Mediline Hastanesi Elazığ Mediline Hastanesi Elazığ
  • Yıldızbağları Mah. Yunus Emre Bulvarı No:133 /23100 Elazığ
  • 0 (424) 237 11 11
  • 7/24 ACİL

Halk arasında istifçilik olarak bilinen kompulsif istifleme hastalığı , genellikle herhangi bir değeri olmayan sağlıklı ve eski eşyaları atmayıp biriktirme hastalığı olarak ifade edilmektedir. Psikoloji literatüründe dispozofobi olarak ifade edilen bu hastalığa sahip olan bireyler, bazı eşyalarını ileride lazım olabilir düşüncesiyle saklamaktadır. İstifleme hastalığına sahip kişiler evde işe yarama ihtimali düşük olan birçok eşyayı çöpe atmıyor, biriktiriyor, hatta eşyalarıyla duygusal bağlar kuruyor. Belli bir zaman sonra ise evlerinde adım atacak yer kalmıyor, bu durum ise hem kendileri hem de birlikte yaşadıkları kişiler için sıkıntılı durumlar yaratıyor. Peki, kompulsif istifleme hastalığından kurtulmanın yolu var mı? Elazığ Özel Mediline Hastanesi Psikoloji Bölümü Uzmanı Psikolog Kübra AYDIN, konuyla ilgili önemli bilgiler verdi.

İstifleme Hastalığı Nedir?

İleri düzeyde psikolojik davranış bozukluğu olarak değerlendirilen istifçilik, her şeyi biriktirme hastalığı olarak biliniyor. Dünyada azımsanmayacak oranda "istifleme hastalığı" yaşayan kişi bulunuyor. Türkiye nüfusunun yüzde 3’ünün “istifleme hastalığı” yaşadığı tahmin ediliyor. Herhangi bir değeri olmamasına rağmen ellerine ne geçerse bir kenara atıyorlar veya bulundukları yerden hiç kaldırmıyorlar. Daha da önemlisi biriktirdikleri eşyalarla duygusal bağlar kuruyorlar. Kendi yaşam alanlarını kısıtlayarak yürüyecek hatta uyuyacak alan bile bırakmıyorlar ve bundan hiç de rahatsız olmuyorlar. Bunun sonucunda evleri dev çöp kutularına dönüşüyor. 

İstifleme hastalığı belirtileri nedir?

Günümüzde nüfusun en az yüzde 3’ü gibi bir kitlede görülebilen istifleme hastalığı tıp literatüründe dispozofobi hastalığı olarak bilinmektedir, bir tür obsesif kompülsif bozukluk türü olarak bilinmektedir. Genellikle gizli tutulan bir problem olduğundan net bir rakamdan bahsetmek mümkün olmazken, bireyler hemen hemen her türlü şeyi biriktirebilme potansiyeline sahiptir. Hastaların en çok istiflemiş olduğu eşyalar ise; kağıt, gazete, plastik eşyalar, eski ev araç gereçleri, giyim eşyaları ve poşetlerdir. Üstelik biriktirme takıntılığın yanında bu kişilerde çeşitli kişilik bozuklukları da görülebilmektedir.

İstifleme hastalığı belirtilerinden bahsetmek gerekirse; gerekli ya da gereksiz olan pek çok şeyi atmayıp biriktirme, topladığı eşyaları kesinlikle atmama, herhangi birinin bu eşyaları atmaya kalkması halinde öfkelenme, yüksek oranda rahatsız olup kaygılanma, sosyal yaşamı içerisinde tuhaf davranışlar sergilemesi ve toplanan eşyalar arasında hiçbir ortak nokta bulunmaması gibi durumlar olarak gösterilebilmektedir. Tüm bunların yanı sıra bireyin kontrolsüz olarak istiflemeden dolayı ev ya da iş yerlerinde hareket alanını azaltacak kadar biriktirmesi, yatak odasından banyoya kadar her alanında istiflenmiş bir şeylerin olması da biriktirme hastalığının belirtisi olarak gösterilebilmektedir.

-Gerekli gereksiz her şeyi biriktirme isteği

-Topladıklarını asla çöpe atamama, bunları birisi atmaya çalıştığında öfkelenme ve ileri düzeyde rahatsızlanıp kaygı duyma

-Kişinin sosyal hayatında da çeşitli derecelerde davranış bozuklukları göstermesi

-Genellikle toplanan eşyalar arasında bir benzerlik ya da bir bağlantı olmaması.

-Genellikle kontrolsüz biriktirme nedeniyle ev ve işyerlerinde hareket alanı pek olmaması.

-Yatak odasından banyoya kadar nerdeyse tüm odaların eşya ile dolu olması.

İstifleme hastalığı nedenleri nedir?

İstifçiliğin temelinde genetik faktörler, travmalar, erken çocukluk dönemlerinde maruz kalınan aile tutumları, ayrılık anksiyetesi olarak da bilinen terk edilme korkusu gibi sebepler bulunabiliyor. İstifçilik probleminin yarattığı belirtilerin arttığı dönemlerin hemen öncesinde genellikle kişilerin stresli veya travmatik bir durum yaşadığı görülebiliyor. Bu durum da bize, aslında istifçilik durumunda kişinin yaşantısal faktörlerinin ne denli önemli olduğunu gösteriyor. Travmaya maruz kalan kişilerin gerçek stres faktörleriyle yüzleşmemek ya da bunların bir şekilde üzerini kapamak için istifçiliği bir baş etme yöntemi olarak geliştirdikleri görülüyor. Aynı zamanda, günümüzde yapılan araştırmalar gösteriyor ki, istiflemenin hafıza ve dikkate dayalı problemlerle, kategorilendirme ve karar verme zorlukları ile de ilişkisi var. Bu noktada kişilerin ellerinde tuttukları eşyalarla bağ kurarak, güvenli ortam ihtiyaçlarını karşıladıkları ve kişisel olarak yaşadıkları olayları hatırlamalarını sağlayacak bağlantılar kurdukları düşünülüyor.

İstifleme hastalığı tedavisi

Her türlü psikolojik rahatsızlığın tedavisinde olduğu gibi istifleme hastalığı da ilk olarak gerekli olan, kişinin problemini kabul edecek iç görüye sahip olması ve tedavi olmayı istemesidir. Ancak istifleme hastalığı olan kişilerin yarıdan fazlasında durumlarından rahatsız olmama hali görülür. Bu sebeple tedaviye uyumları düşüktür. Ancak son yıllarda yapılan araştırmalarla birlikte, kanıta dayalı terapilerden biri olarak kabul edilen bilişsel davranışçı terapi ile birlikte bireylerin istifleme davranışının tedavisinde önemli adımlar atıldı. Bu noktada bilişsel davranışçı terapi uygulayan uzmanlar, istifleme davranışının altında yatan nedenleri araştırarak öncelikle bu sebepleri ortadan kaldırmaya ve bununla birlikte karar alma becerilerini güçlendirmeye odaklı çalışıyorlar. Psikoterapi kapsamında amaç, istifleyen kişinin istiflediği eşyalardan önemli ölçüde kurtulmasını sağlamak ve belli bir miktar eşya ile yaşam becerilerini sürdürebilmesini sağlamak.

Özellikle son yıllarda gelişen nörobilimsel çalışmalarla birlikte, istifleme hastalığı yaşayan kişilerin beyninde sağlıklı kişilere oranla farklı nöral aktiviteler görüldüğü tespit edildi. Yapılan çalışmalar sayesinde elde edilen bulgular istifçiliğin tedavisi için de çarpıcı etkiler taşıyor. 

Günümüzde her türlü psikolojik problemde olduğu gibi obsesif kompülsif bozukluk için atılabilecek en doğru adım, bir psikologdan profesyonel destek almak olacaktır. Bu alanda uzman olan psikologlar, genellikle hastalarını bilişsel davranışçı terapiye alarak, takıntıları ile yüzleştirmekte, anksiyete ve hastalığının farkına varmasını sağlamakta, bu durum ile nasıl başa çıkacağını öğretmektedir. Psikologlar tarafından yapılan bu gibi çalışma ve terapiler neticesinde hasta takıntısından kurtularak daha sağlıklı ve yaşam standartları yüksek bir yaşam sürdürebilmektedir.

İstifleme Hastalığı Tedavisi hakkında merak ettiğiniz konuları Mediline Hastanesi Psikoloji Bölümü uzmanlarına sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Hekimlerimizden online randevu alabilir veya +90 (424) 237 11 11 nolu telefonumuzu arayarak bilgi alabilirsiniz.

Önemli Not: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka hekimlerimize başvurunuz.





Sosyal Medyada Paylaşın: