Mediline Hastanesi Elazığ Mediline Hastanesi Elazığ
  • Yıldızbağları Mah. Yunus Emre Bulvarı No:133 /23100 Elazığ
  • 0 (424) 237 11 11
  • 7/24 ACİL

Demir eksikliği dünyada en çok görülen anemi yani kansızlık türüdür. Özellikle az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde demir eksikliğine bağlı anemi oranı yüksektir. Peki, kansızlık nedir? Kansızlığın nedenleri, belirtileri ve tedavisi hakkında bilmeniz gerekenleri bu makalemizde anlatmaya çalışacağız.

 Kansızlık (Anemi) Nedir?

Kana rengini veren ve oksijenin hücrelere taşınmasını sağlayan proteine hemoglobin denir. Hemoglobin, kanda kırmızı kan hücreleri (alyuvar) tarafından taşınır. Kanda bulunan hemoglobin proteinin normal seviyenin altına düşmesi veya alyuvarların sayısının azalması durumuna anemi (kansızlık) adı verilir. Aneminin birçok tipi bulunmaktadır: Sonradan ortaya çıkabileceği gibi doğumsal da olabilmektedir.

Aneminin tedavi edilmemesi vücutta bazı sorunlara yol açabiliyor. Anemi, aynı zamanda hipoksi denilen, dokulara yeterli oksijenin iletilemediği durumlara yol açıyor. Vücuda yeterli miktarda oksijen girmediği için tüm organlar zorlanmaya başlıyor.

Anemi oksijen yetersizliğinden dolayı tüm iç organları ve kasları zorlarken, vücutta ağrılara, duygu durum bozukluklarına, unutkanlığa, el ve ayaklarda da uyuşmalara neden olabiliyor.

Aneminin tespit edilmesiyle birlikte nedenine göre tedavi planlanmasına bir an önce başlanması gerekmektedir. Kansızlığın nedenleri arasında genetik faktörler olabileceği gibi beslenme eksikliğinden kaynaklı da olabilir. Aneminin tedavi edilmeden önce çok iyi araştırılması ve hekimin de ihtiyaç duyması halinde mide – bağırsak endoskopisi gibi tetkiklerin yapılması gerekiyor. Kansızlık (Anemi)  türleri ;

Orak Hücreli Anemi : Hem anne, hem de babadan geçen kalıtsal bir kan bozukluğudur. Kırmızı kan hücreleri yuvarlak, esnek ve halkaya benzer bir şekildedir. Orak hücreli anemiye sahip olan kişiler de ise kırmızı kan hücreleri orak şeklini aldığı ve esnekliğini kaybettiği için ismini de buradan almaktadır. Normal kan hücreleri kılcal damarların içinden geçiş yapabilirken, anormal hücreler ise kılcal damarların içinde saplanır geçiş yapamaz. Bu durumda hayati tehlikeye yol açabilir. 

Aplastik Anemi  : Aplastik anemi kemik iliği yetmezliğine bağlı gelişen hastalıklardan biridir. Kemik iliğinde kan hücrelerinin üretilemediği durumlara da denilmektedir. Hem beyaz, hem de kırmızı kan hücrelerinin azalması veya tamamen yok olmasıyla, hastanın hayatını riske atabilen ciddi hastalıklardan biridir. 

Hemolitik Anemi  : Periferik kanda kırmızı kan hücrelerinin zamanından önce yaşam sürelerinin kısalmasıyla ortaya çıkan bir anemi türüdür. Hemolitik anemi kalıtsal olabileceği gibi etkenlere bağlı olarak sonradan da gelişebilmektedir. Hemolitik anemide vücut ortalamanın 6 ila 8 katı daha fazla kan hücresi üretmeye başlar fakat hücrelerin tahrip edilmesi, yeni üretilen kan hücrelerinden daha hızlı gelişmektedir. Bu da hemoliz denen kan hücresi yıkımına neden olur.

Pernisiyöz Anemi  : Pernisiyöz Anemi, B12 vitamini ile doğrudan alakalıdır. Pernisiyöz anemisi olan kişiler yiyeceklerden yeterli miktarda B12 vitamini alamazlar. Midede üretilen intrinsik faktör denen proteine sahip değillerdir. Bu proteinin eksikliği B12 vitamini eksikliğine yol açar ve böylece B12 eksikliğinden kaynaklanan pernisiyöz anemisi meydana gelir.

Megaloblastik Anemi : Megaloblastik anemi, normalden daha düşük olduğu bir anemi türüdür. B-12 vitamini, folat eksikliği anemisi veya makrositik anemi olarak da bilinir.

 Kansızlık (Anemi)  Belirtileri nedir?

Kansızlık belirtileri aneminin tipine, ciddiyetine ve kanama, mide ülser, adet problemleri veya kanser gibi altta yatan sağlık problemlerine göre değişiklik gösterir. Altta yatan sorunların spesifik belirtileri genellikle kansızlığa bağlı belirtilerden önce fark edilebilir. Vücut aynı zamanda kansızlığa bağlı erken belirtileri telafi etme konusunda olağanüstü bir yeteneğe sahiptir. Kansızlık hafifse veya uzun bir süre içerisinde yavaş bir şekilde gelişirse, herhangi bir semptom fark edilmeyebilir. Birçok anemi tipinde ortak olan semptomlar şunları içerir:

Kolay yorulma ve enerji kaybı

Özellikle egzersizle olan alışılmadık derecede hızlı ya da düzensiz kalp atışı

Nefes darlığı

Göğüs ağrısı

Baş ağrısı

Baş dönmesi

Ciltte solukluk

Bacaklarda kramplar

Uykusuzluk

Bazı anemi formlarının spesifik semptomları olabilir. Bu belirtiler şu şekilde sıralanabilir:

Demir eksikliği anemisi: Kağıt, buz veya toprak gibi garip maddeleri yeme isteği, kaşık tırnak olarak adlandırılan tırnakların yukarı doğru eğriliği, ağız köşelerinde çatlaklar

B12 Vitamini eksikliği: Ellerde veya ayaklarda karıncalanma ve uyuşukluk, dokunma duyusu kaybı, sendeleyerek yürüme ya da yürümede güçlük, kollarda ve bacaklarda sertlik, sakarlık, bunama

Kronik kurşun zehirlenmesine bağlı kansızlık: Diş etlerinde mavi-siyah çizgi, karın ağrısı, kabızlık, kusma

Hemolitik anemi (Kronik kırmızı kan hücresi yıkımının neden olduğu anemi): Sarılık (cilt ve gözlerde sararma), kahverengi veya kırmızı renkli idrar, bacaklarda yaralar, bebeklik döneminde gelişimsel gerilik, safra taşı oluşumuna bağlı belirtiler

Orak hücre anemisi: Yorgunluk, enfeksiyonlara duyarlılık, çocuklarda büyüme ve gelişmede gecikme, özellikle eklemlerde, karın bölgesinde ve uzuvlarda şiddetli ağrı atakları

Aplastik anemi: Ateş, sık enfeksiyonlar ve deri döküntüleri

Folik asit eksikliği anemisi: Sinirlilik, ishal ve pürüzsüz bir dil

 Kansızlık (Anemi) Nedenleri Nelerdir?

Vücut kan üretimi için belirli seviyede demir elementine ihtiyaç duyar ve insanların günlük beslenmesinde içeriğinde demir bulunduran besinler tüketmesi gerekir. Demir eksikliği sonucunda kan üretimi gün geçtikçe yavaşlamaya başlar. Bunun sonucunda demir eksikliği anemisi ortaya çıkar. Demire ek olarak vitamin eksikliği anemisi türleri de mevcuttur. B12 eksikliği ve folik asit eksikliği anemisi buna örnek olarak verilebilir. Bazı hastalıklar sonucunda vücudun bu vitaminler ve demirin bağırsaklardan emiliminde düşüş olabilmektedir. Çölyak ve gastrointestinal sistem hastalıkları gibi bu tür hastalıklar vücuda yeterli miktarda demir alınsa bile emilimi sağlanamayacağından yine de kansızlığa yol açar.

Ülser, kolon kanseri gibi inflamatuar hastalıklar ise vücutta istenmeyen kanamalara yol açar. Bunun sonucunda da demir kaybından dolayı kansızlık meydana gelebilir. Normal durumlarda insanın vücudu 3 ayda bir kan bağışına uygundur. Çünkü vücut 3 aylık bir dilimde kendini yeniler ve vücudun kan seviyesini normal boyutlara getirir. Bu süreçler ve vücudun kan oranı dikkate alınmaksızın yapılan kan bağışları da kansızlığa yol açabilir. Özellikle yeni doğmuş bebeklerde ve çocuklarda sık sık kan testleri yapılması da kansızlık nedenleri arasında yer alır. Kadınlarda regl dönemi ile birlikte kaybedilen kanın yerine konulabilmesi için bu dönemlerde vücuda yeterli demirin alınması her zamankinden daha büyük bir öneme sahiptir. Ağır geçen ve uzun süren bir ameliyatta da kan kaybından dolayı anemi görülme ihtimali vardır. Son zamanlarda ciddi durumlar haricinde tavsiye edilmese bile yaygınlaşan mide küçültme ameliyatlarının da kansızlığı tetiklediği tespit edilmiştir. Bazı kalıtımsal durumlar da kansızlığa yola açabilir. Ülkemiz gibi Akdeniz'e kıyısı olan ülkelerde ise Akdeniz Ateşi Anemisi görülebilir. Akdeniz Anemisi genlerle birlikte aktarılan bir tür kansızlık hastalığıdır. 

Genetik faktörler,

Ani yaşanan kan kayıpları,

B12 vitamini eksikliği,

Böbrek hastalıkları,

Hormonal bozukluklar,

Bazı ilaçlar,

Kan kanserleri vb.

 Kansızlık (Anemi) Nasıl Tedavi Edilir?

Kansızlık tedavisi tamamen kansızlığın çeşidi ve altta yatan hastalık ile ilgilidir. Örneğin demir eksikliği saptanan hastalarda sadece demir tedavisi ile sınırlı kalınmamalı, demir eksikliğinin tekrarlamaması ve demir eksikliğine neden olan hastalığın ilerlememesi amacıyla altta yatan neden araştırılmalı ve tedavi edilmelidir. Anemi tedavisinde çoğunlukla ağızdan ilaçla demir tedavisi yeterli olmaktadır. Tedaviye başladıktan iki ay sonra hemoglobin düzeyi normale dönecektir, ancak çoğunlukla kemik iliğinde olan demir depolarını doldurmak amacı ile tedaviye 6-12 ay daha devam edilmelidir. Damar içerisine veya kas içerisine uygulanabilecek demir ilaçları da ağızdan alıma dayanamayan hastalarda kullanılabilir. Tedavi ile birlikte kan sayımı iki ay içerisinde normale dönecektir.

Kansızlık (Anemi) Tedavisinde Beslenme Önerileri

- Kırmızı et, kuru baklagiller, kuru meyve (kuru üzüm, kuru incir, gibi), yeşil yapraklı sebzeler, pekmez çok yiyin

- Vitamin – C (günde 100 miligram) alın. C- vitamini demirin bağırsaklardan emilmesini arttırır.

- Demir bakımından zengin besinler alın (baklagiller, mercimek, darı, nohut, koyu yeşil renkli sebzeler, pekmez, demirle zenginleştirilmiş tahıl ürünleri, kuru kayısı, kuru şeftali, balkabağı, ay çekirdeği, fıstık, ceviz, badem, soya fasulyesi gibi).

- Demir hapı alanların yoğurt alması faydalıdır. Yoğurtta bulunan laktik asit demirin vücutta depolanmasını kolaylaştırır.

- Demir emilimini azaltan besinlerden uzak durun: kafeiinli içecekler, yumurta, süt ve kepek (kepekli ekmek) gibi).

- Eğer demir eksikliği aneminiz yoksa demir almanıza gerek yoktur; ayrıca demir damar sertliğine neden olabilir, bu nedenle demir eksikliği aneminiz yoksa demir içermeyen vitamin hapları kullanın.

Demir Yönünden Zengin Besinler

- Kırmızı et, karaciğer,

- Deniz ürünleri (balık)

- Fındık

- Kuru meyveler (kayısı, üzüm)

- Yeşil yapraklı sebzeler, brokoli

- Yumurta sarısı

- Demir ile zenginleştirilmiş un, ekmek ve tahıllar.

Kansızlık (Anemi) Tedavisi hakkında merak edilen konuları Mediline Hastanesi Dahiliye Bölümü Uzman ekiplerine sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Hekimlerimizden  online randevu alabilir veya +90 (424) 237 11 11 nolu telefonumuzu arayarak bilgi alabilirsiniz.

Önemli Not: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka hekimlerimize başvurunuz.


Sosyal Medyada Paylaşın: