Mediline Hastanesi Elazığ Mediline Hastanesi Elazığ
  • Yıldızbağları Mah. Yunus Emre Bulvarı No:133 /23100 Elazığ
  • 0 (424) 237 11 11
  • 7/24 ACİL

Kadınlara göre erkeklerde daha sık görülen, toplum içinde görülme sıklığı 2 binde bir olan ve beyinde “Hypocretin” maddesinin eksikliğinden kaynaklanan yanı zamanda kişide konsantrasyon güçlüğü ve bellek sorunlarına da yol açan Narkolepsi nedir? Narkolepsi ile ilgili merak edilenleri  sizler için araştırdık.

Narkolepsi Nedir?

Narkolepsi nedir sorusu zaman zaman araştırılmaktadır. Hastalığa, beyinde uyku düzenini kontrol eden mekanizmanın sorunlu olmasından kaynaklandığı düşünülür. Gün içerisinde kişi olmadık bir anda uykuya dalabilir. Sürekli uykulu olma hali ise kişinin kendini zorlasa da başaramadığı bir durumdur. Nedenleri psikolojik değildir. Kalıtsal olduğu ile ilgilide kesin kanıtlar yoktur.

Narkolepsi Hastalığı Nedenleri Nelerdir?

Narkolepsinin nedeni tıp uzmanları tarafından kesin olarak bilinmemektedir. Bununla birlikte Tip 1 narkolepsisi olan bireylerin hipokretinin seviyelerinin düşük olduğu gözlemlenmiştir. Hipokretin, bireyin beyninde uyanıklığı ve REM uykusunu düzenlemeye yardımcı olan önemli bir nöro-kimyasaldır.

Özellikle katapleksi yaşayan bireylerde hipokretin seviyesi düşüktür. Beyindeki hipokretin üreten hücrelerin neden kaybolduğu kesin olarak bilinmemekle birlikte, birçok tıp uzmanı bunun bağışıklık sisteminin bir tepkisinden dolayı kaynaklandığından şüphelenmektedir.

Kalıtımsal faktörler de narkolepsinin gelişiminde rol oynamaktadır. Ancak bir ebeveynin bu bozukluğu çocuğuna geçirmesi riskinin sadece yaklaşık yüzde 1 civarında olduğu gözlemlenmektedir. Aile öyküsü. Ancak bir bireyin ailesinde narkolepsi varsa, o bireyin narkolepsi geliştirmesi riski 20 ila 40 kat daha yüksektir.

Narkolepsi Hastalığı Komplikasyonları Nelerdir?

Narkolepsi durumun halk arasında yanlış anlaşılması nedeniyle bireylerin profesyonel ve kişisel hayatında ciddi sorunlara neden olabilir. Durumdan habersiz olan kişiler bireyi tembel veya uyuşuk olarak görebilir. Bu da okul veya iş hayatındaki performansı etkileyebilir.

Bireyler, öfke veya sevinç gibi yoğun duyguların narkolepsinin katalepsi gibi belirtilerini tetiklemesi nedeniyle duygusal etkileşimlerden çekinme eğilimi gösterebilir, bu da karşılıklı insan ilişkilerinde güçlüğe neden olabilir. 

Uyku atakları narkolepsi hastalarına fiziksel zarara ve travmaya neden olabilir. Örneğin araç sürerken narkolepsi atağına maruz kalmak, araç kazasına neden olabilir. Yemek hazırlama esnasında, ya da işyerinde çeşitli aletler ile çalışırken gerçekleşen bir atak kesilmeye, ya da yanmaya veya iş kazasına neden olabilir. 

Narkolepsisi olan bireylerde aşırı kilo görülmesi olasılığı, düşük metabolizma durumu nedeniyle daha yüksektir.

Narkolepsi Hastalığı Belirtileri Nelerdir?

Narkolepsi dediğimiz nörolojik bozukluk herkesi farklı şekilde etkilemektedir. İşte o belirtilerden bazıları:

Gün içi aşırı uykululuk hali: Tüm narkoleptiklerde gözlenen tek belirtidir veya ilk ortaya çıkan semptomdur. Narkolepsili kişiler sürekli bir yorgunluk veya uykululuk halinden yakınır. Yemek yedikten sonraları herkesin uykululuk hissetiği durumlardan başka en uyanık oldukları sohbet etme, yazı yazma, film seyretme gibi durumlarda da uykululuk hissederler. Bu uyuklamalar kısa veya kendilerini canlı ve dinlenmiş olarak hissettirecek sürelerde olabilir. Tehlikeli zamanlarda, örneğin araç kullanırken de uykuya dalabilirler.

Katapleksi: Katapleksi atakları kasların aniden çözüldüğü anlardır. Çok nadiren narkolepsinin ilk semptomu olabilir. Genellikle uykululuk halinden aylar sonra ortaya çıkar. Katapleksi hafif olabildiği gibi  (sadece dizlerin çözülmesi gibi) tüm vücudun çözülüp kişinin yere düşmesine neden olacak kadar şiddetli de olabilir. Düştüğü sırada kişinin bilinci korunmuştur, çevrede neler olup bittiğinin farkındadır. Katapleksi duygularla tetiklenebilir: gülme, kahkaha atma, kızgınlık, veya sürprizler karşısında oluşabilir. Bazı kişilerde duygusal veya gerilim yaratan bir durumun anımsanması da katapleksiyi tetikleyebilir.

Uyku paralizisi: Kişinin kas kuvvetinde meydana gelen kısa süreli kayıplar olarak tanımlanabilir. Ancak kişi uykuya dalarken veya uyanırken meydana gelir. Kişi çevresinin farkındadır fakat hareket edemez, ses çıkaramaz. Korkutucu bir durumdur ancak tehlikeli değildir çünkü yaşam için gerekli olan kaslar bu esnada etkilenmez, çalışır (diyafram, kalp gibi) .

Hipnogojik halüsinasyonlar: Hipnogojik halüsinasyonlar canlı rüyalardır. Kişi uykulu durumdayken ortaya çıkar. Rahatsız edici sesler ve görüntüler şeklinde izlenir (hayvan sesleri gibi). Kişi bu görüntülerden korkar ancak onları kontrol edebilmesi imkansızdır. Yanlışlıkla akıl hastalığı sanılarak da kişileri korkutabilir.

Otomatik davranışlar: Rutinde yapılan davranışların kişi farkına varmadan arka arkaya yapılması halidir. Kişi bazen uykuya dalar ve aktivitesini sürdürür, uyanınca bunu hatırlamaz. Bu hareketler narkolepsinin bir semptomu olabilir. Araba kullanırken, yemek pişirirken tehlikeli olabilir.

Gece uykunun bozulması: Narkolepsili hastalar beyinlerindeki uyku uyanıklık merkezindeki kontrol bozukluğundan ötürü gece uykularını sürdürmekte zorlanırlar. Bu duru gün içi uykululuk halini daha da artırır

Diğer semptomlar: Narkolepsili kişilerde çift görme, konsantrasyon güçlüğü, bellek kaybı, ve başağrıları gibi semptomlar ortaya çıkabilir. Narkoleptik çocuklar arkadaşlarını veya okulda derslerini takip edemez, erişkinler ise iş ve ailesel görevlerini aksatabilir. Bu sosyal veya mesleksel sorunlarından dolayı depresyona girebilir. Uyku apnesi, periyodik ekstremite hareketleri gibi başka uyku bozuklukları da narkolepsiye eklenebilir.

Narkolepsi Tedavisi

Narkolepsi tam olarak tedavi edilemese de semptomlar iyileştirilebilir ve kontrol altına alınabilir. Tedavi aşaması şu şekilde oluşur:

İlaç tedavisi:  Reçetesiz satılan kafeinli ilaçlar narkolepside pek yararlı olmaz. Ancak reçeteyle satılan amfetamin grubu ilaçlar narkolepsinin uykululuk, katapleksi, halüsinasyonlar ve uyku bölünmeleri gibi şikayetlerde yararlı olabilmektedir. Bu ilaçlar uzman bir hekimin önerileriyle birlikte kullanılmalıdır.

Bununla birlikte alerji ve soğuk algınlığı ilaçları gibi reçetesiz satılan bazı ilaçlar metabolizmada uyuşukluğa neden olabilir. Doktorlar narkolepsisi olan bireylerin bu ilaçları almaktan kaçınmasını yaygın olarak önerebilirler.

Narkolepsi tedavisi için araştırılan yeni yöntemler arasında histamin kimyasal sistemine etki eden ilaçlar, hipokretin replasmanı, hipokretin gen tedavisi ve immünoterapi mevcuttur. Ancak bu yöntemler arasında kesin etkili olan bir tane henüz belirlenmemiştir.

Davranış tedavavisi: Narkolepsi tedavisinde kişilerin yaşamlarında bazı değişiklikler yapması gerekebilir.

Hasta, uykusunu belli bir düzene sokmalıdır. Tatil günlerinde bile, her gece aynı saatte yatmalı ve aynı saate kalkmalıdır. En az 7 saatlik uyku süresi hedeflenmeli ve yatağa girdikten sonraki 20 dakika içerisinde uykuya dalınmazsa yataktan çıkılmalıdır. Yatakta kendini rahatlatan düşünceler ve aktivitelerin yapılması uyumayı kolaylaştıracaktır. Yatağın sadece uyku için kullanılması da oldukça önem taşır. Yatağı ve odayı rahat ve uykuya hazır bir hale getirmek, odadaki ışıkları sınırlandırmak da yardımcı olacaktır. Yataktan önce sıvı alımını kısıtlamalıdır. Düzenli egzersiz yapılmalı ve sağlıklı beslenmeye özen gösterilmelidir.

Narkolepsi hastaları nikotinden ve alkolden uzak durmalıdır. Özellikler geceleri alınan nikotin ve alkol, hastanın bozuk olan uyku düzenini daha da beter hale getirir. Hasta uykulu değilse yatağa girmekten kaçınmalıdır. Ayrıca uykudan önce ağır yemekler yememeye, akşamları ve öğleden sonraları kafein almamaya da özen gösterilmelidir.

Narkolepsi tedavisi  hakkında merak ettiğiniz konuları Elazığ Özel Mediline Hastanesi Nöroloji Bölümü Uzman ekiplerine sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Hekimlerimizden  online randevu alabilir veya +90 (424) 237 11 11 nolu Çağrı Merkezimizi arayarak bilgi ve randevu alabilirsiniz.

Önemli Not: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır.. Tanı ve tedavi için mutlaka hekimlerimize başvurunuz.

Sosyal Medyada Paylaşın: