Mediline Hastanesi Elazığ Mediline Hastanesi Elazığ
  • Yıldızbağları Mah. Yunus Emre Bulvarı No:133 /23100 Elazığ
  • 0 (424) 237 11 11
  • 7/24 ACİL

Demans, beyni etkileyen bozuklukların neden olduğu belirtiler bütününü tanımlar. Tek başına belli bir hastalık değildir. 

Demans düşünceyi, davranışı ve günlük faaliyetleri yerine getirme yetisini etkiler. Hastalık, beyin işlevini kişinin normal sosyal ve çalışma yaşamını engelleyecek ölçüde etkiler. Demansın temel etkisi, azalan zihinsel becerilerin bir sonucu olarak günlük faaliyetlerin yapılamaz olmasıdır.Doktorlar, iki veya daha fazla zihinsel işlevin önemli ölçüde bozulması durumunda teşhis koymaktadırlar. Etkilenen zihinsel işlevler arasında hafıza, dil becerileri, bilgilerin anlaşılması, uzamsal beceriler, muhakeme ve dikkat sayılabilir. Demanslı kişiler problem çözmekte ve duygularını

kontrol etmekte zorluk çekerler. Kişilik değişiklikleri de görülebilir. Bir kişide görülen belirtiler, demansa neden olan bozuklukların beynin neresinde hasar olduğuna bağlı olarak ortaya çıkar.

Demansın birçok çeşidinde, beyindeki bazı sinir hücrelerinin çalışması durmakta, diğer hücrelerle bağlantısı kaybolmakta ve ölmektedir. Demans genellikle ilerleme gösterir. Yani, hastalık beyinde giderek yayılır ve kişide görülen belirtiler zamanla kötüleşir

Demans evrelerinde gözlenen genel özellikler nelerdir?

ilk evre ;

Kulağa acayip gelebilir ancak ölçeğin en düşük demans evreleri durumda normal zihinsel işlev söz konusudur ya da bilişsel bozukluk yoktur. Demans, hafıza kaybı, davranışsal problemler veya diğer değişimleri gösteren işaret veya belirtiler demans başlangıcıyla ilişkilendirilmez.

Anahtarlarımı nereye koydum? O adamın adı neydi? Alzheimer Araştırma Vakfı Fisher Merkezi’ne göre 65 yaş üzeri nüfusun en azından yarısı yaş kaynaklı unutkanlık yaşadığını bildirmektedir. Hasta bakıcı veya tıbbi görevliler bu gibi hafif bozuklukları fark edemeyebilir ve demans ölçeğin evrelerinden olmasına rağmen gerçek bir demans evreleri olarak değerlendirilemeyebilir.

Hafıza ve bilişsel problemler kişinin çevresi ve tıbbi personeller tarafından fark edilmeye başlandığı gibi, daha düzenli olmaya da başladığında, o kişinin hafif bilişsel bozukluk (HBB) yaşadığı söylenebilir. Hafif bilişsel zayıflama, demansın gelecekte daha şiddetli evrelerinin yaşanacağının habercisi olması sebebiyle hastanın yaşadığı stresini hafifletmesi için bu evrenin belirtilerini fark edebilmek önemlidir.

Unutkanlık, kelime bulmada zorluk

Kişilik değişikliği

İş performansının bozulması

Hesaplamada zorluklar

Eşyaları kaybetme, yerini karıştırma

Soru veya cümlelerin tekrarı

Konsantrasyon ve organizasyon bozukluğu

Araba kullanmada zorluk

Kişi, yer ve zaman kavramının karıştırılması

Orta evre;

Bu noktada kişide demans evreleri veya Alzheimer hastalığının erken evresini gösteren görünür bilişsel bozukluklara sahiptir. Yukarıda belirtilen semptomların kötüleşmesinin yanı sıra, hasta bakıcılar aşağıdaki belirtilere de dikkat etmelidir:

Belirtileri reddetme ve kabullenmeme

Bellek kaybında artış

Sosyal ortamlardan geri çekilme

Uygunsuz kelime kullanma

Basit bakım yetenekleri kaybolur

Kişilik değişikliği, gece-gündüz ayırımının kaybı

Uzak akraba, arkadaş hatırlayamama

İletişim zorluğu ve Yanıt vermeme

Aşırı sinirlilik, amaçsız gezinme, hayal görme

İleri Evre;

Bu evre giyinme, yemek yeme, tuvaleti kullanma ve diğer kişisel bakım gibi günlük aktivitelerin gerçekleştirilmesine yardımcı olmak için bir bakıcının desteğini almakla karakterize edilir. Daha ileri düzey semptomlar arasında uyumada zorluk, idrarını tutamama, paranoya veya hayal görme gibi değişimler, anksiyete, belirgin hafıza kaybı ve çevresindekileri tanıyamama vardır.

Şiddetli Alzheimer belirtileri olan hastalarda veya uzun dönem demansta, insanlar aslında kendilerine bakamazlar ve iletişim ve motor bozuklukları yaşarlar. Yardım almadan konuşma, yürüme veya gülümseme yeteneklerini kaybedebilirler

Beslenmede yetersizlik

İdrar ve dışkı kaçırma

Hareket yeteneğinde kayıp-yatağa bağımlılık

Son dönemde tüm hareket, konuşma ve yeme fonksiyonlarının kaybı.


Demanslı hastalarda unutkanlık dışında davranış bozuklukları da görülebilir. Hastalar daha önceden olmayan bir şekilde içlerine kapanabilir, isteksiz, şevksiz görülebilirler. Uykusuzluk veya tam tersi uykuya düşkünlük başlayabilir. Hastalar uğraş ve hobilerini terk edebilir. Hasta televizyon seyretmek, kitap gazete okumak, komşuya gitmek gibi daha önce yapılan faaliyetlere ilgisiz kalabilir. Hasta yakınları artık onu tanıyamadıklarından şikayet ederler (Benim annem böyle değildi, babam böyle yapmazdı gibi). Eskiden çok güzel yemek yapan kişi, lezzetsiz yemekler yapabilir. Karmaşık alet kullanımı zorlaşır. Para hesabında güçlük olabilir. Bankamatikten para çekmek, fatura yatırmak hastalar için zor veya yapılamaz işler haline gelebilir.

Bunlar ile beraber bir takım psikiyatrik bulgular da olabilir. Hastalar olmayan şeylerden bahsedebilir, onları gördüğünü, işittiğini söyleyebilir. Akrabaları dahil herkesten şüphelenmeye başlar. Yakınlarını hırsızlıkla, kendini aldatmakla suçlayabilir.


Demans türleri nelerdir?

Demans rahatsızlığında ortaya çıkan türler bulunur.

Alzheimer:  Yaygın unutkanlık hastalığı olarak tanımlanan Alzheimer, Demans rahatsızlığının bir türüdür.

Vasküler Demans: İkinci en çok görülen Demans türüdür. Beyne kan sağlayan damarların zarar görmesi sonucu ortaya çıkar. Hafıza kaybı ve yavaş kalma yaygın belirtileri arasındadır.

Lewy Cisimciği Demansı: Yaygın belirtileri arasında var olmayan şeyler görmek, uykuda hareket etmek, dikkat sorunları vardır.

Frontotemporal Demans: Beynin ön lobunda bulunan hücrelerin parçalanması sonucunda bu Demans türü ortaya çıkar. Düşünme, yargılama, kişilik değişiklikleri bu demans türünün belirtileri arasında yer alır.

Karışık Demans: Tüm Demans türlerinin bir arada bulunduğu Demans türüdür. Her bir Demans türünün bir belirtisi burada yer alabilir.

Demans'ın alzheimer'den farkı nedir?

Alzheimer rahatsızlığı, Demans'ın bir türüdür. Bu nedenle Alzheimer aslında Demans rahatsızlığının aynısıdır. Ancak Demans, Alzheimer'den farklıdır. Daha geneldir ve daha pek çok rahatsızlığı içerisinde barındırır. Protein hareketlerindeki değişiklikler, bu ikisi arasındaki farklılıkları gösteriyor denilebilir. 

Demans olmamak için alınabilecek tedbirler nelerdir?

Bilim adamları hala Alzheimer ve Vasküler demansın yarattığı hasarı yavaşlatabilecek, önleyebilecek ve geriye döndürebilecek ilaçlar üzerinde çalışmaktadır.

Demans riskine karşı veya demansın ilk evresinde olan kişiler bazı önlemleri de mutlaka almaları gerekir. Bu önlemler şunlardır:

Beslenme programında fazla yağlı gıdalardan uzak durulmalı ve yağ oranı azaltılmalıdır.

Alkol tüketiminde kaçınılmalıdır.

Sigara kullanılmamalıdır.

Her hafta mutlaka yağlı balık tüketilmelidir. Özellikle somon balığı barındırdığı omega 3 yağ asitleri yönüyle beyin açısından oldukça faydalı bir balıktır.

Bol sebze ve meyve tüketilmelidir.

Egzersiz yapmayı ihmal etmemeli ve düzenli egzersiz yapmalıdır.

Kolesterolü ve kan basıncını dengede tutmalıdır. Bunları düzenli olarak ölçtürmeli ve yüksek ise gerekli önlemler alınmalıdır.

Kiloyu dengede tutmalı ve fazla kilo almaktan kaçınmalıdır. Normal kiloda olmaya dikkat etmelidir.

Diyabet hastası olanlar kan şekerlerini dengede tutmalıdırlar.

Zihni çalıştıracak aktivitelerde bulunmak gerekir.

Demans tedavisi nasıl yapılır?

Demans'ı belirlemek için henüz teşhis edebilecek bir test bulunmuyor. Ancak hekim, klinik çalışmalar yaparak, hastasına sorular sorar. Hastalıktan şüphelendiği zaman, hastaya çeşitli beyin testleri yaptırabilir. Demans için en iyi tedavi yöntemi, geçici olarak kullanılabilecek ilaçlardır. İlaçlar, rahatsızlığın geçici biçimde kaybolmasına olanak tanır.

Bununla birlikte, ilaç kullanılmadan uygulanan tedaviler bulunuyor. Bunlar genellikle uzmanlar tarafından uygulanan psikolojik terapiler ve kişinin kendi hayatında yapabileceği değişiklikler olabilir. 

Demans Hastası olan aileler nelere dikkat etmeli?

Aileler tarafından demans yaşlılığın bir parçası olarak değil de bir hastalık olarak görüldüğünde, yaşlıların daha fazla acı ve üzüntü çekmesi azalacaktır.

Demans hastalarının aileleri ve yakınları onlara günlük yaşantılarında yardımcı olabilirler. Özellikle hangi günde olunduğu, nerede yaşadıkları, evde ve dünyada neler olduğu gibi hayatları hakkındaki detaylar her gün tekrarlanmalıdır. Demansın başlarında hafıza desteği hastanın günlük yaşamında oldukça yardımcı olabilir. Günlük planların listesi, bazı ev gereçlerinin nasıl kullanılacağına dair notlar faydalı ve yardımcı olabilir.

Demanslı bir hastanın fiziksel ve sosyal çevresinin düzenlenmesi tedavide önemli bir noktadır. Demanslı hastanın olabildiği ölçüde aynı mekan ve olanak varsa aynı kişilerle teması sağlanmalıdır. Hasta aşırı uyarandan korunmalı, ancak uyaran yoksunluğu da olmamasına dikkat edilmelidir. Evin içinde hastanın zayıflayan belleğini desteklemek amacıyla ipuçları konulmalıdır. Evdeki eşyalar ve düzenekler, elektrik ve ısıtma tesisatları hastanın kullanımını kolaylaştırıcı ve yaralanmasını önleyici şekilde olmalıdır. Hastanın evden habersiz uzaklaşmasını önleyici emniyet tedbirleri alınabilir.

Günlük yaşantımızda fark etmeden yaptığımız rutinler (giyinme, yemek yeme, banyo yapma vb.) demans hastası için güç olabilir. Hastaya yardım edin ama mümkün olduğunca onun yerine siz yapmayın.

Onlar ile iletişim kurarken kısa ve basit cümleler kurun. Konuşmaya başlarken öncelikle dikkatini size vermesini sağlayıp konuşun. Yüzüne bakın, yanıt vermesi için zaman tanıyın, sözünü kesmemeye dikkat edin. Hastanın bir kelimeyi bulmada zorlandığını fark ediyorsanız zarifçe uygun kelimeyi söyleyin.

Hastalığın seyri ilerledikçe bazı demans hastasında mesane ve barsak kontrolünde güçlükler yaşanır.  İleri demans hastaları genellikle tuvalet ihtiyacının geldiğini fark edemez ya da tuvaletin yerini veya nasıl kullanılacağını bilemez. Hastanıza gün boyunca tuvalete gitmesini hatırlatın. Tuvaletin kapısına büyük harflerle, kolay okunur şekilde yazın.

İdrarını veya büyük abdestini kaçırmak, hasta için de yakını için de zor bir durumdur. Bu sırada öfkelendiğinizi belli etmemeye çalışın. İleri dönemlerde bez kullanımı işlerinizi kolaylaştırabilir.

Ayrıca hastaya bakım veren kişilerde tükenmişlik, depresyon ve uyum sorunları sıktır. Eskiden tanıyıp sevdikleri insanın kişiliğinde ve becerilerinde olan değişimler, hasta yakınlarında “kaybedilen” kişiyle ilgili yas tepkilerini başlatabilir. Bakım veren kişiler bu açıdan gözlenmeli, gerektiğinde psikiyatrik danışmanlık ya da tedavi almalılardır.

Demans (Bunama) hakkında merak ettiğiniz konuları Mediline Hastanesi Nöroloji Bölümü Uzman ekiplerine sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Hekimlerimizden  online randevu alabilir veya +90 (424) 237 11 11 nolu telefonumuzu arayarak bilgi alabilirsiniz.

Önemli Not: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır.. Tanı ve tedavi için mutlaka hekimlerimize başvurunuz.

Sosyal Medyada Paylaşın: