Mediline Hastanesi Elazığ Mediline Hastanesi Elazığ
  • Yıldızbağları Mah. Yunus Emre Bulvarı No:133 /23100 Elazığ
  • 0 (424) 237 11 11
  • 7/24 ACİL

Çıban (fronkül), patlatıldığında içinden irin akan ve iltihabı daha da yayılan cilt enfeksiyonudur. Çoğu zaman yılda birkaç defa görülebilen çıban, yaygın bir cilt sorunudur. Peki, her yaştaki insanda ortaya çıkan çıban nedir? Çıban neden çıkar, belirtileri nelerdir? Çıban nasıl tedavi edilir? Çıban türleri nelerdir? Merak edilen tüm ayrıntıları anlatmaya çalışacağız.

Vücudumuzun en büyük organı deridir ve pek çok görevi vardır. Bunlardan bir tanesi de vücudumuzda hastalık yapacak bakteri, virüs ve mantara karşı bariyer oluşturarak bunların vücuda girmesini engellemektir. Deride herhangi bir hasar olursa bu mikroplar vücuda girerek enfeksiyona sebep olabilirler.

Çıban (fronkül) Nedir?

Fronkül (çıban), derideki kıl keseciğine veya yağ bezi kanalına ‘staphylococcus aureus’ adlı bakterinin girmesi ile oluşan irinli, ağrılı şişliklere çıban ya da tıbbi adıyla fronkül denir. denir. Genellikle boyunda, yüzde, koltuk altında ve kalçada olsa da vücudun her yerinde oluşabilir, pek çok farklı yöntem ve ilaçla tedavi edilebilir.

Çıban türleri ;  Bir çok çıban türü bulunmaktadır en sıklıkla karşılaşılan çıban türleri şunlardır:

Şirpençe çıbanı : Aslan pençesi olarak da bilinen çıbanın tıptaki ismi karbonküldür. Birden fazla kıl folikülünün birlikte enfeksiyonudur. ‘Staphylococcus aureus’ adlı bakterinin yaptığı çıbanın birden fazla kıl folilükünü etkilemesi ile oluşur. Deri şikayetlerinin yanı sıra kana yayılarak ateş, üşüme, titreme gibi belirtilere neden olmaktadır. Çıbana göre daha ağır seyretmektedir. Antibiyotik ile tedavi edilir.

Şark çıbanı : Leishmania (leşmanyoz) adlı parazit taşıyan kum sineğinin (tatarcık, yakarca) sokması sonucu bulaşan bir deri hastalığıdır. Genellikle yöre ismine göre adlandırıldığı için ‘Halep çıbanı, Urfa çıbanı, Bağdat çıbanı ve güzellik yarası’ olarak da bilinmektedir.

Kara çıban : Şarbon hastalığının halk arasındaki ismidir. ‘Çoban çıbanı ve karakabarcık’ gibi farklı adları vardır. ‘Basillus Anthracis’ adlı bakteri tarafından meydana gelir. Bu bakteri inek, koyun ve keçi gibi hayvanlardan insana bulaşabilir. Akciğerde, bağırsakta ve deride hastalık yapabilir. Ülkemizde en çok deri şarbonu görülür, hasta hayvanlar veya mikroplu eşyalar ile temas sonucu bulaşır. Deri şarbonu; mikrobun girdiği deride kabarıklık ve kaşıntı ile başlar. 1-2 gün içinde içi su dolu kabarcığa dönüşür. Daha sonra ortası siyah renkte olan ağrısız yara meydana gelir. Penisilin gibi antibiyotiklerle tedavi edilebilir.

Çıban belirtileri nelerdir?

Genellikle bağışıklık sistemi zayıf kişilerde, diyabet ve obezite hastalarında daha sık görülen çıban, hijyen koşullarının yeterli olmaması durumunda da ortaya çıkabilen bir tür enfeksiyondur. Stafilokok bakterilerinin yol açtığı çıban, oluşumunun ilk zamanlarında hafif kızarıklık ya da sivilce şeklinde belirti gösterir. Ardından hafif bir şişlik ve yanma ile büyümeye başlar. Deri yüzeyinde bezelye ya da nohut büyüklüğünde şişliğe yol açan çıban, sert bir dokuya sahiptir ve dokunulduğunda ağrıya yol açar. Çıban etrafında oluşan kızarıklık, sıcaklık artışı ile birlikte görülebilir. Çıbanın ortasında çoğunlukla beyaz ya da sarı renkli bir uç bulunur. Ağrısı giderek artan çıbanın oluşturduğu iltihap, özellikle bağışıklık sistemi zayıf kişilerde kana karışarak vücuda yayılabilir. Bu tip durumlarda çıban; ateş, hâlsizlik, üşüme ve titreme gibi belirtilere neden olur.

Çıban (fronkül) Neden Olur?

Çıbanlar, Staphylococcus aureus bakterisi nedeniyle çıkarlar. Çıbana; diyabet, tiroide bağlı aşırı terleme, bağışıklık sisteminin zayıflaması, böbrek yetmezliği, kanser, kansızlık, egzama, mantar gibi deri hastalıkları, beslenme bozuklukları, uzun süre hareketsiz kalmak, sürekli oturmak, dar kıyafetler, tahriş ve sürtünmeye sebep olan giysiler, sentetik kumaşlar, pislik ve mikroplar, cildin tahriş edici sert kimyasallara maruz kalması, uzun yorgunluklar, uzun açlıklar, aşırı kilo kaybı, aşırı alkol kullanımı, aşırı yağlı yemek yemek, vitamin ve protein eksikliği neden olabilir.

Çıban bulaşıcı mıdır?

Çıbana sebep olan ‘staphylococcus aureus’ adlı bakteri kişiden kişiye deri yoluyla bulaşabilir. Tokalaşma yoluyla, ortak havlu, elbise ve nevresim kullanımı ile, ortak kullanılan tuvalet malzemeleri, jilet kullanımı ve kapı kolları aracılığı ile bulaşabilir. Çıbanı sıkarak patlatmak ve iyice yıkanmamış eller de bulaşıcılığı arttıran faktörlerdir.

Çıban (fronkül) Tedavisi

İlaç tedavisi : Çıban nasıl iyileşir sorusuna karşılık verilecek cevap doğrultusunda atılması gereken ilk adım bir doktora gitmek olacaktır. Genelde doktorlar ilk etapta ilaç tedavisiyle çıbandan kurtulmayı amaçlar. Deri üzerinde meydana gelen irinli yapıları yok etmek için çeşitli antibiyotikler reçete ederler. Bağışıklığı zayıf olanlar ve selülit problemi yaşayanlar için özel bir antibiyotik tedavisi gerekebilir. Bu antibiyotik ürünler doksisklin ve klindamisin türde olan ilaçlardır.

Tıbbi uygulamalar : İrinli yapıların el ile sıkılıp boşaltılması zararlı olacağı için genelde doktor kontrolünde bir müdahale gerekir. Bu sebeple ilk olarak çıbanın yer aldığı bölgenin uyuşturulması sağlanır. Daha sonra bir kesik atılır ve irin, drene etme tekniğiyle çekilip alınır. Aynı yöntem deri altına sızmış irin için de uygulanır ve bölgenin temizlenmesi sağlanır. Vücudun mikrop kapmasına engel olmak içinse ilgili bölge, gazlı bez ve plaster yardımıyla kapatılır.

Sıcak kompres : Henüz baş vermemiş ve deri üzerinde tam anlamıyla irin oluşturmamış çıbana ya da yumrulara önceden müdahalede bulunmak mümkündür. Problemli bölgeye gün içerisinde üç kez sıcak bir havluyla kompres yapılabilir. Bu sayede bölgenin temizliği sağlanmış olur ve irin oluşumu engellenir.

Bitkisel tedavi : Çıban tedavisinde bitkisel yöntemlerin uygulanması da mümkündür. Bazı bitkisel kürler ve yağlar ile irinli yapıları kurutmak ya da bu yapıların büyümesini engellemek tedaviyi kolaylaştırır. 

Şiddetli çıban vakalarında tıbbi yardım alınması kesinlikle tavsiye edilir. Tıbbi tedaviler sıklıkla antibiyotik kullanımını ve neşter yardımıyla çıbanın bir uzman doktor tarafından içinin boşaltılmasını gerektirir. Göz ve burun gibi riskli bölgelerde gelişen çıbanların yine bir doktor tarafından tedavi edilmesi gerekmektedir. Enfeksiyonun kan dolaşımına karışması ve bunun sonucunda da beyne ulaşma riski bulunmaktadır.

Çıban (fronkül) hakkında merak ettiğiniz konuları Elazığ Özel Mediline Hastanesi Cildiye (Dermotoloji) Bölümü Uzman ekiplerine sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Hekimlerimizden  online randevu alabilir veya +90 (424) 237 11 11 nolu Çağrı Merkezimizi arayarak bilgi ve randevu alabilirsiniz.

Önemli Not: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka hekimlerimize başvurunuz.

Sosyal Medyada Paylaşın: