Mediline Hastanesi Elazığ Mediline Hastanesi Elazığ
  • Yıldızbağları Mah. Yunus Emre Bulvarı No:133 /23100 Elazığ
  • 0 (424) 237 11 11
  • 7/24 ACİL

Hipertiroidi, halk arasında ‘’Zehirli Guatr’’ veya ‘’İç Guatr’’ gibi ifadelerle de bilinmektedir. Metabolizma hızını kontrol eden tiroid hormonlarının, vücutta normalin üzerinde bulunması sonucunda oluşan ciddi bir sağlık sorunudur. Bu durum metabolizmanın çok hızlı çalışmasına neden olur. Bunun sonucunda kalp atışı, vücut ısısı, sindirim sistemi gibi birçok vücut fonksiyonu hızlanır. Kadınlarda daha sık görülen Hipertiroidi tedavi edilmediğinde ciddi hayati tehlike oluşturabilir. Tedavi çoğu zaman iyi sonuç verir ve hastalık ya iyileşir ya da kontrol altına alınır. Tedavi süresi ve sonrasında kişinin uygun bir beslenme planına uyulması çok önemlidir. Aksi durumda belirtiler tekrar ortaya çıkabilir.

Hipertiroidinin belirtileri nelerdir?

Sinirlilik, aşırı heyecan ve duygusallık ; Hipertiroidide görülen en sık belirtilerdir. Artmış tiroit hormonları bütün organları etkilediği gibi sinir sistemini ve ruhsal durumu da etkiler , hafıza ve konsantrasyon bozulabilir. Bu hastalar çevrelerinde geçimsiz, huysuz ve sinirli kişiler olarak tanınırlar. Küçük olaylar karşısında bile ani olarak parlarlar, etraflarını çok defa kırarlar.

Kilo kaybı ; Hastalar, iştahlarının genellikle iyi olmasına karşın zayıflarlar. Bazen kilo kaybı olmayabilir, hatta bazı hastalar fazla yemek yeme nedeniyle şişmanlamaktan şikayet eder.

Sıcağa tahammülsüzlük ve aşırı terleme ; Bütün vücut dokularının çok hızlı çalışması sonucu vücut sıcaklığı artar, hastaların sıcağa tahammülü azalır. Orta yaştaki kadınlar bu sıcaklık hissini menopoz döneminde görülen sıcak basması ile karıştırabilirler. Ancak, menopozdaki sıcak basmaları zaman zaman görülmesine rağmen hipertiroidi’deki devamlıdır.

Titreme ; Titreme özellikle ellerde görülür.

Çarpıntı ve kalp atım sayısında artış; Çarpıntı, birçok hastanın ilk şikayet ettiği belirtilerden biridir. Hasta en küçük bir efor sırasında ve çok defa istirahatte iken kalbinin fazla çarptığını hisseder. Çarpıntı yanında nefes darlığı ve kas zayıflaması olunca kalp hastalıklarıyla karıştırılabilirler.

Saç dökülmesi ; Hipertiroidili hastaların saçları ince ve yumuşaktır. Kolaylıkla dökülür. Hipertiroidi tedavisi sonucu saçlar yeniden çıkar.

Cilt ve tırnaklarda değişiklik ; Cilt yumuşar. Sıcak ve nemlidir. Tırnak-et ayırımı belirginleşir. Nadir olarak hastalar yaygın kaşıntıdan şikayet ederler. Yine, nadir olarak Basedow-Graves hastalığına bağlı olarak gelişen cilt belirtileri de ortaya çıkabilir. Özellikle alt bacakların ön kısmında cilt kalınlaşması görülebilir.

Barsak hareketlerinde artma ; Bazı hastalar artmış barsak hareketlerinden ve yumuşak dışkılamadan yakınır. Bazen kabız olan hastalar bu hastalık nedeni ile normal dışkılama gösterir.

Kuvvet azalması ; Uzun süren ve ağır hipertiroidi durumunda ortaya çıkar. Hastalık, daha fazla omuz ve bacak kaslarını tutuğu için özellikle çalışan hastalarda daha da belirgindir. Çok defa hastalar merdiven çıkmakta zorlandıklarından şikayet ederler. Bu durum tedaviden sonra ortadan kalkar.

Adet kanamasında (Mensturasyon) düzensizlik; Mensturasyon düzeninde bozulma görülür. Bazı hastalarda yumurtlama azalır ve çocuk yapma özelliği kaybolur.

Cinsel istetekde değişiklikler : Bazı hastalarda cinsel arzusunda artma görülse de genel olarak azalır. Bazı erkek hastalarda östrojen hormonundaki artışa bağlı olarak memelerinde büyüme görülür. Bu durum tedaviden sonra ortadan kalkar.

Gözlerde görülen belirtiler ; 

Üst kapak çekilmesi (retraksiyonu); Fazla miktardaki tiroit hormonları üst göz kapağını açan kasları uyararak gözün normalden daha açık durmasına neden olur. Gözler parlak bir hal alır. Bu durum her türlü hipertiroidide ortaya çıkabilir. Hipertiroidi kontrol altına alındıktan sonra çekilme kaybolur.

Gözlerin öne doğru fırlaması: (egzoftalmi); Gözlerin dışa doğru fırlaması, genelde Basedow-Graves hastalığında %50 hastada görülür. Bazı hastalarda bu bulgu hafif seyrettiği için hastalar farkına varmazlar. %5 vakada ise ciddi rahatsızlıklara neden olur.

Göz kaslarında bağışıklık sisteminin yanlış işlemesi sonucu iltihap gelişir ve şişmeler oluşur. Bu şişlikler göz yuvasının arkasında basınç oluşturarak gözlerin öne doğru fırlamasına neden olur.

Egzoftalmi genelde iki gözü de tutar. Bazen tek taraflı da olabilir. Egzoftalmi yavaş veya hızlı bir şekilde gelişebilir. Kan tiroit hormonları düzeyiyle kesin bir bağlantısı yoktur. Hafif iltihabi durumlarda gözler kızarık, kuru ve ışığa duyarlıdır. Orta veya ağır iltihabi durumlarda göz kapakları uyurken bile kapanmaz. Bu durumdaki hastalar göz yaşarmasından, göz hareketleri sırasında ağrıdan şikayet ederler. İltihap ve göz kaslarının dengeli kullanılmaması sonucu çift görme başlar. Çift görme hastanın yukarıya ve dışa bakması sırasında oluşur. Şişen kasların göz siniri üzerine baskısı sonucu ise görme kaybı oluşabilir. Ancak ciddi göz bulguları çok nadir olarak görülür. Sigara göz hastalığını artırır kesinlikle bırakmak gereklidir.

Hipertiroidinin Nedenleri Nedir?

Tiroid bezinden salgılanan T3 ve T4 düzeyleri beyin tabanında bulunan hipofiz bezi ve hipotalamus tarafından kontrol edilir. Hipotalamus hipofiz bezini uyararak Tiroid Stimule Edici Hormon (TSH) salgılanmasına neden olur. Hipofiz bezi kandaki T3 ve T4 miktarına göre TSH salgılar; kandaki T3 ve T4 düzeyi düşükse salgılanan TSH miktarı artar, yüksekse azalır. Sonuçta tiroid bezi TSH düeyine göre hormon salınımını ayarlar. Tiroid bezi hasta ise ve kendi kendine çok fazla hormon salgılıyorsa TSH düzeyi normalin altında olacaktır, eğer hastalıklı tiroid bezi yeterli hormon üretemezse TSH düzeyi artacaktır.

Tiroid bezinin fazla hormon salgılamasına yol açan hastalıklar aşağıda sıralanmıştır.

Graves hastalığı : Bağışıklık sistemindeki bir bozukluktan kaynaklanır.TSH reseptör antikorlarının kanda artması nedeniyle oluşan tiroid bezi aşırı çalışmasıdır. Normalde antikorlar immün sistem tarafından virus, bakteri veya diğer yabacı cisimlere karşı mücadelede vücudumuzu korumak için kullanılırlar. Graves hastalığında antikorlar tiroid bezi, göz arkasındaki dokular veya bazen cilt altı dokularaı tahrip etmeye çalışır. Hipertiroidinin en sık nedenidir. Hipertiroidisi olan hastaların % 60-90’nını Graves hastalığı oluşturur.

Sıcak nodüllerin fazla hormon salgılaması: Sıcak nodüllerin aşırı tiroid hormon yapıp salgılaması durumunda tiroid hormonları kanda artar ve hipertiroidi hastalığı oluşturur.

Tiroiditlet (Tiroid bezinin iltihabi hastalıkları): Tiroid bezinde itihabi hastalıklar olduğunda bezde depo edilmiş halde bulunan tiroid hormonları kana döküldüğünden hormonlar yükselir ve hipertiroidi belirtileri ortaya çıkar.

Bunların dışında bazı durumlarda kanda tiroid hormon düzeyi artabilir;

Tiroid hormon ilaçlarının fazla alınması: Levotiroksin ilacının gereğinden fazla alınması kanda tiroid hormonlarını artırır ve hipertiroidi yapar.

Bazı ilaçların kullanımı: Cordarone isimli kalp ilacı ve interlökin ilacı kullanan bazı hastalarda tiroid bezi fazla çalışarak hipertiroidi hastalığı oluşturabilir.

Aşırı şekilde iyot almak: İyodun fazla alınması nodülü olan hastalarda hipertiroidi yapar.

Civa zehirlenmesi : Civanın fazla alınması hipertiroidizm denilen tiroid bezinin aşırı çalışmasına neden olabilir.

Hipertiroid Tanı ve tedavi süreci

Hipertiroidi tanısı için kanda tiroid hormonlarına (T3 ve T4) ve TSH düzeyine bakılır. Eğer kanda T3 ve T4 yüksek, TSH düşük çıkarsa, hipertiroidi teşhisi konur. Bunun yanı sıra tiroid bezi içinde fazla tiroid üreten bölgeyi değerlendirmek için tiroid sintigrafisinden yararlanılabilir. Bu yöntemle aynı zamanda nodüllerin kontrolü de yapılır.

Sintigrafi, çok düşük doz radyoaktif iyot verilerek yapılır. Fazla iyot tutan nodüller ‘sıcak’, az iyot tutan nodüllerse ‘soğuk’ olarak değerlendirilir. Sıcak nodüllerin kötü huylu hücre içerme ihtimalleri daha düşüktür. Tiroid bezini ayrıntılı şekilde görüntüleyebilmek için ultrasonografi de yapılır. Ayrıca kalbin durumunu görmek adına EKO, gözün dışa doğru fırlamasını tespit etmek için göz muayenesi tavsiye edilir.

Hastalık, kanda yüksek olan tiroid hormonlarını normal düzeye getirmek için antitiroidi ilaçlarıyla tedavi edilir. Geçici hipertiroidi hastalarına, semptomatik tedavi (antienflamatuarlar veya beta blokerler) uygulanır. Hipertiroidi kalıcı ise Basedow-Graves hastalığı da beraberinde geleceği için kesin tedavi gerektirir.

Bazı ilaçlar sadece hipertiroidi semptomlarını tedavi etmek için kullanılır. Bu ilaçların tiroid fonksiyonları üzerinde doğrudan etkisi yoktur. İlaç tedavisine başladıktan 6-8 hafta sonra hormonların durumuna göre, doz ayarlaması yapılır. 1.5-2 ayda bir kontroller yapılarak, en az 9-12 ay tedavi devam eder. İlaçlar sadece doktor kontrolünde bırakılabilir.

Halk arasında atom tedavisi olarak da bilinen iyot tedavisi ise tiroid bezinin fazla çalıştığı ve tiroid kanseri ameliyatlarından sonra uygulanır. Ağız yoluyla alınan radyoaktif iyot, mide ve bağırsak sisteminde emildikten sonra tiroid hücreleri tarafından tutulur. Alınan iyot, tiroid hücrelerini tahrip ederek, büyüme yeteneklerini köreltir. Tiroid bezinin fazla çalışmasıyla ortaya çıkan guatr ve Basedow-Graves hastalığında, iyot tedavisi genellikle en uygun yöntemdir.

Kullanılan radyoaktif iyotun dozu düşük olduğu için hastanın evine gitmesinde sıkıntı yoktur. Cerrahi işlemlerin tersine, tiroid hormonları yüksekken, bile uygulanabilir. Kalp yetmezliği ya da farklı kalp sorunları olanlarla diyabet hastalarında rahatlıkla kullanılabilir. Herhangi bir cerrahi işlem uygulanmadığı için ses telleri ve kalsiyum bezeleri zarar görmez.

İlaç tedavisi genelde 1-2 yıl sürer. Yüksek dozlarda başlayan tedaviye, hastalık düzene girdikçe normal dozda devam edilir. İyileşme oranı, yüzde 50’dir. Ancak iyileşmeden bir yıl sonra tekrarlayabilir. Bu durumda radyoaktif iyot ya da cerrahi uygulanır.

Hipertiroidi Beslenme Önerileri

Hipertiroidi diyet listesi diye bir şey yoktur. Diyet programları herkes için özel olarak ve bir uzman tarafından hazırlanır. Ancak beslenme programına eklenecek bazı gıdalarla hastalığın tedavisine katkıda bulunmak mümkündür. Mineral iyot, tiroid hormonlarının yapımında anahtar rol oynar. Düşük iyot içeren bir beslenme programı tiroit hormonlarını azaltmaya yardımcı olur.

Aşağıdaki yiyecekleri günlük beslenme programınıza ekleyebilirsiniz:

İyotsuz tuz

Kahve veya çay (sütsüz veya soya sütlü)

Yumurta beyazı

Yulaf

Patates

Tuzsuz fındık

Ev yapımı ekmek veya tuz, süt ve yumurta olmadan yapılan ekmekler

Bal

Hipertiroidi (Zehirli Guatr) tedavisi hakkında merak ettiğiniz konuları Mediline Hastanesi Dahiliye Bölümü Uzman ekiplerine sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Hekimlerimizden  online randevu alabilir veya +90 (424) 237 11 11 nolu telefonumuzu arayarak bilgi alabilirsiniz.

Önemli Not: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka hekimlerimize başvurunuz.




Sosyal Medyada Paylaşın: