Mediline Hastanesi Elazığ Mediline Hastanesi Elazığ
  • Yıldızbağları Mah. Yunus Emre Bulvarı No:133 /23100 Elazığ
  • 0 (424) 237 11 11
  • 7/24 ACİL
Multipl Skleroz (MS) Hastalığı Nedir?

MS hastalığı hakkında bilgiler veren Elazığ ÖZel Mediline Hastanesi Nöroloji Bölüm uzmanlarımız, MS hastalarının pandemi sürecinde dikkat etmeleri gereken noktalara değindi ve MS hastalığının tedavisinde yaşanan gelişmeler hakkında da bilgiler verdi.

Dünyada 3.5 milyon, Türkiye'de ise 75 bin kişiyi etkileyen MS hastalığı hakkında bilgiler veren uzmanlarımız, tıbbın kullanımına sunulan son tedavilerle MS tedavisinde yüzde 80-90 başarı sağlandığını söyledi.

Multipl Skleroz (MS) Hastalığı Nedir?

Halk arasında MS hastalığı olarak bilinen Multipl Skleroz (MS) hastalığı, etkisini merkezi sinir sisteminde gösteren ve ataklarla kendini belli eden kronik sinir sistemi hastalığıdır. Merkezi sinir sistemi beyin, beyincik, beyin sapı ve omurilikten oluşur. Bu hastalığın adı beynin birden çok yerinde görülmesinden dolayı çoklu yani multiple, hasar gören dokularında sertleşmesinden dolayı sklerozdan gelmektedir. 

Merkezi sinir sistemi ile organların bilgi iletişimini sağlayan omuriliğin miyelin tabakası üzerindeki fiziksel tahribatın bir sonucu olarak ortaya çıkmaktadır. Kılıfın hasar gördüğü yerlerde sertleşmiş dokular (skleroz) yer almaktadır. Bu sertleşmiş alana da plak denir. Bu plaklar, sinir sistemi içinde pek çok yerde oluşabilir ve sinirler boyunca mesajların iletilmesini engelleyebilir.

Multipl Skleroz (MS) Hastalığı Türleri Nelerdir?

MS hastalığında dört farklı hastalık seyri tanımlanmıştır: Klinik İzole Sendrom (CIS), Tekrarlayıcı Düzelen MS (RRMS), Birincil İlerleyici MS (PPMS) ve İkincil İlerleyici MS (SPMS)

Klinik İzole Sendrom (CIS) : En az 24 saat süren semptomların ilk bölümünü içeren MS aşamasıdır. Bu belirtiler, merkezi sinir sistemindeki sinir hücrelerinin etrafını çevreleyen miyelin kılıflarının hasar görmesinden (demiyelinizasyon-miyelin kaybı) kaynaklanmaktadır.Bu durum MS hastalığının karakteristiği olmasına rağmen, bir tanı koymak için yeterli değildir. Omurilik sıvısı alımı sırasında omurilik sıvısında birden fazla lezyon veya pozitif oligoklonal bant (OCB) varsa, Tekrarlayıcı Düzelen MS (RRMS) tanısı alma olasılığı daha yüksektir. Bu lezyonlar yoksa veya spinal sıvı OCB göstermiyorsa, MS teşhisi alma olasılığı daha düşüktür.

Tekrarlayıcı Düzelen MS (RRMS) : Hastalık aktivitesinin net nükslerini (tekrarı ve alevlenmesini) ve ardından remisyonları (gerilemesini) içermektedir. Remisyon dönemlerinde semptomlar hafiftir veya yoktur; hastalık ilerlemesi de yoktur.Tekrarlayıcı Düzelen MS,başlangıçta MS hastalığının en yaygın şeklidir ve tüm vakaların yaklaşık % 85'ini oluşturmaktadır.

Birincil İlerleyici (Primer Progresif) MS (PPMS) :  Birincil İlerleyici (Primer Progresif) MS gelişmişse, nörolojik fonksiyon semptomları hastalığın başlangıcından itibaren giderek kötüleşmektedir. Bununla birlikte, kısa süreli stabilite meydana gelebilmektedir. “Aktif” ve “Aktif değil” terimleri, yeni veya güçlendirici beyin lezyonları ile hastalık aktivitesini tanımlamak için kullanılmaktadır.

İkincil İlerleyici (Sekonder Progresif ) MS (SPMS) : İkincil İlerleyici aşamalı MS, tekrarlayan MS aşamalı forma geçtiğinde ortaya çıkmaktadır. Sakatlığa veya fonksiyonun kademeli olarak kötüleşmesine ek olarak, hala belirgin nüksler olabilmektedir.RRMS (Tekrarlayıcı Düzelen MS) kadınlarda daha yaygınken, PPMS (Birincil İlerleyici MS) kadınlarda ve erkeklerde eşit derecede yaygın görülmektedir. Çoğu uzman, erkeklerde MS'nin daha agresif olma eğiliminde olduğuna ve nükslerden iyileşmenin genellikle eksik olduğuna inanmaktadır.

Multipl Skleroz (MS) Hastalığı Belirtileri Nelerdir?

MS hastalığının belirtileri kişiye göre değişebilmektedir. MS Hastalığı plak adı verilen lezyonların sinir sistemindeki yerleşimleri ile ilişkilidir. Örneğin, görme sinirindeki bir lezyon görme bozukluğuna (bulanık veya çift görme), omurilikteki lezyon kol ve bacakta uyuşukluk ve kuvvetsizliğe, beyin sapı lezyonu ise baş dönmesi ve dengesizliğe neden olmaktadır.

En sık görülen MS belirtileri, güçsüzlük, yorgunluk, hissi belirtiler (karıncalanma, uyuşukluk, ağrı), görme bozuklukları (bir gözde görme kaybı, bulanık veya çift görme), kas fonksiyon bozuklukları (katılık, titreme, idrar kaçırma, kabızlık, cinsel sorunlar) ve denge sorunlarıdır (dengesizlik, baş dönmesi, yalpalama). Bu belirtilerin bir veya birkaçını hissedenlerin tam teşekküllü bir hastanenin nöroloji kliniğine başvurmasında yarar vardır.

MS’li hastalar, aşağıdaki problemlerin herhangi birini ataklar ve düzelmeler veya yavaş kötüleşen bir seyir izleyerek yaşayabilirler:

Uyuşukluk, karıncalanma, iğnelenme,

Güç kaybı, spazm, kas sertliği, kramp, ağrı. Güç kaybı vücudun bir tarafındaki kol ve bacakta veya her iki bacakta birden olabilir.

Görme kaybı, çift görme,

İdrar kaçırma ve idrar aciliyeti,

Kabızlık,

Konuşma bozukluğu,

Cinsel fonksiyon bozuklukları,

Denge kaybı, bulantı,

Yorgunluk,

Depresyon,

Kısa süreli hafıza problemleri,

Yutma zorluğu

Multipl Skleroz (MS) Hastalığı Nedenleri Nelerdir?

MS tanısı alan ya da yakınlarına MS tanısı koyulan kişilerin sıkça sorduğu sorulardan biri de "MS hastalığı neden olur?" şeklindedir. MS hastalığı nedenleri henüz tam olarak anlaşılamasa da bu konuda yapılan araştırmalar tüm hızıyla devam etmektedir. Otoimmün bir hastalık olarak da tanımlanabilen multipl skleroz, yaşam tarzı ve diyet ile alakalı olarak oluşmaz. MS hastalığı, çoğunlukla bağışıklık sisteminde oluşan bozukluk, genetik faktörler, önceden geçirilmiş virüs etkenli hastalıklar, çevresel ve coğrafi nedenlere bağlı oluştuğu düşünülen bir hastalıktır.

Multpl skleroz hastalığında kişinin kendi bağışıklık sistemi hücreleri, miyelin adı verilen sinir hücrelerinin üstünü kaplayan koruyucu kılıfa saldırır. Miyelin, sinir liflerini korumak ve beyin ile vücudun geri kalanı arasındaki iletişimi sağlamakla sorumludur. Bu saldırı sonucunda hastalık sinirlerin bozulmasına ya da kalıcı olarak hasar görmesine neden olabilir.

MS hastalığının oluşumunda genetik faktörler oldukça etkilidir. MS’in nedeni olarak birkaç teori vardır, fakat bunlarla hastalık oldukça zayıf bir şekilde anlaşılabilmektedir. MS hastalığının nedenleri kişiden kişiye değişse de, genetik faktörler tüm hastalarda sabittir. MS hastalığı neden olur sorusuna birkaç şekilde cevap verilebilir;

Çevresel faktörler: Organik çözücülere ve cıvaya maruz kalma, böcek ilaçları ve radyasyon teması.

Etnik köken: Kafkas, Kuzey Afrika kökenlilerde hastalık görülebilir. Sarı ve kısmen siyah ırkta koruyuculuk beyaz ırka göre daha fazladır. Ayrıca Kuzey Avrupa, Amerika ve Kanada'nın kuzeyinde hastalık yüksek, ekvator bölgesinde düşük oranda görülmektedir.

Virüslerin etkisi: Geçmişte “herpes”, “varisella zoster” virüslerine maruz kalma.

Kalıtım: Çevresel tetikleyicilerden etkilenen genetik faktörler mevcuttur.

Genetik faktörler: MS'li anne veya babanın çocuklarında aynı hastalığın görülme oranı, toplumdaki aynı yaş grubu kişilerle kıyaslandığında 7-10 kat fazladır. Ancak genler, hastalığın oluşmasında tek faktör değildir. Örneğin; genetik olarak birbirinin aynı olan tek yumurta ikizlerinden birinde MS gelişse bile, diğerinde gelişme riski %25’tir.

Bu faktörlerin dışında MS hastalığı nedenleri arasında;

Kan ve beyin arasındaki bariyerin hasarı

Anne karnında oluşan biyokimyasal olaylar

Diyet ve vitamin yetmezlikleri

Alerjik reaksiyonlar da sıralanabilir.

Multipl Skleroz (MS) Hastalığı Tedavisi

Mevcut klinik yaklaşımda multipl sklerozun kesin bir tedavisi bulunmamaktadır. Bununla birlikte hastalık belirtilerin giderildiği ve hastaların yaşam kalitesinin arttırıldığı çeşitli tedavi yöntemleri başarıyla uygulanmaktadır. Bunun dışında multipl skleroz ilaçları ile tedavinin amacı hastalığın ilerlemesini durdurmak veya yavaşlatmak, atak sıklığını azaltmak ve kalıcı nörolojik hasarın gelişimini engellemektir.

Bu doğrultuda hastalık modifiye edici ilaç tedavileri en sık başvurulan yöntemdir. Glatiramer asetat, beta interferon, fingolimod gibi ilaç tedavileri ile natalizumab gibi biyolojik ajanlar bu bağlamda en sık kullanılan tedaviler arasındadır. Multipl skleroz tedavisinde kullanılan ilaçları hastalar çeşitli formlarda, ağızdan alarak; cilde veya damara enjekte ederek uygulayabilir.

Bunun dışında MS atakları esnasında gelişen belirtilerin giderilmesi ve atakların sona erdirilmesine yönelik olarak MS kortizon tedavisi, metilprednisolon gibi kortikosteroid içeren farmakoterapiler sık başvurulan yöntemler arasındadır. Yine son yıllarda bağışıklık sisteminin sinir sistemine yönelik zarar verici davranışlarını kontrol altına alma amacıyla uygulanması planlanan MS aşısı yöntemi ile ilgili bilimsel çalışmalar devam etmektedir.

Hastalığın vücutta bıraktığı nörolojik hasarın giderilmesi ve yaşam kalitesinin artırılması için multipl skleroz rehabilitasyonu programları ve multipl skleroz fizik tedavi yöntemlerinden yararlanılır. Bunların yanında, hastaların hayat boyu sürecek hastalık ve tedavi sürecine uyum sağlaması adına, MS rehabilitasyonu dışında psikolojik destek verilmesi de tedavinin önemli aşamalarından biridir. Multipl skleroz hastalığında beslenme, Akdeniz diyetine benzer şekilde; dengeli, düşük yağ oranlı ve yüksek lif içerikli gıdalarla sağlanmalıdır.

Covid-19 ve MS Hastalığı:

MS hastalarımız bu pandemi sürecinde tedavilerine devam etmeli, doktorları aksini söylemediği sürece ilaçlarını kullanmalılar. Sağlıklı beslenmeli ve düzenli egzersizlerine devam etmeliler. Herkes için geçerli olan maske takmalı, sosyal mesafeye dikkat etmeli ve ellerini sık yıkamalılar.

Multipl Skleroz (MS)hastalarına öneriler : 

Sizi aşırı yoracak işlerden kaçının

Doğru tedaviyle sağlıklı bir şekilde yaşayabileceğinizi unutmayın

Doktorunuzun tavsiyelerine uyun

Sağlık beslenin

Günlük yürüyüş ve egzersizler yapın

Özellikle kış aylarında görülebilen ağır enfeksiyonlara karşı dikkatli olun

Aşırı sıcaklardan kaçının

Hamam, sauna gibi sıcak ortamlar yerine serin suda banyo yapmayı tercih edin.

Araba kullanıyorsanız, Ehliyet alırken Multiple skleroz hastası olduğunuzu mutlaka bildirin.

Gerektiğinde yardım alabilmeniz için yakınlarınıza ve işvereninize hastalığınız hakkında bilgi verin.

Multipl Skleroz (MS) Hastalığı Tedavisi hakkında merak ettiğiniz konuları Elazığ Özel Mediline Hastanesi Nöroloji Bölümü Uzman ekiplerine sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Hekimlerimizden  online randevu alabilir veya +90 (424) 237 11 11 nolu Çağrı Merkezimizi arayarak bilgi ve randevu alabilirsiniz.

Önemli Not: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka hekimlerimize başvurunuz.



Sosyal Medyada Paylaşın: