Mediline Hastanesi Elazığ Mediline Hastanesi Elazığ
  • Yıldızbağları Mah. Yunus Emre Bulvarı No:133 /23100 Elazığ
  • 0 (424) 237 11 11
  • 7/24 ACİL

Varikosel, düşük sperm üretiminin ve kısırlığa neden olabilecek sperm kalitesinin düşmesinin yaygın bir nedenidir. Varikoseller genellikle ergenlik döneminde oluşur ve genellikle sol testiste görülür. Peki, varikosel nedir? Belirtileri ve tedavisi ile ilgili merak edilen soruların cevaplarını sizler için derledik.

Varikosel Nedir?

Varikosel, erkeklerde testisleri koruyan gevşek cilt torbası olan erbezi torbalarında, yani diğer adıyla skrotumda yer alan toplardamarların şişerek genişlemesi ve büyümesi durumunun tıbbi adıdır. Varikosel, bacaklarda görülebilen “variköz ven” yani varisli damarlar ile benzerlik göstermektedir. 

Vakalar genellikle sol testiste olmak üzere, testislerin üst kısmında görülür. Bireyler uzanırken varikoseli göremeyebilir, ancak ayağa kalkıldığında gözler görülecek kadar belirgin hale gelebilir. El ile dokunulduğunda torba içinde plastik borular ya da solucanlar varmış gibi bir his uyandırabilir.

Varikosel oldukça yaygın bir tıbbi durumdur ve genellikle genç erkekleri etkiler. Erkeklerin yüzde 10 ila 15'i arasında bu problem görülebilir. Varikosel kendiliğinden bir tıbbi soruna yol açmayabilir, ancak sorunlara neden olursa bir üroloğa başvurmak en doğrusu olacaktır. 

Varikoseller düşük sperm üretiminin ve sperm kalitesinin infertiliteye yani kısırlığa neden olabilecek miktarlara azalmasının arkasında yatan yaygın bir nedendir. Bununla birlikte, tüm varikosel vakalarında sperm üretimi etkilenmez. Varikosel kısırlığın yanı sıra testislerin normal olarak gelişmemesine veya büzülmesine neden olabilir.

Çoğu varikosel zaman içinde gelişir. Ancak, çoğu vakada varikoselin teşhis edilmesi kolaydır ve yine vakaların büyük bir çoğunluğunda tedaviye ihtiyaç yoktur. Varikosel sadece semptomlara neden olursa tedavi edilebilir ve kullanılan yöntem genellikle cerrahi müdahaledir.

Varikosel kısırlığa neden olur mu?

Varikosel tedavi edilebilir kısırlık nedenleri arasında birinci sırada yer almaktadır. Varikosel erkek kısırlığına neden oluyorsa bu durumda ameliyat kararı verilebilir. Ancak her varikoselin kısırlık nedeni olmadığı ve ameliyattan sonra her hastada sperm değerlerinde düzelme olmayabileceği dikkate alınmalıdır.

Varikosel neden olur?

Varikoselin nedeni tam olarak bilinememektedir. Yaklaşık %90 varikosel sadece sol tarafta ortaya çıkar ve görülür. Sadece sağ tarafta %1-2 oranında rastlanır. İki tarafta birden görülme oranı da %8-9 civarındadır. Varikosel genellikle sol tarafta görülmesinin nedeni yumurtaların (testislerin) kirli kanını boşaltan damarların böbrek venine boşalması ve daha dik açılı olması sorumlu tutulmaktadır. Sağ tarafta ise vena kava dediğimiz ana toplar damara daha yatay açıyla boşalır ve daha nadir görülür. Bu nedenle varikoseli çoğunlukla sol tarafta düşünmeliyiz. Yumurta (testis) kanserlerinde ya da karın içi kanserlerde toplar damarlara basıya bağlı olarak varikosel görülebilmektedir. Özellikle sadece sağ tarafta ise hastanın bu açılardan değerlendirilmesi gerekir.

Varikoselin dereceleri nelerdir?  

Klinik ortamda yapılan muayeneye göre varikosel 3 evre yani Grade olarak değerlendirilmektedir.

1. Derece  : Ayakta muayene olan hastada herhangi bir belirti olmayıp, ıkındırıldığı zaman elle varikoselin tespit edildiği durumdur.

2. Derece : Ayakta gözle hafif derecede varikosel görülmektedir. Ikındırma manevrası sonucu elle belirgin olarak damarların görülür hale geldiği durumdur.

3. Derece : Ayakta muayene olan hasta hiç ıkındırılmadan damarların görülür halde olduğu, ıkındırma manevrası sonunda bu görüntünün daha da belirgin hale geldiği durumdur.  

Varikosel Belirtileri Nelerdir? 

Bir varikosel genellikle kendi formu haricinde ortaya bir belirti veya semptom çıkarmaz. Nadiren ağrıya neden olabilir. Varikosel ağrısı hafif bir rahatsızlıktan keskin bir acıya kadar yayılan bir yelpaze üzerinde hissedilebilir, özellikle uzun süre ayakta durma ve fiziksel efor harcama ile artabilir. 

Sabahtan akşama kadar hissedilen ağrı seviyesinde artış görülebilir. Bireyler sırt üstü uzandıklarında hafifleyerek rahatlayabilir. Ağrının yanı sıra erkek doğurganlığında azalmaya neden olabilir. 

Varikoseller zaman içerisinde daha belirgin hale gelebilir. Bir çok vakada içi plastik boru ya da solucan dolu bir torba gibi göründüğü ifade edilmektedir. Hemen her seferinde sol testiste olmak üzere şişmeye neden olabilir. 

Ancak semptom göstermeyen varikoseller genel olarak doğurganlık değerlendirmesi veya rutin bir fizik muayene sırasında saptanmazlarsa fark edilmeyebilirler. Ancak testis torbasında ağrı veya şişlik yaşayan, erbezi torbasının içinde bir kitle hisseden, testislerinin farklı boyutlarda olduğunu fark eden, gençliğinizde bir varikosel geliştiren veya çocuk sahibi olma ile ilgili sorunları olan bireylerin mutlaka doktora başvurması gereklidir. Skrotal kitlelere veya testiküler ağrılara neden olan bir çok tıbbi durum vardır ve bunlardan bazıları acil tedavi gerektirir.

Varikosel Tedavisi

Varikosel tanısının ardından ilk olarak testis boyutları arasında bir fark olup olmadığı ve testisin kıvamına bakılmalıdır. Sperm parametrelerinin değerlendirildiği semen analizinin yapılması tedavide belirleyici olmaktadır. Hastanın sperm parametrelerinde bir sorun yoksa ameliyat edilip edilmemesi tartışmalıdır.

Bu tür hastalara sperm parametrelerini bozabilecek;

Beslenme alışkanlığı

Sigara ve alkol kullanımı

Toksik maddelere maruz kalma

Sperm parametrelerini ve spermin bulunduğu ortamı düzeltici antioksidan ilaçlar ve beslenme yöntemlerini önerilebilmektedir. Teşhisin ardından hangi varikosel hastalarının ameliyat edilip edilmeyeceği sorusu gündeme gelmektedir. Varikosel derecesine bakarak ameliyat kararı vermek doğru bir yaklaşım değildir. Bazı olgularda 1. Derece varikosel dahi ameliyat edilebilirken, bazı olgularda 3 derece  varikosel için ameliyat kararır verilemeyebilir. Ameliyat kararır hastaya göre değişen bir durumdur.  

Varikosel teşhisi koyulan ancak infertilite problemi olmayan ya da sperm parametrelerindeki bozulma sınırda olan hasta grubunda destek tedaviler önerilebilir.  Çok şiddetli sperm kaybı yaşamamış, sperm hareketinin tamamen kaybolmadığı ve sperm şekil bozukluğu minimum seviyede olan hastalar için antioksidan ajanlar verilebilir. Ancak varikosel teşhisi konulmuş ve sperm parametreleri bozuk, kısırlık yaşayan hastalarda ameliyat önerilebilir. Bu tür hastalarda rahatsızlığın giderilmesi için egzersiz, beslenme düzenini ve yaşam tarzındaki değişikliklerin herhangi bir yararı bulunmamaktadır. 

Varikosel Ameliyatı : Varikosel tespit edilen spermogram parametreleri bozulmamış ancak ağrısı olan hastalarda, ameliyat sonrası dönemde ağrının devam edebilmesi riski nedeniyle öncelikli olarak ameliyat düşünülmemelidir. Ameliyat olması önerilen hastalar; spermogram tetkikinde bozukluk saptanan hastalar, daha önceki dönemde çocuk sahibi olmasına rağmen şu an çocuk sahibi olamayan hastalar ve zaman içerisinde kötüleşme ihtimali olması nedeniyle yüksek dereceli varikoseli olan hastalar olarak sıralanabilir. Testislerde ve kasık bölgesindeki ağrısı diğer yöntemlerle geçmeyen hastalarda da varikoselektomi ameliyatı yapılabilir.

Tedavide varikosel hastalığının tespit edildiği taraftaki kasık bölgesindeki cilt dokusu yaklaşık 3-4 cm’lik bir kesi ile açılır. Testise giden damarlar ortaya konulur. Genişleyerek özelliğini kaybetmiş olan damarlar bağlanarak kullanılmaz hale getirilir. Bu aşamada testise temiz kan götüren atardamar (arter),testisin lenf akımını sağlayan lenfatik damarlar ve testisten spermleri taşımakla görevli olan vaz deferens adı verilen kanal dikkatle korunur.

Ameliyatın mikroskopik yöntemle yapılması cerrahi başarı şansını arttırırken, gelişebilecek olası komplikasyon ihtimalini de azaltır. Ameliyat sırasında lenfatik damarlar, bağlanan yapısı bozuk toplardamarlardan dikkatlice ayrılmaz ise; ameliyat sonrası dönemde “Hidrosel” adı verilen testis dokusu etrafında lenfatik sıvı birikmesi ile kendini belli eden durum meydana gelebilir.

Sperm parametreleri normal olan, sadece radyolojik olan varikoseli saptanmış, vezikoüreteral reflü olmayan ya da damar çapı normalin altında olan hastanın ameliyat edilmesine gerek yoktur.

Sperm parametreleri bozulan olgular ameliyattan daha fazla fayda görmektedir.

Yetişkinlik dönemindeki varikosellerde testis boyutları ve kıvamını değerlendirerek klinik takibin yapılması önemlidir

Sadece ağrı nedeniyle varikosel ameliyatı doğru bir yaklaşım değildir

Ameliyat sonrasında yüzde 60-70 sperm parametrelerinde düzelme olur.

Ameliyat sonrası değerlendirmenin 6. ayda yapılması ve sperm parametrelerinde değişikliğin belirlenmesi önemlidir.

Tedavide kabul edilen yaklaşım mikrocerrahi yöntemle kasık bölgesinden yapılan girişimlerdir.

Varikosel ameliyatı sonrası dönemde bir günlük istirahat sonrası günlük faaliyetler yerine getirilebilir. Yaklaşık 2 hafta sonra aktif cinsel hayata ve yaklaşık 4 hafta sonra ağır iş hayatı ve egzersize dönüş mümkündür. Ameliyat sonrası dönemde 3 ayda bir olarak spermogram ile takip yapılır. Ameliyatın 6. ayında spermogram parametrelerinde düzelme olan hastaların 9. ve 12. aylarında iyileşmeye dair bulgular daha da belirgin hale gelmektedir ancak 6. ayda hala düzelme sağlanmayan olgularda takip eden dönemde ek bir düzelme beklenmemeli, ek tedavi seçenekleri değerlendirilmelidir.

Varikosel Tedavisi hakkında merak ettiğiniz konuları Mediline Hastanesi Üroloji Bölümü Uzman ekiplerine sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Hekimlerimizden  online randevu alabilir veya +90 (424) 237 11 11 nolu telefonumuzu arayarak bilgi alabilirsiniz.

Önemli Not: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka hekimlerimize başvurunuz.

Sosyal Medyada Paylaşın: