Mediline Hastanesi Elazığ Mediline Hastanesi Elazığ
  • Yıldızbağları Mah. Yunus Emre Bulvarı No:133 /23100 Elazığ
  • 0 (424) 237 11 11
  • 7/24 ACİL

Şarbon hastalığı aralıklarla gündeme gelen ve ölümle sonuçlanabilen durumlara getiren bir hastalık olarak biliniyor. Dünya üzerinde henüz ortadan kalkmasa da şarbon vakaları hızla azalmaktadır. Özellikle Akdeniz ülkelerinde daha sık görülen şarbon hastalığının, ülkemizde toplam 150 civarında kişide bulunduğu tahmin edilmektedir. Şarbon nedir?, Belirtileri nelerdir? Şarbon hastalığı nasıl tedavi edilir? gibi sorular hakkında Elazığ Özel Mediline Hastanesi Tıbbi Mikrobiyoloji uzmanları bilgiler verdi.

Şarbon (Antraks) Hastalığı nedir?

Şarbon hastalığı genellikle çiftlik hayvanları ve vahşi av hayvanlarını etkileyen bir hastalıktır. Bu tehlikeli hastalık, hasta hayvanlarla doğrudan veya dolaylı temas yoluyla insanlara da bulaşabilir.

Şarbonun insandan insana bulaştığına dair hiçbir kanıt olmasa da, şarbon kaynaklı cilt lezyonlarına doğrudan temas edilirse bulaşıcı olabileceği düşünülmektedir. Şarbona neden olan bakteriler vücuda genellikle derideki bir yaradan girer. Ayrıca, şarbonlu etleri yiyerek veya sporları soluyarak da bu hastalığa yakalanabilirsiniz. 

Uzmanlarımızın verdiği bilgiye göre, şarbona neden olan “bacillus anthracis”, çubuk veya çomak şeklinde, hareketsiz ve sporla çoğalan bir bakteri cinsi.

Sporun vücuda giriş yoluna göre, cilt, sindirim sistemi ve akciğer olmak üzere üç klinik tipi buluyor. Son yıllarda enjeksiyonla oluşan türü de dördüncü yol olarak kabul ediliyor.

Olguların yüzde 95'ten fazlasını, sporların derideki çatlak ve sıyrıklardan girmesiyle, deri şarbonu oluşturuyor.

Şarbon (Antraks) Hastalığı İnsana nasıl bulaşır?

İnsanlara hasta hayvanlardan veya bulaşlı hayvan ürünlerinden bulaşır. En sık olarak bakteri sporlarının derideki çatlak veya yaralardan direk bulaşması sonucu enfeksiyon oluşur. Daha nadir olarak da hasta hayvan etinin çiğ veya az pişmiş olarak yenmesi veya hasta hayvan deri yün ve kıllarından bulaşabilir. İnsandan insana normal koşullarda bulaşıcı değildir. Nadiren insanda deri şarbonu olması halinde yarada oluşan irin bir başka insanın yaralı derisi üzerine bulaştığı takdirde hastalık bulaşabilir.

Şarbon (Antraks) Hastalığı Belirtileri Neler?

Şarbonun belirtileri, mikrobun vücuda girmesinden sonra 2-7 gün içinde ortaya çıkıyor. Uzmanlarımız, türlerine göre belirtileri ve çeşitleri hakkında şu bilgileri veriyor:

Cilt Şarbonu; Ciltte kesik veya açık yaralara sahip insanlar enfekte hayvanlara temas ettiğinde gelişir. En yaygın görülen şarbon şeklidir ve en az tehlikeli olandır. Özellikle el, kol, yüz ve boyun gibi açıkta kalan bölgelerde sık görülür. Bakterinin deri içinde depolanmasıyla ciltte kabarcık oluşumu arasında geçen süre genellikle 2-3 gündür. Küçük, kaşıntılı bir sivilce şeklinde başlar daha sonra büyür ve bunun bulunduğu alan şişer (ödem). Yaranın içi su dolar daha sonra çöker ve kabuklanır. Kabuk siyah, serttir ve ağrısızdır. Kabuk ellenmediği ve çıkartılmaya zorlanmadığı sürece mikrop vücuda dağılmaz yani ölüm riski yoktur. İnsandan insana bulaşmaz. Ancak kabuk kaldırılmaya çalışılır ve içinden çıkan akıntı ile karşılaşılırsa bulaşma olabilir. Bu nedenle kabuk ellenmemelidir.

Sindirim Sistemi Şarbonu; Şarbonlu hasta hayvanların ürünleri yenildiğinde (et) ya da içildiğinde (süt) sindirim sistemi (yemek borusu, mide, barsaklar) üzerinde bulunan mukoza tabakasında şarbon lezyonları oluşur. Enfeksiyon genellikle mikroplu gıdaların tüketilmesinden 1-7 gün sonra gelişir. Bakteriler ağızdan bağırsağa kadar herhangi bir bölgede tahribata yol açsa da lezyonlar genellikle ağız-yutak boşluğunda ve bağırsaklarda görülür. Kanama ve karında sıvı toplanmasına neden olabilir. Başlangıçta ateş, bulantı, kusma iştahsızlık, hafif ishal ve gibi belirtileri olabilir. Bu nedenle erken dönemde tanı güçtür.  Vücuda girdikten sonra üremeye başlayan bakteri protein yapısında toksinler salgılar ve bu toksinler oldukça ölümcüldür. Erken teşhis edilmezse ölümcül olabilir.

Akçiğer Şarbonu ; Yukarıda bu bakterilerin dış ortama dayanıklı spor dediğimiz yapılar ürettiğini belirtmiştik. İşte bu sporlar bakteri öldükten sonra canlı kalır. Hasta hayvanların kurutulmuş deri ve yünlerinde bulunan bu sporlar solunum yolu ile akciğerlere gelip ciddi hastalık tablosuna yol açabilirler. Bu nedenle bahsedilen klinik tablo daha çok tekstil işçilerinde görülür. Ancak,  akciğerlere sporların ulaşması kolay değildir.  Yine enfeksiyonun oluşabilmesi için 10000 tane kadar sporun alınması gereklidir. Gerçekten bu klinik tablo ölümcül olmakla birlikte son derece nadirdir. Ülkemizden bildirilen olgu bulunmamaktadır. Akciğere inen sporlar burada tekrar basilleri oluşturarak hastalığa neden olurlar. Kuluçka süresi (yani sporların vücuda girdikten sonra hastalık oluşumuna kadar geçen süre) 3-5 gündür. Belirtiler ateş, bitkinlik, yorgunluk, soluk alıp vermede güçlük gibi soğuk algınlığı belirtilerine benzer belirtilerdir. Zatürre benzeri bulgularla devam eden hastalıkta gereken önlemler alınmazsa ilerleyen evrelerinde hasta komaya girerek ölebilir. Bu aşamaya gelmeden erken tedavisinin yapılması önemlidir.   

Şarbon Hastalığının Tedavisi

Şarbon hastalığı erken dönemde teşhis edilirse tedavi ile iyileşme şansı vardır. Yöntem ise antibiyotik tedavisidir. Akciğer şarbonu olan hastalarda yüksek dozlarda antibiyotik verilir. Antibiyotik tedavi süresi de yapılan testler sonucu bakterinin hala vücutta olup olmadığına bağlıdır. Deri şarbonu olan hastalarda ise, yaraların olduğu deri bölgesine pansuman yapılır. Cerrahi operasyona gerek yoktur. Ayrıca şarbon insandan insana bulaşmadığından hastanın yakınlarına herhangi bir tedavi uygulanmasına gerek yoktur.

Antraks aşısı; Şarbon aşısı canlı bakteriler içermez ve enfeksiyona yol açmaz. Hem cilt hem de akciğer şarbonuna karşı koruma sağlamaktadır. Ancak genel bir şarbon aşısı uygulaması yoktur. Aşı daha çok enfekte olan hayvanlar ile el teması olanlara, belirli laboratuvar çalışanlarına ve bazı askeri personele önerilir. Ayrıca şarbon hastalığı geçirenlere de şarbon aşısı yapılabilir. Altı ayda bir yapılan üç aşı etkili bir koruma sağlar.

Şarbon Hastalığından korunmak için;

Şarbonlu olduğundan şüphelenilen veya şarbondan ölen hayvanlar asla kesilmemeli, derileri yüzülmemeli ve etleri tüketilmemelidir.

Şarbondan şüpheli hayvan ölümleri derhal veteriner hekime haber verilmelidir.

Şarbondan ölen hayvanlar 2 metre derinliğinde çukurlar açılarak gömülmelidir.

Hasta hayvanların bulundukları yerler ve taşındıkları nakil vasıtaları temizlenmeli ve dezenfekte edilmelidir.

Hasta hayvanların temas ettiği yemler, altlıklar ve gübre gibi bulaşık materyaller yakılarak imha edilmelidir.

Riskli bölgelerde hayvanlar şarbona karşı aşılatılmalıdır.

Şarbon hastalığı hakkında merak ettiğiniz konuları Elazığ Özel Mediline Hastanesi Tıbbi Mikrobiyoloji Bölümü Uzman ekiplerine sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Hekimlerimizden  online randevu alabilir veya +90 (424) 237 11 11 nolu Çağrı Merkezimizi arayarak bilgi alabilirsiniz.

Önemli Not: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka hekimlerimize başvurunuz.

Sosyal Medyada Paylaşın: