Mediline Hastanesi Elazığ Mediline Hastanesi Elazığ
  • Yıldızbağları Mah. Yunus Emre Bulvarı No:133 /23100 Elazığ
  • 0 (424) 237 11 11
  • 7/24 ACİL

Addison hastalığı nedir?

Adrenal yetmezlik olarak da adlandırılan Addison hastalığı, vücudunuz belirli hormonlardan yeterince üretmediğinde ortaya çıkan nadir bir rahatsızlıktır. Addison hastalığında, böbreklerin hemen üstünde bulunan adrenal bezleriniz çok az kortizol ve genellikle çok az aldosteron üretirler. Addison hastalığı cinsiyete bağlı bir hastalık değildir ve tüm yaş gruplarında ortaya çıkabilir.

Kortizolün en önemli işlevi vücudun strese yanıt vermesine yardımcı olmaktır. Ayrıca vücudunuzun protein, karbonhidrat ve yağ kullanımını düzenlemesine yardımcı olur, kan basıncını ve kardiyovasküler fonksiyonu korumaya yardımcı olur ve inflamasyonu kontrol eder.

Aldosteron, böbreklerinizin vücudunuzdaki tuz ve suyun miktarını düzenlenmesine yardımcı olur. Aldosteron seviyeleri çok düştüğünde, böbrekleriniz tuz ve su seviyenizi dengede tutamaz. Bu da tansiyonunuzu düşürür.

Kimler risk altındadır?

Kadınlar ve erkeklerde eşit oranda görülmekle birlikte toplumun genelinde her yüz bin kişiden 8’inde ortaya çıkar. Addison hastalığının görüldüğü kişiler genellikle erken menopoz geçirenler, kansızlığı (pernisiyoz anemi) olan kişiler,tip 1 şeker hastalığı olanlardır.

Ayrıca tiroid ve paratiroid bezleri yetersiz çalışan kişiler, tiroid iltihaplanması olanlar, Grave’s ve vitiligo hastaları riskli kişilerdir. Bu kişilerde addison hastalığının görülme sıklığı sağlıklı bireylere göre daha fazladır

Addison hastalığı belirtileri nedir?

Böbrek üstü bezi yetersizliğiyle ilişkili belirtiler sıklıkla belli belirsiz olup spesifik değildir. Yavaş yavaş ortaya çıkabilir, ilk olarak stres zamanlarında belirir, daha sonra birkaç aylık dönemde şiddet derecesi giderek artar.  Aşağıdaki bulgular saptanabilir:

  Karın ağrısı

  Vücut kıllarında azalma

  Addison hastalığında vücudun susuz kalması (dehidratasyon)

  İshal veya kabızlık

  Baş dönmesi ve bayılma

  Yorgunluk  

Addison hastalığında hiperpigmentasyon  özellikle deri katlantılarında koyu lekeler, bazı olgularda alın ve yüzde siyah benekler veya meme uçları, dudaklar ve bağırsakların son kısmı olan rektum etrafında renk değişiklikleri görülebilir.

Eklem ve kas ağrıları

Kan basıncı düşüklüğü

Kan şekeri düşüklüğü (hipoglisemi)

Kas zayıflığı

Addison hastalığında tuz açlığı

Kusma

Kilo kaybı

Ancak bazen böbrek üstü bezi yetersizliğinin bulguları ve belirtileri aniden ortaya çıkabilir. Olguların yaklaşık % 25’inde bir adrenal krizi (Addison krizi de denilen) sırasında böbrek üstü bezi yetersizliği tanısı konmaktadır.  Artan stres, travma, cerrahi veya ağır enfeksiyon dönemi bu krize neden olabilmektedir. Tedavi edilmeden bırakılırsa ölümcül olabilir. Bir adrenal krizde olası belirtiler ve bulgular:

Böbrek yetmezliği

Bilinç kaybı

Hipotansiyon (Düşük kan basıncı)

Bel, karın veya bacaklarda şiddetli ağrı

Vücudun susuz kalmasına yol açan şiddetli  kusma ve ishal

Şok

Addison hastalığı nedenleri nelerdir?

Addison hastalığının en yaygın nedeni otoimmünitedir. Bu otoimmün Addison hastalığı olarak bilinir. Normalde vücudun bağışıklık sistemi, vücudu savunmak için işgalci virüslere ve bakterilere saldırır. Otoimmünite durumunda, bağışıklık sistemi adrenal korteksi bir enfeksiyon gibi sarsar, saldırır ve yok eder.

Addison hastalığının nadir nedenleri tüberküloz, adrenal bezlerin ameliyatla çıkarılması, böbrek üstü bezlerine kanama (örneğin karın yaralanmalarından sonra), adrenal bez kanseri ve adrenolökodistrofi gibi genetik defektler gibi enfeksiyonlardır.

Hipofiz bezi böbreküstü bezi etkileyen hormonları üretir. Pitötik bezi düzgün çalışmazsa, bu durum ikincil adrenal yetmezliğe neden olabilir.

Addison hastalığı nasıl teşhis edilir?

Özellikle stres dönemlerinde ağırlaştığı görünen hiperpigmantasyon, güçsüzlük, düşük kan basıncı ve tuz açlığı gibi bulgular doktorun böbrek üstü bezi yetersizliğinden kuşkulanmasına  neden olabilir. Böbrek üstü bezi yetersizliğinin mevcut olup olmadığını belirlemek, birincil ve ikincil yetersizlikler arasında ayrım yapmak ve hastalığın altta yatan nedenini belirlemeye çalışmak için laboratuvar testlerinden yararlanılır. Hastanın elektrolit dengesini, kan şekeri düzeyini ve böbrek işlevlerini değerlendirme amacıyla testler istenir. Bir adrenal kriz sırasında dengesizliklerin şiddet derecesini belirlemek ve tedavinin etkinliğini izlemek için bu testler istenir.

Laboratuvar Testleri;

Kortizol: Kan düzeyleri normal olarak değişiklik göstererek sabah erken saatlerde pik yapar. Böbrek üstü bezi  ya normal işlev görmez veya ACTH tarafından uyarılmazsa kortizol düzeyleri sürekli düşük düzeylerde kalacaktır. Böbrek üstü bezi yetersizliğine tanı koymaya yardımcı olmak için ACTH ve ACTH uyarı testleriyle birlikte kortizol düzeyleri kullanılır.

ACTH: ACTH, böbrek üstü bezlerini kortizol üretmesi için uyaran bir  hipofiz  hormonudur. Hipofizin uygun miktarlarda ACTH salgılayıp salgılamadığını değerlendirmek için başlangıçta ilk olarak istenen  testtir. Böbrek üstü bezi yetersizliği olan bir hastada düşük ACTH düzeyleri ikincil böbrek üstü bezi yetersizliğini gösterirken yüksek düzeyler birincil böbrek üstü bezi yetersizliğine (Addison hastalığı) işaret etmektedir. ACTH testi sıklıkla ACTH uyarı testi ile birlikte istenmektedir.

ACTH uyarı testi: Bu test sentetik ACTH enjeksiyonundan sonra hastanın kanında kortizol düzeyinin ölçümünü ilgilendirir. Böbrek üstü bezleri işlevsel ise ACTH uyarısına cevaben kortizol düzeyleri yükselecektir. Hasarlı veya işlevsiz iseler ACTH’e minimal düzeyde yanıt vereceklerdir. Başlangıçta ACTH testiyle birlikte bu hızlı tarama testi istenebilir. Test sonucu normal değilse, daha sonra birincil ve ikincil böbrek üstü bezi yetersizliğinin ayrımını yapmaya yardımcı olmak için 1-3 gün uzamış ACTH uyarı testi uygulanabilir.

Aldosteron: Addison hastalığı tanısı konmasına yardımcı olmak, böbrek üstü bezinin aldosteron salgılayıp salgılamadığını belirlemek için kan ve idrar aldosteron düzeyleri ölçülür. Düşük düzeyler hastanın birincil böbrek üstü bezi yetersizliğine sahip olabildiğinin başka bir  belirtisidir.

Elektrolitler: Var olan elektrolit dengesizliğinin şiddet derecesini belirlemeye ve değerlendirmeya yardımcı olmak ve tedavinin etkinliğini izlemek için elektrolitler (sodyum, potasyum, klorür ve karbon dioksit ) ölçülür. Elektrolitler birçok hastalıktan etkilenebilmektedir. Addison hastalığında sodyum, klorür ve karbon dioksit sıklıkla düşük , potasyum ise çok yüksek düzeyde olabilir.

BUN ve  Kreatinin testleri: Böbrek işlevlerinin izlemi için yapılan testlerdir.

Kan şekeri düzeyleri : Bir adrenal  krizi sırasında çok düşük olabilir. Bir kriz sırasında hastayı takibe yardımcı olmak için bu test istenebilir..

Ara sıra uygulanan testler

İnsülinin tetiklediği kan şekeri düşüklüğü (hipoglisemi) testi: Doktor ara sıra böbrek üstü bezi yetersizliği tanısı koymaya yardımcı olma amacıyla bu testi isteyecektir. Hipofiz stres testi için hastaya insülin enjeksiyonu yapıldıktan sonra daha önceden belirlenmiş aralıklarda kan şekeri ve kortizol düzeyleri ölçülür.  Sağlıklı kişilerde kan şekeri düzeyleri düşerken kortizol konsantrasyonları yükselir. Böbrek üstü bezi yetersizliğinde kortizol düzeyleri düşük düzeylerde kalırken kan şekeri düzeyleri önce azalıp daha sonra yavaş yavaş normalleşecektir.

Renin: Birincil böbrek üstü bezi yetersizliğinde renin aktivitesi yükselmektedir çünkü Aldosteron eksikliği böbreklerden sodyum kayıplarının artmasına neden olur. Böylece kan sodyum düzeyleri düşer,  kanın sıvı bileşeni azalır, kan hacmi ve basıncı düşer ve sonuçta  böbreklerden renin üretimi uyarılır.

21-hidroksilaz otoantikorları: Otoimmün Addison hastalığından kuşkulanıldığında  tanısal sürecin bir bölümü olarak bazen 21-hidroksilaz otoantikorları istenir. Bu sıralar yaygın biçimde kullanılmamasına rağmen otoimmün Addison hastalığının iyi bir belirteci olduğu düşünülür..

Laboratuvar Testleri dışındaki Tetkikler

Böbrek üstü bezi kabuğunda tüberküloz  enfeksiyonuna bağlı olabilen kalsifikasyonu araştırmak için radyolojik tetkikler kullanılabilir.

Böbrek üstü bezleri ve hipofizin büyüklük ve şeklini araştırmak için bazen BT (bilgisayarlı tomografi ) veya  MR (manyetik rezonans görüntüleme) taramaları kullanılmaktadır. Enfeksiyonlar ve kanserler böbrek üstü bezlerini irileştirebilmektedir. Otoimmün hastalıklar ve ikincil böbrek üstü bezi yetersizliğinde böbrek üstü bezleri sıklıkla normal veya küçüktür..

Addison hastalığı tedavisi ;

Günümüzde artık bu hastalığın tedavisi oldukça gelişmiştir. Bunun için yerine koyma metodu uygulanır. Yani eksik olan hormonlar hastaya verilir. Yaşam standardını oldukça düşüren bir hastalık olması, tedavinin gerekliliğini ortaya koymaktadır. Tedavi sonucu hastada büyük ilerleme kaydedilir. Hormon tedavisinin yanında hastanın tansiyonu düşük olduğundan bu sorun da düzeltilmeye çalışılır.

Bu hastalarda adrenalin krizleri ortaya çıkar. Oldukça tehlikelidir. Bu dönemde hastanın ilaç alması gerekir. Bu ilaçların dozu doktor tarafından belirlenir. Acil durumlarda addison hastaları kendilerine hidrokortizon takviyesi yapmalıdır. Doktor, bu durumu hastaya ayrıntılı bir şekilde anlatır ve nasıl yapması gerekeceğini söyler. Acil durum kartları taşıması gereken hastaların bir bölümü addison hastalarıdır. Bu kartlarda kullanılacak ilaç ve ilacın dozu belirtilmiştir. Bu sayede çevredeki insanların yardım etmesi kolaylaştırılır.

Bu hastalarda ilacın düzenli kullanılması, önerilen dozun dışına çıkılmaması çok önemlidir. Bu ilaçlar herhangi bir yan etkiye neden oluyor veya hastada daha önceden görülmeyen bazı problemler ortaya çıkıyorsa mutlaka doktora başvurulmalıdır. Bu doktorun daha önce hastaya addison hastalığı tedavisi uygulayan kişi olmasında fayda vardır.

Addison hastalığı tedavisi hakkında merak ettiğiniz konuları Mediline Hastanesi Üroloji Bölümü Uzman ekiplerine sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Hekimlerimizden  online randevu alabilir veya +90 (424) 237 11 11 nolu telefonumuzu arayarak bilgi alabilirsiniz.

Önemli Not: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka hekimlerimize başvurunuz


Sosyal Medyada Paylaşın: