Mediline Hastanesi Elazığ Mediline Hastanesi Elazığ
  • Yıldızbağları Mah. Yunus Emre Bulvarı No:133 /23100 Elazığ
  • 0 (424) 237 11 11
  • 7/24 ACİL

Üst solunum yolu enfeksiyonu şeklinde başlayan boğmaca hastalığı, aşı ile korunabilen bir hastalık çeşididir. Ancak aşı yapılmazsa özellikle yeni doğan bebeklerde zatürre ve beyin iltihabına neden olabilir. Boğmaca bakterisi öncelikli olarak burun akıntısı ve hafif öksürük ile kendini gösterir. Bakterinin yerleştiği ilk iki hafta hastalığın en bulaşıcı olduğu dönemdir. Bu dönemi takiben hastalarda şiddetli öksürük atakları, öksürükten sonra derin hırıltılı nefes alma gözlenir. Sık öksürük atakları nedeniyle küçük çocuklarda nefes alma problemleri erişkinlerde ise aşırı yorgunluk ve halsizlik gelişir.

Boğmaca Hastalığı Nedir?

Boğmaca hastalığı, aksırma ve öksürme ile etrafa saçılan damlacıkların içindeki bakterilerin havada kalması ile insandan insana bulaşan bir hastalıktır. 1940’lı yıllardan beri rutin çocukluk çağı aşıları arasında uygulanmasına rağmen günümüzde halen süt çocuklarında engellenebilecek ölüm nedenleri arasında yer alan boğmaca, dünyada her yıl yaklaşık 50 milyon kişide görülmekte ve 300 bin civarında ölüme sebebiyet vermektedir. Hava yolu ile bulaşan ve çoğunlukla iki haftadan uzun süren öksürük şikâyeti ile kendini gösteren boğmaca yenidoğanlar ve süt çocuklarında ağır seyrederek ciddi komplikasyonlara yol açabilmektedir. Akciğerler ve hava yolunda görülen, yüksek bulaşıcılığa sahip olan boğmaca erken teşhis edilirse antibiyotiklerle tedavi edilebilir ama ilerleyen vakalarda antibiyotikle de tedavi edilemez. Bordetella pertussis isimli bir bakteri vücutta yayıldığında belirtiler ortaya çıkar; yani boğmaca üst solunum yollarında oluşan akut mikrobik bir sorundur. Ancak tedavi geciktiğinde çeşitli organlarda geri dönülmez bir hasara ve sakatlığa sebep olmaktadır. Boğmaca hastalığı, üst solunum yolu enfeksiyonuyla başlar. Aşı ile korunabilen ancak çocuklarda ölüme sebep olan bir hastalıktır. Boğmaca geçiren bir çocukta zatürree riski, beyin iltihabı riski vardır; konfüzyon gibi durumlara neden olabilir. 7-10 gün arasında kuluçka süresi olan bir hastalıktır. İlk bulaştığında nezle benzeri bulgular yapar. Buna kataral dönem denmektedir. İkinci süreçte çok şiddetli öksürüğe sebep olur. Üçüncü dönem de iyileşme dönemidir. Bir ay sürer. Boğmaca bir çocuğa bulaştığında ilk 15 gün hafif seyreder. Orta süreçte çok ağır öksürüklere sebep olur. Hastalığın ağırlığı çocuğun yaşına göre değişir. Erken dönemde bulaşırsa çok ağır seyredebilir.

Bebeklerde Hastalığı Seyri Nasıldır?

Boğmaca hastalığı 2 ila 3 ay veya daha fazla sürebilen tekrarlanan öksürük nöbetlerine neden olur ve özellikle bebekleri ve küçük çocukları çok hasta eder. 18 aylıktan küçük bebeklerde boğmaca öksürüğü nefesin tamamen durmasına neden olabileceğinden yakın takip önemlidir. Ciddi hastalığı olan küçük bebekler hastanede tedavi altına alınmalıdır. Altı ayın altındaki bebekler ve küçük çocuklar genellikle boğmacadan ciddi şekilde etkilenir. Bebeklerde aşağıdaki durumların oluşmasıyla ilgili artmış bir risk vardır;

Dehidrasyon ; Vücutta fonksiyon bozukluğu ile sonuçlanan aşırı sıvı kaybı

Solunum güçlüğü

Kilo kaybı

Zatürre. Boğmacaya bağlı akciğerlerde enfeksiyon

Epileptik nöbetler

Böbrek sorunları

Beyne yeterince oksijen gitmemesinden kaynaklanan beyin hasarı

Daha büyük çocuklar ve yetişkinler burun kanaması, kaburgalarda hasar veya fıtık gibi tekrarlayan şiddetli öksürükten kaynaklanan problemlerle karşılaşsalar da, bebeklere göre daha az etkilenme eğilimindedir.

Boğmaca Hastalığı Nedenleri Nelerdir?

Bordetella pertusis adlı bakteri, solunum yoluyla vücuda girer. Burun ile boğazın birleştiği yer olarak adlandırılan nazofarinks bölgesine gelir. Bu bölgede solunum yolunu döşeyen epitele (yüzey örtüsü) tutunur. Tutunduğu epitelde, salgıladığı toksinler (zehirler) aracılığıyla hasar oluşturur. Hasar oluşturduğu bölgede çoğalmaya başlar. Bağışıklık sisteminin yabancı maddeleri tanıyarak vücuttan uzaklaştırmakla görevli hücrelerini etkisiz hale getirir. Aynı zamanda bu temizleyici hücrelerin içine girerek, yaşamını burada sürdürür. Tüm bu nedenlerden dolayı vücuttan atılamaz ve kalıcı hale gelir. Salgıladığı toksinler, solunum yollarının şişmesine ve aşırı miktarda mukus oluşumuna neden olarak nefes almayı zorlaştırır. Hasta kişiler bu mukusu atmak ve rahat nefes almak için sık sık öksürürler.

Boğmaca Hastalığı Belirtiler Nelerdir?

Boğmaca Hastalığı, bakteriye maruz kaldıktan sonraki 1 ila 2. haftada başlar. Boğmaca hastalığı üst solunum yolu enfeksiyonuyla kendini gösterir. Kuluçka dönemi 5-21 gündür. İlk evresine kataral evre denir, üst solunum yolu enfeksiyonu şeklindedir ve 1-2 hafta sürer. Başlangıçtaki belirtileri nezle şeklindedir. Bunlar;

Genellikle düşük ateş

Titreme

Burun akıntısı

Yorgunluk

Burun tıkanıklığı

Kuru öksürük

Hapşırık

Hafif ateş

Üst solunum yolu enfeksiyonuna yönelik burun damlası, ateş düşürücü gibi ilaçlarla önlem alınmasına rağmen genelde ikinci haftadan sonra şiddetli öksürükle seyreden yeni bir dönem başlar:

Şiddetli öksürük nöbetleri (paroksizmal evre): 2-4 hafta sürer. Uzun süren şiddetli öksürük nöbetleriyle başlar ve derin nefes kesilmeleri ve hırıltı olabilir. Genellikle geceleri gelir. Birbiri ardına sıralanan öksürüklerden oluşur ve kusmayla sonuçlanabilir.

Boğmaca küçük çocuklarda çok ciddi olabilir. Öksürük nöbetleri sırasında çocukta morarama olabilir, nefes alması durabilir ve havale geçirebilir.

Yoğun öksürükten zorlanma nedeniyle göz içinde kanama görülebilir. Uzun süren öksürük nöbetlerinden dolayı beynin oksijensiz kalma ihtimali de vardır. Paroksizm evresindeki belirtiler çocuğun yaşamını etkileyecek kadar ağır bir süreç olabilir. Bu yüzden yenidoğanlar gözlem altında kalmalıdır.

Hastalık daha büyük yaşlardaki çocuklar ve yetişkinlerde, tedaviye karşın haftalarca süren öksürük nöbetleri ile daha hafif seyredebilir.

İyileşme dönemi: 1-3 hafta sürer. İyileşme evresinde ikinci dönem belirtileri gerilemeye başlar. Kişi normale dönmeden önce öksürükte azalma görülür.

Boğmaca hastalığı bir çocuğa bulaştığında bulgular ilk 15 gün daha hafif, diğer 15 gün ise ağır öksürüklere neden olur. İyileşme dönemi olarak adlandırılan son bir ayda ise giderek azalır.

İyileşme evresinde yine de öksürük nöbetleri devam edebilir. Üst solunum yolu enfeksiyonu dışında boğmacaya bağlı; uyuklama, havale nöbeti, zatürre riski görülebilir. Bu belirtilere karşı hasta, doktor tarafından yakından izlenir.

Boğmaca Hastalığı Tedavisi

Boğmaca hastalığı tedavisi de hastanın yaşı ve enfeksiyonun ne kadar süredir devam ettiği belirleyicidir. 6 aydan küçük bebekler, hastalığın tedavisinde genellikle hastaneye yatırılır. Enfeksiyonun ilk 3 haftasında olduğu tespit edilen kişilere ise genellikle evinde kullanabilecekleri ilaçlar reçete edilir. Reçete edilen bu antibiyotikler (azithromycin, erythromycin, clarithromycin) hastalığın diğer kişilere bulaşmasını da önler. Hastalığın ilk 3 haftalık evresini geride bırakan kişilerin ise özel bir tedaviye ihtiyaçları yoktur. Çünkü bu kişilerin hastalığı başkalarına geçirme riski yoktur.

Bu süreçte hastanın doktor reçete etmediği takdirde öksürük ilaçları almaktan kaçınması gerekir çünkü bu ilaçlar, hastalığı tedavi etmeye yardımcı olmadığı gibi çocukların kullanımına da pek uygun değildir. Ağır hastaların hastaneye yatırılması gerekir. Hastanede hastaya oksijen ve intravenöz verilmesiyle hastalık tedavi edilebilir. Hastanın iyileşmesi için evde bol bol dinlenmesi, sık sık sıvı tüketmesi, ateşini düşürmek amacıyla ibuprofren ya da parasetamol içerikli ilaçlar kullanması gerekebilir.

Boğmaca Hastalığından Korunma Yolları Nelerdir?

Boğmaca hastalığını önlemenin en iyi yolu aşılanmadır. Ayrıca bebekler ve boğmaca komplikasyonları açısından riskli diğer kişiler de hastadan uzak tutulmalıdır.

Boğmaca aşısı üç farklı şekilde uygulanır:

– Beşli karma aşı olan DTaP-İPA-Hib (difteri – tetanoz – aselüler boğmaca – inaktif polio – H. influenza tip b aşısı),

– Dörtlü karma aşı olan DTaP-İPA (difteri – tetanoz – aselüler boğmaca – inaktif polio aşısı)

– Üçlü karma aşı olan DTaP (difteri – tetanoz – aselüler boğmaca aşısı)

Boğmaca aşısı, Sağlık Bakanlığının aşı takvimine göre 2. ay, 4. ay, 6. ay, 18. ayda beşli karma aşı şeklinde ve ilköğretim 1. sınıfta dörtlü karma aşı şeklinde olmak üzere toplam 5 kez uygulanır.

Boğmaca Hastalığı Tedavisi hakkında merak ettiğiniz konuları Elazığ Özel Mediline Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Bölümü Uzman ekiplerine sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Hekimlerimizden  online randevu alabilir veya +90 (424) 237 11 11 nolu telefonumuzu arayarak bilgi alabilirsiniz.

Önemli Not: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır.. Tanı ve tedavi için mutlaka hekimlerimize başvurunuz.

Sosyal Medyada Paylaşın: