Mediline Hastanesi Elazığ Mediline Hastanesi Elazığ
  • Yıldızbağları Mah. Yunus Emre Bulvarı No:133 /23100 Elazığ
  • 0 (424) 237 11 11
  • 7/24 ACİL

Kızamık, aşı uygulanmasından önce tüm dünyada en önemli çocuk ölüm sebeplerindendi. Elazığ Özel Mediline Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı  Uzm. Dr. Bülent KAYA, kızamığın belirtileri, tedavi süreci ve nasıl bulaştığı hakkında bilgi verdi.

"Dünyanın önde gelen bulaşıcı virüslerden biri de kızamıktır. Kızamık, çok sayıda çocuğun aynı anda hastalanmasına neden olabilir. Kızamık, özellikle bağışıklık sistemini çok fazla etkilediği için vücut direncinin zorlanmasına neden olur bu da zatürre, orta kulak iltihabı, beyin iltihabı gibi diğer hastalıklara zemin hazırlar. Kızamık hastalığı, özellikle kış ve ilkbahar aylarında görülmektedir. Bu da okul dönemi çocuklarında bulaşma riskini artırmaktadır. Bu yüzden okul dönemi yapılan kızamık aşısı vücudun bağışıklığı açısından oldukça önemlidir."

 Kızamık Hastalığı Nedir?

Kızamık, çocukluk çağında yaygın fakat her yaş grubunda görülebilen hastalıklardan biridir. Kızamık virüsünün neden olduğu kızamık hastalığında bilinen tek kaynak insandır. Farklı bir deyişle hastalığın bulaşma şekli, insandan insanadır. Tıp dilinde rubeola ya da morbilli olarak da bilinen hastalık, solunum sisteminin viral bir enfeksiyonu olarak da tanımlanabilir. Tüm dünyada yaygın olarak görülen hastalık, son derece bulaşıcıdır ve ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Aşılama ile aktif bağışıklamanın yapılmadığı bölgelerde salgın şeklinde görülür. Buna bağlı olarak dünya genelinde her yıl yaklaşık 1 milyon çocuk, kızamığa bağlı olarak yaşamını yitirir. Dünya Sağlık Örgütü (WHO, DSÖ) verilerine göre ölümle sonuçlanan yıllık vaka sayısı 2.6 milyondur. Bu vakaların tümü aşılanmamış kişilerden oluşur.

Kızamık virüsü olarak tanımlanan virüs, paramyxoviridae ailesine ait rubeola virüstür. Bir tür RNA virüsü olan kızamık virüsünün konağı insandır. 20 derecenin altındaki, 37 derecenin üzerindeki sıcaklıklara, ultraviyole ışınlara ve pH değişimine karşı dayanıksızdır. Havada 1 saat kadar asılı kalabilen kızamık virüsü, bu havanın solunmasına bağlı olarak kişiye bulaşabilir. Enfekte bir kişinin öksürmesi, hapşırması gibi etkenlere maruz kalmak ya da enfekte kişiyle fiziksel temasta bulunmak, hastalığın bulaşmasına yol açabilir. 

Kızamık Hastalığı Nasıl Bulaşır?

Kızamık hastalığı genel olarak, hastalık bulaşmış olan birisinin öksürmesi sonucu havaya karışan kızamık virüsünün nefes yoluyla vücuda girmesi ile bulaşır. Kızamık, insan hastalıkları arasında en kolay yayılan hastalıklardan biridir. Kızamık olan bir kimse ile aynı odada bulunmak hastalığın bulaşması için yeterli olabilir. Kızamık hastalığı olanlar genel olarak belirtilerin görülmesinden hemen önce başlayarak, makülopapüler lekelerin görülmesinden dört gün sonrasına kadar hastalığı bulaştırabilirler. Kızamık virüsüne maruz kalma ile hastalanma arasındaki süre genel olarak 10 gündür. Makülopapüler döküntü genellikle virüse maruz kaldıktan 14 gün sonra görülür. Kızamık, döküntü çıkmadan 7 gün önceden bulaştırıcılık başlar ve döküntü çıktıktan 5-7 gün sonrasına kadar devam eder. Kızamığa yakalanan kimselere normal olarak dinlenmeleri, bol sıvı içmeleri önerilebilir. Hastalığın özel bir tedavisi mevcut değildir. Bir kimsenin kızamık hastalığını bulaştırabileceği dönemlerde hastalığı başkalarına bulaştırma riskini azaltmak için evden çıkmamaları faydalı olur.

Kızamık Hastalığının Belirtileri Nelerdir?

Kızamığın belirtileri virüs bulaştıktan sonra yaklaşık 8 ila 12 gün sonra ortaya çıkar. Kızamık hastalığının ilk belirtileri şunlardır;

Burun akıntısı, hapşırma ve öksürük gibi soğuk algınlığı belirtileri.

Yüksek ateş ve halsizlik

Kuru öksürük

Boğaz ağrısı

Yorgunluk

Işığa duyarlı, şişmiş, ağrılı ve iltihaplı gözler (konjonktivit)

Ağız içinde küçük grimsi beyaz lekeler(koplik lekeleri)

Vücutta döküntü

Bu ilk belirtilerden yaklaşık 2-4 gün sonra ilerleyen dönemde kızamık döküntüsü başlar. Kızamık döküntüsü; vücutta küçük kırmızı-kahverengi, yassı ya da hafif kabarık noktalar şeklinde görünümündedir. Kızamık döküntüsü yüz ve baş bölgesinden başlar ve yukarıdan aşağıya doğru yayılım gösterir. Döküntüler gövde de birleşme eğilimi gösterirken kol ve bacaklarda ayrı ayrı lezyonlar olarak görülür. Kızamık döküntüsü ile birlikte hastada çok yüksek ateş vardır. Kızamık lekelerinin yaşandığı dönemde ateş 40-41 dereceye kadar yükselebilir. Döküntüler yaklaşık 4 gün kadar devam eder ve hafif bir soyulma ile başladığı gibi yukarıdan aşağıya doğru solarak kaybolur. Döküntülerin solmasıyla birlikte hastanında ateşi düşer.

Kızamığın Hastalığının Nedenleri Nelerdir?

Kızamık virüsü temas ile bulaşmakla birlikte vücudun bağışıklık sisteminin zayıf olması ile kendini belli eder. Ağız ya da burun boşluğuna yerleşen mikrop burada üremeye başlar ve tüm vücuda yayılmaya başlar. Mikrop ortalama 10 gün sonra iyice yayılarak hastalığın ortaya çıkmasına sebep olur. 15-17. günde hastalık tam olarak kendini belli eder. Hastalık 15. Gününe kadar oldukça bulaşıcı bir durumdadır. 15. günden sonra hastalık bulaşıcı özelliğini kaybeder. Sadece idrarda bulunan virüs sürekliliğini bu sürede korur. Döküntüler kanda hastalığa özgü mikropların belirmesi ve iyileşme sürecinin başlaması ile aynı dönemde başlar. Kızarıklıklar pul pul dökülür ve bulaşıcılık dönemi sona erer.

Kızamık Hastalığı Tedavisi

Yerleşik kızamık enfeksiyonu için spesifik bir tedavi yoktur.

Bununla birlikte, virüse maruz kalmış kişileri korumak için bazı önlemler alınabilir.

– Bebekler dahil, aşılanmamış insanlar virüs bulaşmasından 72 saat sonra kızamık aşısı yapılabilir.

– Hamile kadınlar, bebekler ve hastalığa maruz kalmış bağışıklık sistemi zayıf kişilerde bağışıklık serum globülini adı verilen bir protein enjeksiyonu kullanılabilir. Virüse maruz kaldıktan sonraki altı gün içinde verildiğinde, bu antikorlar kızamık oluşumunu önleyebilir veya şikayetleri azaltabilir.

– Siz veya çocuğunuz da kızamığa eşlik eden ateşi hafifletmek için asetaminofen, ibuprofen veya naproksen gibi reçetesiz satılan ilaçlar kullanabilirsiniz. Kızamık semptomları olan çocuklara veya gençlere aspirin asla vermeyin. Aspirin 3 yaşından büyük çocuklarda kullanım için onaylanmış olsa da; suçiçeği veya grip benzeri semptomlardan kurtulan çocuklar ve gençler asla aspirin almamalıdır. Bu gibi durumlarda aspirin kullanılması reye sendromu gibi çok daha ciddi sorunlara yol açabilmektedir.

– Sizde veya çocuğunuzda kızamık varken pnömoni veya kulak enfeksiyonu gibi bir bakteriyel enfeksiyon gelişirse, doktorunuz antibiyotik ilaç reçete edebilir.

Düşük A vitamini seviyesine sahip çocukların daha şiddetli kızamık geçirme olasılığı yüksektir. A vitamini vermek kızamığın şiddetini azaltabilir. Genellikle bir yıldan büyük çocuklar için 200.000 uluslararası birim (IU) büyük bir doz olarak verilir.

– Çocuğunuzun süreç boyunca bol su tüketmesine özen gösterin.

– Öksürük veya boğaz ağrısı için hava yollarını rahatlatacak nemlendiriciler kullanılabilir.

Kızamık Hastalığından Korunma Yöntemleri Nelerdir?

Uzm. Dr. Bülent KAYA, “Kızamıklı hasta ile aynı evi paylaşan çocuk ya da yetişkinlerin, öncelikli olarak temastan sonraki 72 saat içinde aşı yaptırmalarının hastalıktan korunmanın birinci yolu olduğunu belirtiyor."

Uzm. Dr. KAYA, "Kızamıklı hasta ile aynı evi paylaşan çocukların ve yetişkinlerin kızamık virüsünün kuluçka dönemi olan 10–12 gün süresince kızamık olmadıkları kanıtlanana kadar okula veya işe gönderilmemesi gerektiğini belirtiyor. Ayrıca hastaların, sınıf ve iş arkadaşlarının hastalığa karşı önlem alabilmeleri için, iş ya da okul idaresine kızamık olduklarını acilen bildirmeleri gerekiyor."

Kızamıklı olan hastanın ayrı bir odada bakılması gerektiğini vurgulayan Uzm. Dr. KAYA, odanın güneş alması ve havalandırılması gerektiğine değinerek,  odaya giriş çıkışların kısıtlanması ve hastanın bakımını üstlenen kişinin de sürekli maske takması gerektiğini belirtiyor. Hastalık sürecinde beslenmenin de çok önemli olduğunun altını çizen Uzm. Dr. KAYA, hastaların havuç, portakal, yumurta gibi A vitamininden zengin gıdalarla beslenmesi gerektiğine değinerek beslenme ile de kızamığa bağlı risklerin azaldığını söylüyor.

Kızamığı önlemenin en kolay ve güvenilir yola aşılamadır. İlk doz aşılamadan sonra kızamığa karşı korunla %93, ikinci doz kızamık aşısından sonra kızamığa karşı korunma %97'ye çıkar.

Kızamık hastalığının tedavisi hakkında merak ettiğiniz konuları Elazığ Özel Mediline Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Bölümü Uzman ekiplerine sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Hekimlerimizden  online randevu alabilir veya +90 (424) 237 11 11 nolu telefonumuzu arayarak bilgi alabilirsiniz.

Önemli Not: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka hekimlerimize başvurunuz.




Sosyal Medyada Paylaşın: