Mediline Hastanesi Elazığ Mediline Hastanesi Elazığ
  • Yıldızbağları Mah. Yunus Emre Bulvarı No:133 /23100 Elazığ
  • 0 (424) 237 11 11
  • 7/24 ACİL

Makula dejenerasyonu olarak da bilinen sarı nokta hastalığı, özellikle 50 yaş ve üzerinde sık olarak görülmekle beraber merkezi görme kaybının en önemli nedenidir. Hastalığın en önemli sebebi genetiktir. Peki sarı nokta hastalığı nedir? Belirtileri nelerdir? Tedavisi var mıdır? gibi soruları Elazığ Özel Mediline Hastanesi Göz Hastalıkları Bölümü uzmanlarından Op. Dr. Kader Yıldız DOĞAN cevaplandırdı ve bilgilendirdi.

Sarı nokta hastalığı nedir?

Bir genel görme alanımız var. Bunu bir düzlem üzerinde, daire şeklinde bir alan olarak tanımlayabiliriz. Bunun yanı sıra bu dairenin merkezinde bulunan ve net görüşümüzü sağlayan bir de merkezi görüş alanımız var. Merkezi görüş alanı hassas ve ince işleri yapmada önemlidir. Daire şeklindeki görme alanımızda, merkezden çevreye doğru gidildikçe görme duyarlılığında azalma oluyor. Ama çevresel görüş alanı net görüş sağlamada önemli olmasa da, harekete duyarlıdır. Bu nedenle de çevresel görme de gözün önemli bir fonksiyonu. Örneğin; otomobil kullanırken veya yanımızdan bir şey geçiyor mu geçmiyor mu diye bakarken çevresel görme gerekir. Ama gözümüz için asıl olan merkezi görme. Makula, merkezi görmemizin yüzde 90’ını sağlıyor. Yaşa bağlı olarak makulamızda bozukluk başlayınca, merkezi görmemiz bozuluyor. Sarı Nokta Hastalığının tipleri;

KURU TİP Makula dejenerasyonu:: Diyette ki bazı mineral ve vitaminlerin eksik alınmasına bağlı sarı noktadaki görme hücrelerinin hasar görmesi ve ölmesi sonucunda gelişir ve sarı noktada Druzen adı verilen görme hücrelerinin metabolik artıkları birikir. Kuru tip Sarı Nokta Hastalığı’nın en çok görülen (% 90) ve daha az tehlikeli olan tipidir. Görme yıllar içinde azalır. Ancak kuru tip Sarı Nokta Hastalığı olan 10 hastadan biri yıllar içerisinde Yaş Tip Sarı Nokta Hastalığı geliştirir, yaş tip Sarı Nokta Hastalığı ise daha ciddi olan ve merkezi görmenin kaybına neden olan tipidir.

KURU TİP Makula Dejenerasyonu Belirtileri;

Yazıların bulanık görünmesi

Renklerin daha az parlak görünmesi

Puslu görme

YAŞ TİP Makula dejenerasyonu: Yaş tip Sarı Nokta Hastalığı, sarı noktanın altında büyüyen, zamanla sızdıran ve kanamaya neden olan damarların gelişmesiyle ortaya çıkar. Damarlarda meydana gelen bu kanama ve sızdırma sarı noktada ki görme hücrelerine zarar verir ve zamanla sarı noktada skar yani nedbe dokusu gelişerek merkezi görmeyi bozar. Yaş tip, kuru tipe göre daha ciddidir ve tedavi edilmezse günler içerisinde hasta merkezi görmeyi kaybedebilir. Yaş tip göz içine ilaç enjeksiyonlarıyla tedavi edilmesine rağmen zaman içerisinde sarı noktada meydana gelen sikatrizasyon ile  merkezi görmede kayıp meydana gelebilir.

YAŞ TİP Makula Dejenerasyonu Belirtileri;

En belirgin ve ilk belirtisi çarpık görmedir.

Renkleri daha soluk görme

Görme alanının merkezinde oluşan karanlık bölgeler ya da boş alanlar, bir başka deyişle baktığımız yerin veya cismin

ortasında bulanık bir alan veya karanlık bir leke görme

Düzgün çizgileri ya da yüzleri kırık ya da dalgalı görme

Okuma sırasında yazıları bulanık görme veya harfleri bozuk görme

Keskin görme gerektiren okuma ve benzeri aktivitelerde güçlük

Yüzleri tanımada güçlük

Daha fazla aydınlatma ihtiyacı, ışığa hassasiyet, gece görüşünde azalma ve zayıflamış renk hassasiyeti de yaş tip sarı nokta hastalığının belirtileri arasında bulunur.

Her iki tipte de hasta merkezi görmesini kaybeder. Kitap okumak, telefon numaralarını ya da elindeki parayı ayırt etmek, yüzüne baktığı kişiye tanımak, televizyon izlemek zorlaşır.

Sarı Nokta Hastalığı ( Makula Dejenerasyonu) Risk Faktörleri Nelerdir?

Sarı nokta hastalığının neden geliştiği kesin olarak bilinmemektedir. Bununla birlikte, sarı nokta hastalığının gelişme riski yüksek olan çeşitli gruplar tanımlanmıştır. Bu gruplar aşağıdaki gibi sıralanabilir:

Yaş : Yaş artıkça sarı benek hastalığının görünme oranı artar. Özellikle 50 yaş üzeri bireyler, bu hastalığa yakalanmaya daha müsaittirler.

Aile geçmişi ve genetik faktörler : Araştırmalar sarı nokta hastalığından sorumlu birçok gen keşfetmişlerdir. Bu nedenle hastalığın kalıtsal özelliği olduğu düşünülmektedir.

Irk : Sarı benek hastalığı beyaz ırkta daha fazla gözlenmektedir.

Tütün kullanımı : Sigara içmek ya da sigara dumanına maruz kalmak sarı benek hastalığı riskini artırmaktadır.

Obezite : Araştırmalar erken evre sarı benek hastalığının daha hızlı ilerlemesinde obezitenin etkisi olduğunu göstermektedir.

Kardiyovasküler hastalıklar : Eğer bireyde kalbi ya da kan damarlarını etkileyen kardiyovasküler hastalıklar varsa, sarı nokta hastalığı için daha yüksek risk altındadır.

Sarı benek hastalığı ilerleyip ciddi görme kaybı yaşayan bireyler zamanla depresyon ya da sosyal izolasyon tehdidi altına girebilirler. Bunun haricinde bazı hastalarda Charles Bonnet sendromu denen görsel halüsinasyonlar deneyimlenebilir. Buradaki halüsinasyonlar psikolojik bir rahatsızlıktan kaynaklanmaz. Halüsinasyonlar, ışık görme şeklinde fotopsiler, geometrik şekiller, desenler, yüzler, insan, hayvan, manzara, taşıt araçları, binalar, liliputian (parmak insan) görüntüler şeklinde olabilir. Bu halüsinasyonlar hastanın bilinci açık iken ve kontrolü dışında gelişir. Bulanık görüntünün üzerinden halüsinasyonlar görülür ve ikisi birbirinden ayrılabilir.

Sarı nokta hastalığı teşhisi nasıl konulur?

Sarı nokta hastalarına göz dibi muayenesi retinada bir bozukluk olup olmadığını görmek açısından önemlidir. Bunun haricinde hekiminiz gerek görürse optik koherens tomografi (retina tomografisi), fundus floresein anjiografi (göz anjiyosu) ve optik koherens tomografi anjiyografi (ilaçsız göz anjiyosu) gibi tetkikler isteyebilmektedir. Bunun haricinde hasta, hastalığının gidişatını takip etmek için kendi kendine Amsler Grid testi (kareli kağıt testi) de uygulayabilir

Sarı Nokta Hastalığı Tedavi Yöntemleri? 

Kuru tipten yaş tipe geçmiş sarı nokta hastalığı acil tedavi gerektiren bir durumdur. Yakın zamana kadar bu hastalıkta uygulanan tedaviler yüz güldürücü sonuçlar vermezken, bugün için gelişen teknolojiler ve yeni tedavi şekilleri ile son derece başarılı sonuçlar alınmaktadır. Yaş tip sarı nokta hastalığında tedavide amaç, hastalığa neden olan tabakalar arasındaki istenmeyen damar tomurcuklarının, sıvı sızıntılarının ve kanamaların kurutulmasıdır. Bunun için farklı tedavi seçenekleri mevcuttur. Laser Tedavisi Yaş tip sarı nokta hastalığında uygulanan en eski tedavi yöntemidir. Laser tedavisi uygulanabilen durumlar bugün için sınırlıdır.

Tüm yaş tip sarı nokta hastalarının yaklaşık %15’i standart laser tedavisine müsaittir. Laser tedavisi uygulanan hastalarda %50 oranında damar tomurcuğu yeniden aktive olabilmektedir. Fotodinamik Tedavi (PDT) Standart laser tedavisinden sonra geliştirilen ve yaklaşık 10 senedir uygulanan bir tedavi yöntemidir. PDT’de verteporfin (Visudyn) denilen bir madde koldan iğneyle verilerek bu ilacın gözde hasarlı dokuya bağlanması sağlanır. Ardından özellikli bir laser tedavisi 83 saniye boyunca göze uygulanır. Yaş tip sarı nokta hastalığının bazı tiplerinde etkilidir. Genellikle görme artışı sağlamaz, 1 yıllık tedavi süresinde mevcut görmeyi koruma oranı yaklaşık %50-60’tır. İlerleyen yıllarda bu oran düşer. Bugün için sadece uygun vakalarda olmak üzere nadiren tek başına kullanılır. Bunun dışında, gözün içine enjeksiyon (zerk) yoluyla verilen yeni ilaçlar ile birlikte kombine kullanılabilir. Damar Gelişimini Önleyici Tedavi (Anti-VEGF tedavi) Günümüzde yaş tip sarı nokta hastalığında en etkin görünen ve en son gelişen tedavi yöntemidir. Bevacizumab (Avastin, Altuzan), ranibizumab gibi etken maddelerden oluşur. Yaş tip sarı nokta hastalığında, gözün arka duvarını oluşturan tabakalar arasında istenmeyen damar tomurcukları oluşmaktadır. Bu damar tomurcuklarının oluşumunda, o bölgeye etki eden damar büyüme faktörleri rol oynamaktadır. Yaş tip sarı nokta hastalığında damar gelişimini önleyici tedavi ile bu büyüme faktörleri etkisiz hale getirilmekte ve oluşan damar tomurcuğu ortadan kaldırılmakta, sızıntı ve kanama önlenmektedir. Bu tedavide bevacizumab (Avastin, Altuzan) gibi ilaçlar, göze doğrudan enjekte edilmek suretiyle verilir. Bu tedavi ile, yaş tip sarı nokta hastalığında 1 yıllık sürede mevcut görmeyi koruyabilme oranı, %90’ın üzerindedir. Yine aynı sürede görme artışı sağlayabilme oranı %30’lar cıvarındadır. Görme kaybının önlenmesi ve hatta görme artışı sağlanabilmesi için, yapılan bu enjeksiyonlar sıklıkla belli aralıklarla tekrarlanır.

Sarı Nokta Hastalığı’ndan Korunma Yolları?

Sarı Nokta Hastalığından korunmak tamamen mümkün olmamakla birlikte, hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak için göz kontrollerini düzenli olarak yaptırmak çok önemlidir. Bunun haricinde bireyin alacağı, aşağıda bahsedilen önlemleri hem hastalığın ilerleyişini azaltacak hem de hastalığın daha geç ortaya çıkmasına neden olacaktır. Sebze ve meyve ağrılıklı bir diyetle beslenmenin hastalığın ilerleyişini yavaşlattığı araştırmalarca ispatlanmıştır. Özellikle antioksidan içeren yiyecekler diyette bulunmalıdır. Bununla beraber;

Sigara içilmemeli

Yeşil lifli meyve ve sebzeden zengin, haftada en az 1-2 kez balık içeren beslenme düzenine geçilmeli

Trans yağlar içeren kızartma türü gıdalardan uzak durulmalı, zeytinyağı kullanımı artırılmalı

Normal lipid- kolesterol ve kol tansiyonu değerlerine inilmeli

Kilo kontrolü yapılmalı

Egzersiz alışkanlığı kazanılmalı

Eğer kuru tip sarı nokta hastalığı başlamışsa, doktor önerisiyle olmak kaydıyla yukarıda bahsedilen vitamin ve mineral içeren kombinasyon haplarına geçilmeli

Ailede sarı nokta hastalığı ya da sayılan diğer risk faktörleri mevcut ise belirli aralıklarla düzenli retina muayenesinden geçilmeli.

Sarı nokta hastalığı (Makula Dejenerasyonu) tedavisi hakkında merak ettiğiniz konuları Elazığ Özel Mediline Hastanesi Göz Hastalıkları Bölümü Uzman ekiplerine sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Hekimlerimizden  online randevu alabilir veya +90 (424) 237 11 11 nolu telefonumuzu arayarak bilgi alabilirsiniz.

Önemli Not: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka hekimlerimize başvurunuz.

Sosyal Medyada Paylaşın: