Mediline Hastanesi Elazığ Mediline Hastanesi Elazığ
  • Yıldızbağları Mah. Yunus Emre Bulvarı No:133 /23100 Elazığ
  • 0 (424) 237 11 11
  • 7/24 ACİL

Nedeni henüz tam olarak bilinemese de nörolojik kökenli olduğu bilinen ve toplumumuzda görülme sıklığı %5-7 arasında olan disleksi dinleme, konuşma, okuma, yazma, akıl yürütme ile matematik yeteneklerinin kazanılmasında ve kullanılmasında önemli güçlüklerle kendini gösteren bir öğrenme bozukluğudur. Doğuştan gelen bir öğrenme bozukluğu olmasına rağmen ilkokula başlandığında kendini göstermektedir. 

Disleksi  (Öğrenme Bozukluğu) Nedir?

Disleksi; bireylerin normal ya da üstün zekalı olmasına rağmen okuma, yazma ve konuşma becerilerinde problemler yaşamasına sebep olan özel öğrenim bozukluğuna verilen addır. Aynı zamanda özel öğrenme güçlüğü olarak bilinen disleksi, kişilerin ilkokul çağlarında daha belirgin halde karşılaştıkları bir problemdir.

Disleksi  (Öğrenme Bozukluğu) Tipleri Nelerdir?

Disleksi semptomları yaşa ve kişiye bağlı olarak değişiklik gösterebilmektedir. Küçük çocuklarda geç konuşma, yeni kelimeler öğrenmede zorluk çekme ve oyun oynarken sorunlarla karşılaşma gibi durumlar yaşanabilir. Disleksi semptomları, genellikle çocukların okula başlamasıyla birlikte daha da belirgin hale gelir.

Okuma Güçlüğü (Disleksi) : Disleksi, zekâsı normal ya da normal üstü olan, herhangi bir duyusal, fiziksel, ruhsal zorluğu olmayan; okuma, yazma, matematik, kendini ifade etme, düşünme, zaman ve mekânda yönelme alanlarından biri veya birkaçında yetersizliğe yol açan bir güçlüktür.

Sol eldeki belirgin zayıflığın yanı sıra sağ el yavaşlığı dikkati çeker. Fakat yaş arttıkça ve motor performans görsel olarak desteklendikçe disleksisi olanlar bazı motor işlerde daha yetkin bulunmuştur

Perspektiften yoksundurlar, bisiklet ya da saat resmi çizerken daha büyük sorunlar çıkabilirler.

Yukarı-aşağı ve sağ-sol kavramlarını karıştırırlar.

Konuşmaya geç başlama, konuşmanın yavaş gelişmesi ve tam bir ifade yetisi kazanamaması, beceriksizlik ve ince motor hareketlerde kusurlar, el dominansının yerleşmesinde zorluk söz konusu olur.

Dizi bellekte gecikme (alfabeyi, ayları, haftanın günlerini sayma gibi) ve görsel bellekte sıralama sorunları vardır.

Yüksek zekâ, sorunların erken tanınması, olumlu kişilik, yoğun eğitim ve öğretim, çevrenin teşvik edici olması önemlidir. Evde birden fazla dilin kullanılması dezavantaj olabilir. Sık okul değiştirme de önemli bir olumsuz etkendir.

Yaşla birlikte okuma sorunları düzelir; fakat daima yaşıtlarının gerisinde kalırlar.

Akademik açıdan pek çoğu oldukça başarısızdır ama ilerleyen süreçte özel eğitimle birlikte, doğru okuduğunu anlama yetisi oldukça düzelir.

Aritmetik Güçlüğü (Diskalkuli) : Diskalkuli, edinsel ya da gelişimsel serebral bir patolojiye bağlı olarak sayısal ilişkileri kavramada, hesaplamada, sayısal sembolleri görsel ve mental olarak tanıma, kullanma ve yazmada açığa çıkan eksikliklere verilen isimdir.

Diskalkuli olan çocuklar sayıları bozuk şekilli, sıklıkla yer değiştirmiş, ters dönmüş veya baş aşağı edilmiş şekilde yazarlar.

Basit işlemleri yapamazlar, işlem sembolleri başta olmak üzere aritmetik sembolleri tanımazlar.

Çok basamaklı sayıları okumada zorluk çekebilirler, çarpma bölme gibi işlemlerde sayıları uygun aralıklarla alt alta getiremezler.

Çocuklarda başlıca iki tip aritmetik güçlük izlenebilir. Birincisi hesaplama, ikincisi de akıl yürütme alanındadır.

Hesaplamada sayıları ters çevirme, sayı sırasını ters çevirme, işlemleri düzensiz sıra ile yürütme ve işlemleri yanlış yapma söz konusudur.

Sayıları atlayabilirler ve sağlama yapamazlar.

Akıl yürütme alanında okuduğunu anlama sorunu olabilir; sözel problem çözme, komutları anlama ve sorunu akılda tutup bir plana göre adım adım çözmeyebilir.

Algısal, görsel veya mekansal hatırlamada sorunları olabilir buna bağlı olarak geometrik işlemlerde güçlük yaşanabilir. Genel olarak diskalkuli olan çocukların diğer öğrenme güçlüğü alanlarında sorunları olabilir.

Yazılı Anlatım Güçlüğü (Disgrafi) : Disgrafi, çocukların yazı dilini ne kadar hızlı edindiklerini ve düşüncelerini ifade etmek için yazı dilini ne kadar iyi kullanabilmelerini etkileyen özel bir öğrenme güçlüğüdür.

Disgrafi de yazının mekaniği bozulur; sıklıkla yanlış kalem tutma ve yanlış harf oluşturma şeklinde görülebilir.

Ayırıcı tanıda kısa dikkat aralığı ve dikkatin dağılması gibi dikkat sorunları, yeterince kendini verememe, okul fobisi ve rol yapma gibi psikiyatrik sorunlar yer alır. Çocuklarda disgrafinin çeşitli şekilleri vardır.

Disleksi  (Öğrenme Bozukluğu) Nedenleri Nelerdir?

Araştırmalar, disleksinin, beynin bilgi işleme biçiminden dolayı gerçekleştiğini göstermiştir. Modern görüntüleme yöntemleri ile yapılan beyin taramalarında, disleksi olan insanların okuduklarında diğer insanlara kıyasla beynin farklı bölümlerini kullandıkları saptanmıştır. Disleksik insanlarda harf ve sayıları tersine çevirme veya kelimeleri tersten okuma durumları görülebilir. Ancak bu ters algılama, gelişimin normal bir parçası olarak gerçekleşir ve pek çok çocuk, ilkokul birinci ya da ikinci sınıftan sonra normale döner.

Disleksideki asıl sorun, konuşmanın temel sesleri olan (örneğin, “bat” daki “b” sesi) fonemlerde sorun oluşmasıdır. Bu nedenle, o ses için harf simgesi ile harf simgesi arasında bağlantı kurmakta ve sesleri sözlere dönüştürmekte sorun yaşarlar. Bu, kısa, tanıdık kelimeleri tanımayı veya daha uzun sözcükleri seslendirmeyi zorlaştırır. Bu sebeple disleksisi olan birinin sesli ses çıkarması çok zaman alır.

Bazı insanlar daha hafif disleksi biçimlerine sahiptir, bu yüzden sözlü ve yazılı dildeki bu diğer alanlarda daha az sıkıntı yaşayabilirler. Disleksi, tek başına ortadan kaybolan veya büyürken düzelen bir rahatsızlık değildir. Neyse ki, doğru yardım ile disleksi olan çoğu insan okumayı öğrenir. Çoğu zaman bu stratejileri öğrenmek ve kullanmak için farklı yollar bulunmaktadır. Bunlar dışında diğer bazı disleksi nedenleri arasında;

Beyin Hasarı

Genetik, kalıtımsal nedenler

Nörolojik nedenler

Yapısal farklılıklar

İşlevsel farklılıklar

Yarıküre arası iletişim sorunları

Algısal nedenler

Görsel algılama, işitsel algılama

Dilsel nedenler

Bellek bozuklukları

Disleksi  (Öğrenme Bozukluğu) Belirtileri Nelerdir?

- Disleksi belirtileri, özgül öğrenme bozukluklarının alt tipi olan okuma bozukluğu olarak bilinen disleksinin belirtileri olarak tanımlanabilir. 

- Disleksi belirtileri, çocukluklarda görülen ve sağ-sol ayrımının yapılamadığı disleksi bozukluğunun belirtileridir. DEHB ile birlikte seyredebilir. 

- Disleksi belirtileri, öğrenme becerilerindeki güçlüklerdir. Özgül öğrenme güçlüklerinin 3 farklı alt grubu vardır. Bunlardan ilki okuma bozukluğu olan disleksi adındaki bozukluktur. Diğerleri ise yazılı anlatım bozukluğu olan disgrafi ve matematik bozukluğu olan diskalkulidir. 

- Disleksi belirtileri bazen genetik faktörlerden dolayı ortaya çıkabilmektedir. Sadece genetik faktörler değil çevresel faktörlerde disleksinin oluşum sebepleri arasında yer alır. Çevresel faktörlere örnek olarak prematüre doğum, annenin hamilelikte bebeği nikotine ve alkole maruz bırakması, dengesiz ve düzensiz beslenme gibi etmenler olabilir. Disleksi kalıtsal olabilir. Ailede bir bireyin disleksi olması disleksi riski taşındığı ifade edebilir.

-Disleksi belirtileri anaokulu döneminde fark edilebilir, bu dönemde fark edilmeyen disleksi ilkokula başlandığında bir zekâ geriliği ya da zihinsel problemler olmadığı halde yaşıtlarından geri kalma, aldığı eğitimde geri bildirim yapamama ile kendini gösterir. Disleksi belirtileri gösteren çocuklar içe kapanıklık, iletişim kuramama gibi sorunlar da yaşarlar. Aile ya da ilgili öğretmen tarafından ilköğretimde bu belirtiler fark edilir. 

- Disleksi çocukların yanlış yazma, okuma ve okuduğunu anlamaktaki problemleridir. Disleksi belirtileri ilk olarak çocuğun konuşmaya geç başlaması olabilir. Fakat bu durum aileler için çoğu zaman sorun teşkil etmeyebilir. Konuşmaya başladıktan sonra ise çocuk kelimelerin telaffuzunda zorlanır, kelime hafızası olması gerektiğinden daha azdır. Yaş ilerledikçe belirtilerde değişmekte ve artmaktadır. İlkokul döneminde daha çok harfler doğru yazım biçiminin tam tersi şekilde aynadaki yansıması gibi yazılır. Harflerde geçerli olan bu durum sayılar içinde aynı şekilde geçerlidir. Disleksi belirtileri gösteren çocuklar okurken hecelerler, satır takibi yapamazlar, satır atlamamak için parmaklarıyla takip etmek zorunda kalabilirler. Yazarken yazım hatalarıyla dolu cümleler kurarlar. Bu ve buna benzer belirtiler gösterirler. Disleksi kimi zamanda dikkat eksikliği ve hiperaktivite belirtileriyle de birlikte seyredebilir. Hatta kimi zaman dikkatsiz, odaklanamıyor, dikkatini toplayamıyor gibi düşüncelerde düşündürebilir ve DEHB olduğu düşünülebilir. Bu durumda çocuğun iyi gözlemlenmesi gereklidir ve diğer hastalıklarla karıştırmadan doğru tanılanması ve tedavisinin yapılması gereklidir. 

Disleksi  (Öğrenme Bozukluğu) Tedavisi 

Disleksinin tamamıyla iyileşmeyi sağlayan bir tedavi yöntemi yoktur. Ancak erken tanı ve destek tedavileriyle kayda değer bir başarı sağlanabilir. Özellikle küçük yaşta başlanan tedavi programlarıyla yüksek oranda başarı sağlanabilir.

Öğrenme güçlüğü hastalığı olan çocuklarda özelleşmiş öğretim teknikleri kullanmak, disleksili hastaların eğitimini olumlu yönde etkiler. Öğretmenin duyma işlemini somutlaştıracak adımlar atması faydalı olabilir. Örneğin, çocuğun bir metni sözlü olarak dinlediği sırada metnin kabartılmış harflerle yazılı olduğu kağıttan dokunma yoluyla da metni takip etmesi öğrenmesini kolaylaştırır.

Disleksili çocuğa harflerin seslere karşılık geldiğini ve bu harflerin yan yana gelmesiyle kelimelerin oluştuğunu anlatmak, aradaki bağlantıyı kurmasını sağlamak oldukça önemlidir. Kellime oluşumunu anlatırken küçük kelimelerden başlamak, ilerleme kaydettikçe daha karmaşık kelimelere geçmek gerekir. 

Okurken güçlük çekilen kelimeleri tekrar tekrar okutarak pratiklik kazandırmak gibi disleksi egzersizleri de tedavide kullanılabilir.

Disleksili çocuklar; okuduğunu anlayıp anlamadığının takibi, anlamadığı kısımları sorması için teşvik edilmesi gibi uygulamalarla desteklenmelidir.

Öğrenme güçlüğü tedavisinin erken yaşlarda başlaması, tedavi başarısı için çok önemli bir parametredir. Erken tedaviye başlanan ve tedavisi aksatılmadan yapılan çocuklar, akademik olarak yaşıtlarıyla aynı seviyeye gelebilir. Ancak tedavisine başlamada gecikilmiş, tedavisi özenle takip etmemiş çocuklar akademik olarak ciddi problemler karşı karşıya kalabilir.

Disleksi bireye sahip ailelere öneriler: 

Elazığ Mediline Hastanesi Psikiyatri Bölümü uzmanlarımız, “Öğrenme bozukluğu olan çocukların sorunlarının derecesi farklı olmasına rağmen hepsinin ortak yanı, normal veya normalin üzerinde zekâya sahip olmalarıdır. Ayrıca dislektik çocuklar yaşıtlarından farklı oldukları için öğretmenleri tarafından hasta veya IQ seviyesi düşük gibi görülebiliyor ve çocuk içinden çıkamayacağı bir öğrenme korkusuna saplanıyor bu da özgüven eksikliğine, ders çalışmakta veya okula gitmekte bir isteksizliğe neden oluyor.” şeklinde açıklamada yaptılar.

Dislektik çocuklar okul derslerinde başarısız olmaları durumunda özgüvenlerini kaybedebilirler. Buna bağlı olarak diğer psikolojik problemler başlayabilir. Okumayı öğrenemeyip yaşıtlarının alay konusu olma ihtimalleri de vardır. Öte yandan, disleksili çocuklar çok ince düşünceli oldukları için, çevreden olumsuz etkilenmeleri ve karamsarlığa kapılmaları an meselesidir.

Anne, baba veya eğitmenler, disleksi konusunda bilinçli olmadıklarında okuma bozukluğu yaşayan çocuğu suçlayabilirler. “İstesen yaparsın, aklın hep kötü işlere çalışıyor, umursamıyorsun, yaramazsın” gibi sözler çocukta kalıcı hasarlara yol açabilir. Bu yüzden çocuk üzerinde sorumluluğu olan herkes disleksi ne demektir, okuma güçlüğü nasıl giderilir, dislektik çocuğa nasıl destek olunur, disleksi için neler yapılmalı ve benzeri konulara hakim olmalıdır.

Sabırlı olun: Çocuğunuz veya öğrenciniz okuma güçlüğü çekiyorsa sabırlı olun ve ilginizi azaltmayın. Metinleri sesli okumasını isteyin. Sesli okuma esnasında hem çocuk, hem de siz nerelerde hata yapıldığını görebilir ve düzeltebilirsiniz. Sesli okuma, disleksi için iyi bir egzersizdir.

Motive edin: Öğrenme güçlüğü çeken çocukların özgüvenlerinde hasar oluşmaması için onları devamlı tebrik etmek gerekir. Her başarısını tebrik edin ve onunla gurur duyduğunuzu ifade edin. Bu davranış çocuğun başarma isteğini kamçılar.

Oyunlarla destekleyin: Sevdiği materyaller ile kendisini geliştirmesini sağlayın. Disleksili çocuklar oyunlarla yakından ilgilidirler. Doğru seçilmiş oyunlar disleksi egzersizleri niteliğindedir. 

Başkalarıyla kıyaslamayın: Bu sadece disleksili çocuklar için değil; tüm çocuklar için geçerlidir. Çocuğunuzu başkalarıyla kıyaslamayın ve öğrenme güçlüğü olan çocukların bu konuda çok daha hassas olabileceklerini unutmayın

Okul idaresi ve öğretmeni ile işbirliği yapın: Sadece sizin dikkatli davranmanız yetmez. Durumu okuldaki görevlilerle de görüşerek dislektik çocuğa nasıl davranılması gerektiği konusunda bilgilerinizi onlarla da paylaşın.

Özel Yeteneklerine Yönelin: Okuma bozukluğu veya genel adıyla öğrenme güçlüğü yaşayan çocukların genellikle çok iyi olduğu özel ilgi alanları vardır. Onları keşfedin ve üzerine gidin. Çocuğunuzun başarısı onu motive edecek ve özgüvenini artıracaktır.

Motivasyon, takip ve takdir: Çocuğunuza çeşitli görevler verin. Ona güvendiğinizi söyleyin ve bu küçük görevlerini takip edin. Yerine getirdiği işler için onu tebrik ederek motive edin. Bu süreç, çocuğun gelişimini güçlü bir motivasyonla sağlama üzerine planlanmıştır.

Dikkat dağıtıcı eşyaları kaldırın: Okuma bozukluğu, öğrenme güçlüğü çeken çocukların dikkat süreleri de oldukça kısa olabiliyor. Çocuğunuzun ders masasında dikkati dağıtıcı eşyalar olmamasına özen gösterin. Odasını da dağınık değil; her zaman düzenli tutun.

Öğrenmeyi eğlenceli hale getirin: Az önce oyunlardan bahsettik fakat okul ödevi, ders, kitap okuma gibi işleri de mümkün olduğunca oyunlaştırmaya çalışın. Örneğin, çocuğunuz ders çalışırken siz de bir şeyler karalayabilirsiniz. “Hadi birlikte ödevlerimizi yapalım” diyebilir, sırayla okuma gibi faaliyetler gerçekleştirebilirsiniz.

Sevginizin başarıyla orantılı olmadığı gösterin: Öğrenme bozukluğu olan çocukların yukarıda bahsettiğimiz bir takım olumsuzluklar nedeniyle içine kapanık olabileceklerini unutmayın. Sevgi çok büyük bir güçtür ve ona olan sevginizi her fırsatta sergileyin. Başarısız olduğu konularda üzülmeyin ve ona olan sevginizin, bir işi başarmasıyla alakalı olmadığını hissettirin.

Disleksi tedavisi hakkında merak ettiğiniz konuları Elazığ Özel Mediline Hastanesi Psikiyatri Bölümü uzmanlarına sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Hekimlerimizden online randevu alabilir veya +90 (424) 237 11 11 nolu Çağrı Merkezimizi arayarak bilgi ve randevu alabilirsiniz.

Önemli Not: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka hekimlerimize başvurunuz.

Sosyal Medyada Paylaşın: