Mediline Hastanesi Elazığ Mediline Hastanesi Elazığ
  • Yıldızbağları Mah. Yunus Emre Bulvarı No:133 /23100 Elazığ
  • 0 (424) 237 11 11
  • 7/24 ACİL

Aşısının bulunmasından önce dünya çapında yaygın bir çocukluk dönemi hastalığı olan kabakulak hastalığı, bugün hâlâ üçüncü dünya ülkelerinde önemli bir sağlık sorunudur. Kabakulak nedir? Kabakulak nedenleri, belirtileri ve tedavisi hakkında bilinmesi gerekenleri uzmanlarımız anlattı.

Kabakulak hastalığı nedir?

Kabakulak hastalığı, tükürük bezlerinin, özellikle de her kulağın önünde ve altında çenenin açısı boyunca uzanan parotis bezlerinin viral bir enfeksiyondur. 5 ila 10 yaş arası çocukların büyük olasılıkla kabakulak geçirmesi olasıdır. Bir kez kabakulak geçirdiğinizde bu size ömür boyu bağışıklık kazandırır.

Kabakulak hastalığı, Suçiçeği veya kızamıktan daha az bulaşıcıdır. Hiç hastalığı olmayan aşılanmamış yetişkinler çocuklardan daha fazla komplikasyon riski taşımaktadır, ancak kabakulak nadiren ciddi sorunlara neden olmaktadır.

Kabakulak hastalığının nedenleri nelerdir?

Bulaşıcılığı olan kabakulağın virüsten kaynaklandığı bilinmektedir. Yaygın olan virüs paramyxovirüs denilen bir virüsten kaynaklanmaktadır. Bu tip virüs havadan bulaşıcılık gösterir. Aynı ortamda bulunan bir hasta hapşırdığı zaman yada öksürdüğünde tükürük yolu ile diğer kişilere hastalığın bulaşması muhtemeldir. Bu temas ile virüsü alan kişilerde 16 ila 21 gün arasında kabakulak belirtilerinin ortaya çıktığı görülür. Normalde kabakulak zararsız ve hafif olarak atlatılan bir hastalık olsa da kimi zaman menenjit ve sağırlık gibi durumlara da yol açmaktadır. Bu hastalıktan korunmanın tek yolu aşılamadır. Bebeklik döneminde ilk doz 12 ila 15. ayda yapılmalıdır. ikinci dozun 4 yaşlarında yapılması gerekir. Kabakulağa yakalanan çocuğun okula gitmemesi ve evde dinlenmesi önemlidir.

Kabakulak hastalığı kısırlığa neden olur mu?

Genel olarak halk arasında kabakulak hastalığının kısırlığa sebep olduğu düşünülmektedir. Bu durum nadir olarak ortaya çıkar. Çift taraflı ortiş olarak bilinen (testis iltihabı) nedeni ile meydana gelebilir ancak görülme riski son derece nadirdir.

Kabakulak hastalığın belirtileri nelerdir?

Kabakulak hastalığı belirtileri genellikle kişi virüse maruz kaldıktan 2 -4 hafta sonra açığa çıkar. Şikayetsiz geçen bu süreye kuluçka dönemi denir. Kuluçka döneminin bitmesiyle birlikte ilk belirtiler ortaya çıkmaya başlar. 

Halsizlik,

Baş ağrısı,

Vücut ağrısı,

Hafif derecede ateş,

Mide bulantısı,

İştahsızlıktır.

İlk belirtilerden sonra parotiste şişlik ve yutma zorluğu gibi şikayetler meydana gelir. Ateş yükselmeye başlar. Hastalık ilerledikçe şişlik de artar ve genişleyerek kulak çevresine kadar ulaşır. Yüzde asimetrik bir görüntü ortaya çıkar. Daha sonra ise hastalarda;

Çiğneme güçlüğü,

Eklemlerde ağrı,

Hafif derecede karın ağrısı,

Yüzde şişliğin olduğu bölgede ağrı,

Çiğneme sırasında duyulan ağrı gibi şikayetler görülür.

Nadir görülen belirtiler;

Testis ya da yumurtalık iltihabı: Ergenlik öncesi çocuklarda nadir, ergen ve yetişkinlerde %14-35 gibi oranlarda görülür. Testis iltihabı %30 vakada iki taraflıdır. Etkilenmiş olan testis şiş ve duyarlıdır, torbada ödem ve kızarıklık olur. Testis iltihabı ortalama 4 gün devam eder,%30-40 vakada testiste atrofi olur. İki taraflı vakalarda nadiren kısırlık olur. Kızlarda yumurtalık tutulumu daha az görülür; daha az ağrılıdır ve kısırlığa yol açmaz.

Beyin zarı ve dokusunun iltihabı: Hastaların %1-10’unda görülür. Baş ağrısı, ense sertliği görülebilir. Bazen hasta havale geçirebilir, dalgınlık ve koma olabilir.

Pankreas iltihabı: Hastalarda ilk haftanın sonuna doğru ani, şiddetli karın ağrısı, bulantı, kusma görülmesi ile akla gelir. Bu belirtiler genellikle bir haftada kaybolur.

Kabakulak hastalığı nasıl bulaşır?

Kabakulak, RNA virüsü sebebiyle meydana gelir. Ocak ve mayıs aylarında daha rahat yayılma fırsatı bulur. Dolayısıyla bu aylarda kabakulak şikayetleri daha sık gözlemlenir.

Kabakulak hastalığı çok hızlı ve kolay bulaşabilen bir enfeksiyon türüdür. Hastalığa neden olan virüs; tükürük, burun salgısı ve hasta olan kişiyle yakın temasta bulunmak kabakulağın kolayca bulaşmasını sağlar. Eğer virüs almış kişiler; hapşırır, öksürür, konuşmaları sırasında tükürük ya da salgılar havaya karışırsa diğer kişiler bu hastalıktan etkilenebilir. Aynı zamanda bu kişilerin salgılarının herhangi bir eşyaya gelmesi ve bu eşyanın sağlıklı kişiler tarafından kullanılması da hastalığın bulaşmasını etkileyen faktörler arasındadır. Özellikle de toplu taşıma araçları, ortak kullanım alanları, okullar, kurs, kreş ve parklar hastalığın bulaşması için oldukça elverişli ortamlardır. Üstelik bağışıklık sistemi zayıf olan kişiler çok daha büyük risk altındadır. 

Kabakulak  hastalığı tedavisi nasıl yapılır?

Kabakulak hastalığının geçmesini sağlayacak bir ilaç yoktur. Kabakulak şikayetlerinden baş ağrısı, kulak ağrısı ve eklem ağrısı için ağrı kesici ilaçlar tavsiye edilir. Bu dönemde en iyi ilaç çok fazla kişi ile temasa geçmeden dinlenmek ve bol sıvı tüketmek olacaktır. Kabakulak hastalarında yüksek ateş görülebilir. Böyle durumlarda ateşi düşürmek için ıslak havlu yöntemi etkili olacaktır. Çocuklarda görüldüğünde ise doktor kontrolüyle beraber ateş düşürücü şuruplar uygulanabilir. Ölçülen ateş 39 dereceyi geçtiğinde doktora gitmelisiniz.

Kabakulak hastalığına karşı alınacak en iyi önlem; kabakulak aşısı olacaktır. Bu aşı iki defa yapılır. İlk doz 12 veya 15 aylık dönemde, ikinci doz ise 4 veya 6 yaşında iken uygulanır. Çocukluk döneminde aşı olmayan kişiler, yetişkinlik döneminde de kabakulak aşısı olup gerekli tedbiri alabilir. Bu aşı kesinlikle hamilelik döneminde yapılmaz. Eğer yumurta alerjiniz varsa, aşıya karşı da alerjiniz olabilir. Olası enfeksiyonları önlemek adına mutlaka kabakulak aşısını yaptırmalısınız. Aşılar sağlık ocaklarında kontrollü şekilde yapılmaktadır.

Kabakulak aşısının yapılması, ilerleyen yaşlarda erkeklerin üreme sağlığını da koruyacaktır. Kabakulak olan erkeklerin bir ihtimalle kısır olması söz konusudur. Doktorlara kabakulak erkeklerde kısırlığa yol açar mı sorusu sorulmaktadır. Uzmanların verdiği cevap ise, aşı yapılmayan erkeklerde kısırlığın görülebileceğidir. Kabakulak belirtilerine bakıldığında erkeklerde testislerde şişme meydana gelir maddesini görebilirsiniz. Bu gibi durumlarda “kabakulak orşiti” adı verilen testis enfeksiyonu meydana gelir. Enfeksiyon ise testis dokusuna zarar verir. Zarar gören testislerde sperm üretimi etkilenecektir. Bazı erkeklerde hiç sperm üretilmezken bazılarında düşük üretim gerçekleşir.

Kabakulaktan hastalığından korunma yolları nelerdir ?

Kabakulak hastalığına ait antikorlar doğum öncesinde plasenta yoluyla bebeğe geçer. Bu nedenle bebeklerde kabakulak nadiren görülür. Kabakulak hastalığından korunmanın tek yolu ise aşılanmaktır. 

· Kabakulak aşısı çocuklarda 12. ayın sonunda ve ilkokul birinci sınıfta üçlü aşı kapsamında uygulanır. 

· Üçlü aşı ya da diğer adıyla 3 K aşısı, kızamık, kızamıkçık ve kabakulak hastalıklarına karşı koruyuculuk sağlar.

Aşı kadar temizlik kurallarına dikkat etmek te korunmada önemlidir. Bu nedenle:

Ellerinizi sık sık yıkayın.

Eğer sabun ve su yoksa en az % 60 alkol içeren el dezenfektanı ile elinizi temizleyin.

Ellerinizin temiz olduğundan emin değilseniz gözlerinize, burnunuza veya ağzınıza dokunmayın.

Öksürürken ve hapşırırken ağzınızı ve burnunuzu mendille ya da kolunuzla (el ile değil) kapatın.

Hasta olan kişilerle öpüşmekten, sarılmaktan ve yemek yerken aynı kabı paylaşmaktan ve aynı bardaktan içmekten kaçının.

Kabakulak hastalığı tedavisi hakkında merak ettiğiniz konuları Elazığ Özel Mediline Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Bölümü Uzman ekiplerine sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Hekimlerimizden  online randevu alabilir veya +90 (424) 237 11 11 nolu telefonumuzu arayarak bilgi alabilirsiniz.

Önemli Not: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır.. Tanı ve tedavi için mutlaka hekimlerimize başvurunuz.

Sosyal Medyada Paylaşın: