Mediline Hastanesi Elazığ Mediline Hastanesi Elazığ
  • Yıldızbağları Mah. Yunus Emre Bulvarı No:133 /23100 Elazığ
  • 0 (424) 237 11 11
  • 7/24 ACİL

Sosyal Fobi; bireyin diğer bireyler tarafından eleştirilme, seyredilme ve yargılanabileceği kaygısını taşıdığı toplumsal ortamlarda, kişinin hata yaparak başkalarının önünde rezil olacağından, küçük düşeceğinden veya utanç duyacağından korktuğu bir kaygı bozukluğudur. 

Sosyal Fobi rahatsızlığı olan bireyler başkalarıyla etkileşimde bulunarak yapılması gereken eylemleri üstlenmekten çekinir ve korkarlar. Örnek vermek gerekirse; sosyal fobisi olan bireyler genellikle sosyal hayat içinde yaşanabilecek market alışverişi, birisine yol tarifi sormak, güvenliğe selam vermek gibi etkileşimlerde bile yoğun kaygı ve korku durumu yaşayabilirler. Korkunun bir sonucu olarak, kişi aşırı sıkıntı içinde bazı sosyal ortamlardan kaçabilir.

Tedavi edilmeyen sosyal fobi, bireyin okul, iş, sosyal hayat ve ilişkileri de dahil olmak üzere günlük yaşamını bozabilir. Topluluk önünde kendilerini ifade etmekten korkarlar. Sosyal fobi; kendi kendine iyileşmeyen kronik bir rahatsızlıktır, ancak psikoterapi tedavi ile hastalığın iyileşmesi mümkündür.

Sosyal Fobinin Belirtileri Nelerdir?

Sosyal fobide korkulan durumla karşılaşıldığında bedensel belirtiler ortaya çıkar. Bunlar yüz  kızarması, terleme, ağız kuruluğu, çarpıntı, nefes kesilmesi, nefes darlığı, mide barsak sisteminde rahatsızlık, diyare, kas gerginliği, titreme gibi. Bu sırada aklından geçen düşünceler “güçsüzüm, yetersizim, çirkinim, beğenilmiyorum, sevilmeye layık değilim, hata yapmamalıyım, mükemmel olmalıyım, kaygılı olduğumu belli etmemeliyim, rahat davranmalıyım, kusursuz görünmeliyim, herkesin beğenisini kazanmalıyım” şeklindedir. Bu düşünceler sonrasında oluşan kaçınma belirtileri ise korkulan ortama girmeme, korkulan ortamı terk etme, göz temasından kaçınma, ilgisiz şeyler düşünme şeklinde olabilir.

Sosyal Fobinin Psikolojik Belirtileri;

Girilecek sosyal durum ile ilgili günler, haftalar, hatta aylar öncesinden aşırı düzeyde endişelenmek

Özellikle tanımadığınız insanlar tarafından izlenme ve yargılanma korkusu

Her gün bulunulan topluluklarda bile aşırı telaşlanma ve kaygılanma

Kendinizi utandıracak ya da aşağılayacak tarzda davranışlar sergilemekten korkmak

Başkalarının sizin tedirgin olduğunuzu farketmesinden korkmak

Yaşamını olumsuz yönde etkileyecek derecede sosyal ortamlardan kaçınmak

Sosyal Fobinin Fiziksel Belirtileri;

Kalp çarpıntısı veya göğüs sıkışması

Ses titremesi

Hızlı solunum, nefes almada zorluk

Terleme veya sıcak basması

Mide bulantısı, mide sorunları

Ağız kuruluğu

Titreme

Kas gerilmesi

Yüz kızarması

Baş dönmesi, bayılma hissi

Nemli eller

Tik, seyirme

Şiddetli baş ağrıları

Sosyal fobinin başlama yaşının erken olması ciddi sorunlar doğurur. Bunların içinde en önemlisi depresyon, madde bağımlılığı ve ilaç bağımlılığıdır. Özellikle batılı ülkelerde yapılan çalışmalarda sosyal fobide alkol kullanımı normal toplum bireylerine oranla 2,5 kat daha yüksek bulunmuştur. Bu da alkolün daha rahat davranmayı sağlaması ile açıklanabilir ki bu durumda zamanla alkol bağımlılığı riskini artırmaktadır. Alkolikler arasında yapılan bir çalışmada sosyal fobi görülme sıklığının normale oranla 9 kat fazla olduğu tespit edilmiştir.

Sosyal  nedenleri nelerdir?

Sosyal fobide beyin kimyasında bir takım düzensizliklerden söz edilmektedir. Diğer kaygı bozukluğu'nda olduğu gibi sosyal fobide de bunun olduğu görülmektedir. Tıpkı tehdit algısı varmış gibi otonom sinir sisteminde aşırı uyarılma, kalp atımında hızlanma,  mide bağırsak sisteminde hareket gibi panik atağa yakın bir şey yaşanmaktadır. Bazı durumlarda bayılma gözlemlenmektedir. Sosyal fobi durumunda da diğer psikolojik sorunlar gibi kimyasalların bir dengesizliği söz konusudur. Sosyal fobi de genetik yatkınlıktan da söz edilebilir. Ailede de olup olmadığı sorgulandığında, yakın akrabalarda benzer problemin olduğu sıklıkla görülmektedir.

Anne babanın çok koruyucu-kollayıcı, eleştirel tutumda olması halinde çocuğun sosyal fobik olma riski artmaktadır. Her hareketi kontrol edilen bir çocuk tedirgin olabilir ve iyi niyetli hareketler bile çocuğu olumsuz etkileyebilir. Günlük yaşamın her ayrıntısında kontrol edilen, psikolojik ve fiziksel şiddete maruz kalan çocukta risk artar. Suçluluk duyguları yerleşebilir, kendini değersiz görebilir, güvensizlik yaşayabilir. Bu da ileride okul yaşamında kendini ifade etme konusunda başarısız olmasını beraberinde getirir.

Sosyal Fobi Tedavisi ;

Sosyal fobi doğru gerçekleştirilen tedavi ile genellikle tamamen iyileştirilebilen bir psikiyatrik rahatsızlıktır. Fakat tedavinin başarısını birçok faktör etkileyebilir. Bu faktörler 

·    beraberinde farklı psikiyatrik hastalıkların görülmesi, 

·    başlangıcının erken yaşta olması, 

·    kişinin tedaviye olan isteği, 

·    kişinin tedavi sürecindeki iyileşmeye yönelik çabası olarak sayılabilir. Bu faktörler ışığında beklentilerin gerçekçi boyutta olması gerekir. 

Sosyal fobide tedavi ilaçla yapılan tedavi ve psikoterapi olarak iki tiptedir. Hastalığın şiddetine göre bazen sadece psikoterapi uygulanırken genellikle iki tedavinin birlikte uygulanması tercih edilir. 

İlaç dışı tedavi yönteminde bilişsel davranış terapisinin (BDT) sosyal fobi çözümünde en etkili yöntemdir. 

 Bilişsel davranışçı terapinin amacı sosyal fobi teşhisi konmuş kişinin düşüncelerinin daha mantıklı bir yere yönlendirilmesi ve daha önce kişinin kaygı duymasına neden olmuş durumlardan kaçınmamasını sağlanmasıdır. Bu terapide sosyal fobili kişinin kaygılarının nedeni araştırılır ve korkularıyla yüzleşmesi sağlanır. Kişinin kaygı duymasına neden olan herhangi bir olaya karşı daha önce verdiği tepkileri tanıması ve daha öncekilerden farklı bir tepki vermesi sağlanır. Sistematik duyarsızlaştırma bu terapinin en önemli amaçlarındandır. Sistematik duyarsızlaştırma sonucunda kişi korkularıyla başa çıkmayı öğrenir. 

Sosyal fobi tedavisinde kullanılan ilaçlar genellikle serotonin dengesizliği veya serotonin yetersizliği üzerine etkilidir. Bu ilaçların etkileri ancak 2-3 hafta içerisinde görülebilir. Ancak 10 hafta kullanım sonrasında ilacın etkinliğine dair bir yorum yapılabilir. Bu ilaçlar kişide kalıcı bir hasara neden olmazlar. Gerekli etki için tedavi süresi ortalama 9-12 ay olmalıdır.

·    Bilişsel davranış terapisinin yanında ilaç tedavisinin uygulanması tedaviyi daha etkili hale getirir ve belirtilerin azalmasını sağlar. 

·    Bu tedavi yöntemlerine ek olarak sosyal fobinin tedavisinde sosyal becerilerin geliştirilmesi amacıyla danışmanlık ve nefes egzersizleri gibi teknikler de kullanılabilir.

Sosyal Fobi Tedavi Edilmezse ; Duyulan korku sosyal beceride görülen eksiklik veya yaşanan herhangi bir kötü olay sonucunda ağırlaşarak panik atağa çevrilebilir.

Tedavisi yapılmayan veya herhangi bir destek almayan sosyal fobili kişilerde bu durum ileride sosyal hayatta, iş hayatında, okul hayatında veya ilişkilerde birçok probleme neden olabilir. Kişinin günlük hayatını olumsuz yönde etkiler, kişinin günlük rutinini bozar. Tedavi edilmeyen durumlarda ayrıca kişide ilerideki zamanlarda depresyon ve alkol kullanımının artması görülebilir.

Sosyal fobi tedavisi hakkında merak ettiğiniz konuları Elazığ Özel Mediline Hastanesi Psikoloji Bölümünden Psk. Kübra AYDIN'a sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Hekimlerimizden online randevu alabilir veya +90 (424) 237 11 11 nolu telefonumuzu arayarak bilgi alabilirsiniz.

Önemli Not: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka hekimlerimize başvurunuz.


Sosyal Medyada Paylaşın: