olup kötü kolesterol olarak bilinir. LDL damar duvarında birikerek damar sertliğine sebep olmaktadır. Kanda toplam kolesterol ve LDL kolesterolünün yüksek olması, HDL kolesterolünün düşük olması, kişi için risk faktörüdür. Bu riske sahip hastalarda kalp krizi, felç, damar tıkanması, böbrek yetmezliği gibi hastalıkların oluşum riski daha fazladır.

Hiperlipidemi olarak isimlendirilen hastalıkta hem kolesterol hem de trigliserid isimi verilen diğer yağ yükselir.

Kolesterol yüksekliği ailesel olabilir. Ailesel kolesterol yüksekliği olanlar, beslenmelerine dikkat etseler bile karaciğerde ihtiyaçtan fazla kolesterol üretilebilir.

Yüksek kolesterol zararları nedir?

Kanda aşırı miktarda bulunan kolesterol yavaş yavaş (yıllar içinde) damar duvarında birikir. Bu birikim sonucu o damarda daralma, tıkanma ortaya çıkar. Kolesterol hangi damarda birikmişse o damarla ilişkili sorunlar ve hastalıklar ortaya çıkar. Kolesterol yüksekliğinde belirti ve bulgular çoğu zaman ani kolesterol yükselmesine bağlı değildir, uzun süreli kolesterol yüksekliğinin damar duvarında kolesterol birikmesine yol açmasının sonucudur.

Kalbi besleyen damarlarda (koroner arterler) kolesterol birikimi bu damarlarda tıkanma ve daralmanın sonucu göğüs ağrısı, kalp krizi ve kalp yetmezliği gibi sorunlara neden olur. Bunların sonucu hasta koroner by pass ameliyatı (cerrahi olarak darlığın ortadan kaldırılması) veya anjiyoplasti (balonla daralmış koroner arterin genişletilmesi) işlemine ihtiyaç duyabilir. Beyini besleyen boyun damarlarında kolesterol birikimi olması felçlere, konuşma bozukluklarına, dengesiz yürümeye, bilinç kaybına yol açar.

Böbrek damarlarında kolesterol birikimi yüksek tansiyon ve böbrek yetmezliğine yol açabilir. Ana atardamarda (aort) kolesterol birikimi de tehlikelidir. Buradan kopan kolesterol birikintileri daha küçük damarları tıkayarak çok değişik sorunlara yol açabilirler. Bağırsağı besleyen damarları tıkayarak bağırsak ölümüne, göz damarlarını tıkayarak körlüğe, bacak damarlarını tıkayarak kangrene vs. yol açabilirler. Kolesterol yüksekliğine bağlı sorunlar ortaya çıktığı zaman hasta geç kalmış olabilir; bu nedenle kolesterol yüksekliğini önlemek, yükselmişse düşürmek çok önemlidir.

Yüksek kolesterol nedenleri nedir?

Yüksek kolesterolün en yaygın nedeni sağlıksız bir yaşam tarzıdır. Şunları içerebilir:

Sağlıksız beslenme alışkanlıkları: örneğin çok fazla yağ tüketmek gibi. Bir tür, doymuş yağ, bazı etlerde, süt ürünlerinde, çikolatada, fırınlanmış ürünlerle ve derin kızarmış ve işlenmiş gıdalarda bulunur. Başka bir tür trans yağ, bazı kızartılmış ve işlenmiş gıdalarda bulunur. Bu yağları yemek LDL (kötü) kolesterolü yükseltebilir.

Çok fazla oturma ve egzersiz ile fiziksel aktivite eksikliği: Bu HDL (iyi) kolesterolü düşürür.

Sigara: özellikle kadınlarda HDL kolesterolü düşürür. Ayrıca LDL kolesterolü yükseltir.

Cinsiyet: Menopoz öncesi kadınlarda kolesterol düzeyi erkeklere göre daha düşüktür. Menopoz ile birlikte LDL kolesterol düzeyi genellikle yükselmeye başlar.

Yaş ; Kolesterol seviyeleriniz yaşlandıkça yükselmeye eğilimlidir. Daha az yaygın olmasına rağmen, çocuklar ve gençler de dahil olmak üzere genç insanlar da yüksek kolesterole sahip olabilirler.

Kalıtım; Yüksek kan kolesterolü ailelerde genetik olabilir. Özellikle anne – baba veya kardeşlerinde erken yaşta kalp hastalığı olanlar. (ailesel hiperkolesterolemi (FH) kalıtsal bir yüksek kolesterol formudur. Diğer tıbbi durumlar ve bazı ilaçlar da yüksek kolesterole neden olabilen etkenlerdir.)

Obezite ; Aşırı kilolu olmak ya da obezite kolesterol seviyesini arttırır.

Ayrıca yüksek tansiyon ( hipertansiyon ), böbrek, karaciğer, tiroid hastalıkları da yüksek kolestrol  nedenleri arasındadır.

Yüksek Kolesterol belirtileri nelerdir?

-Kanda kolesterolün yüksek olması baş ağrısı, halsizlik, yorgunluk, isteksizlik gibi genel şikayetlere sebep olur.

-Yavaş yavaş, zaman içinde damar duvarında birikerek damar sertliği oluşturur.

-Adalelerin kemiğe bağlandığı tendon dediğimiz kısımlarında birikerek şişliklere neden olur. Tendonlar zayıflayarak, zorlandığı zaman kopmalar görülebilir. Tendonlarda yağ birikimi ve şişlik daha çok ailesel kolesterol yüksekliğinde görülür.

-Göz etrafında minik açık renkli lezyonlar kolesterolün biriktiğini gösterir. Gözde renkli kısım etrafında beyaz halka oluşumu meydana gelir.

-Yaş ilerledikçe bu halka görülebilir. Ailesel kolesterol yüksekliği olanlarda genç yaşlarda göz etrafında halka oluşabilir.

Yüksek olan kolesterol, damarların duvarında birikmeye ve kalınlaşmaya neden olur. Böylece kan akımı azalır, damarın beslediği organa ihtiyaç duyulan oksijen miktarı daha az gider. Oksijen alamayan dokulardaki hücrelerde buna bağlı işlev bozuklukları ve hücre ölümleri görülür.

Bulgular, beslenmesi bozulan organa göre değişir. Kalp koroner damarlarında tıkanıklık olursa kalp krizi, beyin damarlarında tıkanıklık inme, böbrek damarlarında tıkanıklık böbrek yetmezliği, ayak damarlarında tıkanma olanlarda kangren şeklinde, tutulan damarın beslediği organa göre bulgu verir. Ani ölümler görülebilir.

Kolesterol Yüksekliği Tıbbi Tedavi Yöntemleri

Ailesel kolesterol yükseliğinde diyet ve ilaç tedavisine hemen başlanmalıdır. Bu hastalarda sadece diyet yardımcı olmamaktadır.

Diğer hastalarda öncelik olarak, diyet tedavisi ile başlanmalıdır.

Statinler ; Statinler olarak isimlendirilen kolesterol düşürücü ilaçlar en çok tercih edilen ilaçlardır. Karaciğerde kolesterolün yapılmasını engelleyip damar duvarında biriken kötü kolesterolün azalmasını sağlarlar.

Statinler grubunda atorvastatin, fluvastatin, lovastatin, pitavastatin, pravastatin, rosuvastatin ve simvastatin ilaçları vardır.

Statinlerin yan etkileri ; Statin grubu kolesterol düşürücülerin en sık görülen yan etkisi kas ağrılarıdır. Bazı kişilerde cinsel istekte azalmaya ve kas-eklem ağrılarına neden olabilir. Nadir olarak, karaciğer ve böbrek üzerine yan etkileri mevcuttur.

Kolesterol hdl ve ldl ; Karaciğer, gıdaların emiliminde gerekli olan safra asitlerini kolesterolden oluşturur.

Kolesteramin, kolestipol, kolesevelam gibi safra asidini bağlayan reçineler, safra asitlerinin dışkıyla atılmasını sağlar. Karaciğer de kolesterolden daha fazla safra asidi yapmak için kolesterolü kullanır ve vücuttaki kolesterol azalır.

Bu ilaçların yan etkisi daha azdır. Kabızlık ve şişkinlik yapabilir. Mide-bağırsak hastalığı olanlarda tercih edilmez.

Gıdalarla alınan kolesterolün bağırsaklardan emilimini engelleyen ezetimib isimli ilaç da kolesterol düzeylerinin düşürülmesine yardımcıdır.

Statin grubu ilaçlarla beraber de kullanılabilmektedir. Trigliserid yüksekliğinde fibratlar, omega-3 yağ asitleri kullanılmaktadır.

Yüksek Kolesterol İçin Yaşam Tarzı Değişiklikleri

Egsersiz; Aşırı kilonun verilmesi en önemli adımdır. Vücut ağırlığının %5- 10’u kadar verilerek kolesterol düzeylerinde önemli bir düşüş sağlanabilir.

İyi bir beslenme ve egzersiz programı ile bu başarılabilir. Televizyon izleme alışkanlığı olanların patates cipsi atıştırmak yerine dilimlenmiş havuç tüketmeleri, alkollü içecek yerine yeşil çay gibi içecekleri tüketmeleri ciddi katkı sağlar.

Günlük fiziksel aktivitenin artırılması, asansör yerine merdivenlerin kullanılması yararlıdır. Aşırı kilolu olunsun olunmasın, egzersiz kolesterol düzeylerinin azaltılmasında yararlıdır.

İyi kolesterolü, yani HDL kolesterolü arttırması nedeni ile büyük önem taşır. En basit egzersiz günde 30 dakikalık tempolu, yürüyüştür. Doktorun izin verdiği süre ve yoğunlukta egzersiz yapılmalıdır.

Sigaranın bırakılması iyi kolesterol HDL’yi artırır. Sigarayı bıraktıktan 20 dakika sonra kan basıncı azalır, 24 saat sonra kalp atağı riski azalır, bir yıl sonra kalp atağı riski sigara içenlere göre %50 azalır, 15 yıl sonra da hiç sigara içmeyen kişilerin seviyesine gelir.

Yüksek kolesterol (Hiperkolesterolemi) tedavisi hakkında merak ettiğiniz konuları Mediline Hastanesi Dahiliye (İç Hastalıklar) Bölümü Uzman ekiplerine sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Hekimlerimizden  online randevu alabilir veya +90 (424) 237 11 11 nolu telefonumuzu arayarak bilgi alabilirsiniz.

Önemli Not: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka hekimlerimize başvurunuz.


Sosyal Medyada Paylaşın: