Mediline Hastanesi Elazığ Mediline Hastanesi Elazığ
  • Yıldızbağları Mah. Yunus Emre Bulvarı No:133 /23100 Elazığ
  • 0 (424) 237 11 11
  • 7/24 ACİL

Ön Çapraz Bağ Nedir?

Hareket sistemimizdeki en önemli eklemlerden biri diz eklemidir. Üç tane kemiğin bir araya gelmesiyle oluşan diz eklemi bir taraftan ayakta durmamıza, yürümemize, oturup kalkmamıza imkan verirken diğer taraftan en sert sportif hareketlerin yapılmasına olanak sağlar. Ayakta durma sırasında diz eklemine vücut ağırlığının yarısı binerken, yürüme ve koşma sırasında bu yük daha da artar ve eklemi zorlamaya başlar. Diz ekleminin en zor koşullara cevap verebilmesi ve ihtiyacı karşılayabilmesi için eklemi oluşturan kemikler dört tane sağlam bağ vasıtasıyla birbirine bağlanmış olup bu bağların ikisi iç ve dış yan taraflarda, biri önde diğeri de arkadadır.

Ön Çapraz bağ Yaralanması Nedir?

Çapraz bağ veya ön çapraz bağ yaralanmaları, genellikle sporla uğraşan kişilerde görülen bir rahatsızlık olup, sporcuların kariyerini tehlikeye atabilecek bir türdedir. Elazığ Özel Mediline Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Bölüm Uzmanı Doç. Dr. Mehmet BULUT, “Dize gelen şiddetli çarpma, ani dönüş, sıçramalar ve durma hareketlerine bağlı olarak oluşan stres, ön çapraz bağ sakatlıklarına yol açar. Bunun yanında, kayak sporu sırasında dizin aniden dönmesi, darbe alınması gibi çeşitli nedenler de bu yaralanmaların görülme sıklığını arttırabilir. Gençlerde çok daha sık görülmektedir. Eğer tedavi edilmezse; özellikle sportif faaliyetlerde bulunacak kişiler ise mutlaka ön çapraz bağ ameliyatı olması gerekiyor. Eğer yapmazsa; dizi sabitleyen ön çapraz bağ olmadığından dolayı tekrar tekrar diz dönebilir. Ve dizdeki diğer bağlar, menisküsler yırtılır ve ciddi kıkırdak hasarları meydana geliyor. Zaten yüzde elli oranında ileriki yaşlarda dizdeki kireçlenmeler ortaya çıkabiliyor” dedi. 

Ön Çapraz bağ Yaralanmalarının Belirtileri Nelerdir?

Ön çapraz bağ yaralanması sırasında dizde ani bir kopma hissi ile birlikte şiddetli bir ağrı ortaya çıkar. Bazı sporcular bağın kopma sesini duyabilirler ve sıklıkla yere düşerler. Diz ekleminin içinde hızla gelişen kanamaya bağlı olarak şişlik meydan gelir. Sporcu genellikle spora devam edemez ve müsabakayı bırakmak zorunda kalır. Ağrı ve şişliğe bağlı olarak dizde hareket kısıtlılığı meydana gelir ve topallama ortaya çıkar. Bazı sporcular dizlerinin yerinden çıkıp girdiğini hissedebilirler.

Birkaç gün-hafta içinde diz eklemindeki şişlik ve ağrı azalır. Diz hareketleri kazanılır ve topallama kaybolur. Ancak bu sefer özellikle ani dönüşlerde, ani yavaşlama hareketi sırasında ve merdiven inerken dizde boşluk ve emniyetsizlik hissi ortaya çıkar. Ön çapraz bağ kopması olan dizlerde yüzme, bisiklet gibi sporlar yapılabilir; ancak futbol, basketbol, hentbol, voleybol, kayak gibi ani sıçrama, dönüş ve hızlanmaların olduğu sporların üst düzeyde yapılması mümkün değildir. Eğer sporcu ön çapraz bağı olmadan bu sporlara devam etmek isterse yeni yaralanmalar ve dizdeki hasarın artması riski çok yüksektir. Ön çapraz bağ yaralanmalarının yaygın belirtileri şu şekilde sıralana bilir;

Hareket ederken dizde kopma hissi oluşur ve dizden kopma sesi gelir.

Bölgesel olarak dizde ve tüm bacakta şiddetli ağrı hissedilir.

Ön çapraz bağ kopmalarında iç kanama nedeniyle dizde ödem, morluk ya da kızarıklık oluşabilir.

Ödem nedeniyle dizin hareket kabiliyeti düşer ve hareket ettirme zorluğu yaşanır.

Ön çapraz bağ yaralanmalarında yürüme güçlüğü yaşanır, geçici olarak hastada aksama görülebilir.

Yürüme esnasında bacakta aniden oluşan hissizlik bacağın hareketini engeller.

Bazı durumlarda ise dizin yerinden hareket ettiği hissi oluşabilir.

Ön Çapraz bağ Yaralanmalarının Sebepleri Nelerdir?

Ön çapraz bağdaki tüm yaralanmaların yaklaşık yarısı, eklem kıkırdak, menisküs veya dizdeki diğer bağlara zarar verir. Çapraz bağ yaralanmalarının ana nedeni burkulmalardır. Ön çapraz bağ yaralanmaları ayak sabitken dizin ya da bacağın burkulması sonucunda ortaya çıkar. Dize alınan direk darbeler, yüksekten ani düşmeler ve trafik kazaları sonrasında da oluşabilir.

Burkulmalar şiddetine göre sınıflara ayrılır:

1. derece burkulmalar: Bağ hafif hasar görür; ancak yine de diz ekleminin sabit kalmasına yardımcı olabilir.

2. derece burkulmalar: Bu çoğunlukla bağın kısmen yırtılması anlamına gelir.

3. derece burkulmalar: Bağın tamamen yırtılması durumudur. Bağ iki parçaya ayrılmıştır.

Ön Çapraz bağ Yaralanması Tedavi Yöntemleri 

Tedavide takip edilecek yol ön çapraz bağlarda yaşanan yaralanmanın seviyesine bağlıdır. Spora devam edecek aktif kişilerde ve özellikle genç yaştaki hastalarda ön çapraz bağ yırtığının tedavi seçeneğinin cerrahi olduğu unutulmamalıdır. Ön çapraz bağ yaralanması hastanın günlük hayatında önemli şikayetlere yol açmıyorsa ve kişi spordan uzak durmaya karar vermişse cerrahinin dışında tedavilere başvurulabilir.

Ön çapraz bağ yaralanması ameliyatsız tedavi;

Dinlenme: Ön çapraz bağ yaralanmalarında dizi dinlendirmek ağrı ve şişliğe iyi gelmektedir.

Buz tedavisi: Günde birkaç kez, 20-25 dakikayı geçmeyecek şekilde uygulanan buz terapisi olumlu sonuçlar verebilmektedir.

Bandaj: Şişlik ve ağrılar için diz uygun bir bandaj ile sarılabilir.

Yükseklik: Dinlenme esnasında şişliği azaltmak için bacak yastık koyularak kalp seviyesinin üzerine kaldırılabilir.

Fizik Tedavi: Dizdeki şişlik ve ağrıların azalmasıyla fizik tedavi başlanabilir. Özel egzersizlerle dize fonksiyon kazandırılırken dizi destekleyen kaslar güçlendirilir. Ön çapraz bağ yaralanması yaşamasına rağmen aktif spor yapmayan kişiler ile ameliyatı önlemek veya geciktirmek isteyen hastalar fizik tedaviyle;

- Ağrı ve şişlik azaltılabilir.

- Eklem hareket açıklığını normalleştirilir.

- Diz ve dizi destekleyen kaslar güçlendirilir

- Çeviklik ve denge geliştirilir

- Yeniden yaralanma ihtimali en aza indirilebilir.

Ön çapraz bağ yaralanması cerrahi tedavisi ;

Aktif yaşam süren, spor yapan ve genç hastalarda ön çapraz bağ yaralanmalarının tedavisi cerrahidir. Ortopedi ve Travmatoloji uzmanı cerrahi seçeneği gündeme getirmeden önce;

- Yaşınızı

- Aktif spor yapan hastaların spora devam edip etmeyeceği

- Birden fazla bağ yaralanması ve ön çapraz bağ ile birlikte menisküs yaralanması varlığı

- Muayene sırasında dizdeki gevşeklik

- Ön çapraz bağ yaralanmasının günlük yaşam üzerindeki etkisi araştırılmalıdır.

Ön çapraz bağ artroskopik cerrahisi : Ön çapraz bağ yaralanmaları artroskopik(kapalı) cerrahi yöntemi ile yapılmaktadır. Artroskopik cerrahide;  yaklaşık 1 santimetre boyutunda bir kesiden küçük bir kamera diz bölgesine yerleştirilir. Bir veya daha fazla küçük kesi kullanarak, cerrah yırtılan ön çapraz bağı farklı tendon veya bağ kullanarak yeniden oluşturur.

Artroskopik ameliyatın temel amacı; oluşabilecek diz dönmelerinin önüne geçmek, dizde yaşanan boşluk ve güvensizlik hissini ortadan kaldırmak, hastanın aktif spor hayatında güvenli kullanabileceği bir diz elde etmektir.

Yırtılan ön çapraz bağların tekrar dikilmesi çok nadir yapılabilmektedir. Saçaklanarak yırtılan ön çapraz bağ hastanın vücudundan veya kadavradan başka bir tendon veya bağ kullanarak yeniden yapılandırılır. Ameliyatla kullanılan bu yapılara greft denmektedir. Greftler çeşitli kaynaklardan elde edilebilir. Bunlar ;

- Uyluk kemiğinin arkasındaki hamstring tendonları yaygın bir greft kaynağıdır günümüzde en sık uygulanan tekniktir

- Diz kapağı tendonu kullanılarak yapılan tamirler ( Patellar tendon) ameliyat sırasında ve sonrasında yarattığı sorunlar nedeni ile yaygın uygulama alanını kaybetmiştir.

- Bazen dizkapağından uyluğa bağlayan kuadriceps tendonu kullanılır.

- Kadavra grefti (allogreft) de ön çapraz bağ yırtıklarının ameliyatlarında kullanılabilir bu tekrarlayan veya çoklu bağ yaralanmalarında tercih edilmesi gereken yöntemdir.

Tüm greft kaynaklarının avantaj ve dezavantajları vardır. Artroskopi ameliyatında hangi greftin kullanılacağına konusunda uzman ortopedi ve travmatoloji doktoru rahatlıkla karar verebilir.

Ön çapraz bağ yırtıklarında kişinin kendi dokularının kullanılması kadavradan alınan greftlere göre daha olumlu sonuçlar vermektedir. Hastanın kendi dokularının kullanılmasında uyum sorunları ve hastalık taşınması riskleri yoktur, ancak bu dokular sayı ve boyut olarak sınırlıdır. Buna karşın kadavradan kullanılan greftlerde boyut ve sayı sınırlaması yoktur. Özellikle birden fazla bağın yaralandığı durumlarda kadavradan alının bağ ve tendonlar tercih edilmektedir. Çok düşük de olsa hastalık taşınması riski, nadir de olsa vücuda uyum sorunları ve pahalı olmaları kadavradan kullanılan greftlerin dezavantajlarıdır.

Ön Çapraz Bağ Yaralanmaları Tedavi Edilmezse Nelere Yol Açabilir?

Tedavi edilmeyen ön çapraz bağ yırtıkları dizde geri dönüşü mümkün olmayan hasarlara neden olabilir. Menisküs yırtılması,  diz eklem kıkırdağının anormal yük altında kalması ve kireçlenmelere zemin hazırlamaktadır. Ayrıca dizdeki diğer bağlar da zamanla zedelenmektedir.

Ön Çaprazbağ yaralanmaları tedavisi hakkında merak ettiğiniz konuları Elazığ Özel Mediline Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Bölümümüzün uzman ekibine sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Hekimlerimizden online randevu alabilir veya +90 (424) 237 11 11 nolu telefonumuzu arayarak bilgi alabilirsiniz.

Önemli Not: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka hekimlerimize başvurunuz.

Sosyal Medyada Paylaşın: